Nəriman Məmmədov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Nəriman Məmmədov
Nəriman Hə­bib oğ­lu Məmmədov
Nəriman Məmmədov.JPG
Ümumi məlumatları
Doğum adı Nəriman Məmmədov
Doğum tarixi 28 dekabr 1927(1927-12-28)
Naxçıvan, Azərbaycan SSR, SSRİ
Vəfat tarixi 6 aprel 2015 (87 yaşında)
Bakı, Azərbaycan
Dəfn yeri 2 - Cİ FƏXRİ XİYABAN
Vətəndaşlıq Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Peşəsi bəstəkar
Mükafatları
Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti

SSRİ dövlət mükafatı "Lenin" ordeni

Məmmədov Nəriman Hə­bib oğ­lu (28 dekabr 1927, Naxçıvan6 aprel 2015, Bakı) — Azərbaycan bəstəkarı,[1] Azərbaycanın xalq artisti, Ba­kı Mu­si­qi Aka­de­mi­ya­sın­ın professoru.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Nə­ri­man Məm­mə­dov 1927-ci il de­kabr ayı­nın 28-də ­Nax­çı­va­n şə­hə­rin­də do­ğu­lub. Ki­çik yaş­la­rın­dan musi­qi­nin vur­ğu­nu olub. Asəf Zey­nal­lı adı­na Ba­kı Mu­si­qi Tex­ni­ku­mu­nun xalq çal­ğı alət­lə­ri və mu­si­qi nə­zə­riy­yə­si şö­bə­lə­rini bi­ti­rən Nəri­man bu il­lər xalq çal­ğı alət­lə­ri üçün "Sui­ta"sı­nı bəs­tə­lə­yir. Sui­ta gör­kəm­li bəs­tə­kar və di­ri­jor Sə­id Rüstə­mo­vun rəh­bər­lik et­di­yi xalq çal­ğı alət­lə­ri or­kes­t­rinin ifa­sın­da səs­lə­nib. O, təh­si­li­ni da­vam et­di­rə­rək Üzeyir Ha­cı­bə­yov adı­na Azər­bay­can Döv­lət Kon­ser­va­to­ri­ya­sı­nın ta­rix-nə­zə­ri­yə, son­ra­lar isə bəs­tə­kar­lıq şöbələrini uğur­la bi­tir­miş­dir.[2]

O, yed­di sim­fo­ni­ya­nın mü­əl­li­fi­dir. Bun­lar­dan iki­si proq­ram­lı əsər­lə­rin­dən­dir. 3-cü sim­fo­ni­ya or­qan üçün ya­zıl­mış və Ri­qa­da mü­vəf­fə­qi­yət­lə səs­lən­miş­dir. Dör­dün­cü sim­fo­ni­ya Hü­seyn Ca­vi­də, 7-ci sim­fo­ni­ya Xo­ca­lı fa­ciə­si­nə həsr olun­muş­dur. Onun yed­di kon­ser­tin­dən dör­dü for­te­pia­no ilə sim­fo­nik or­kestr, 7-ci kon­sert fley­ta ilə or­kestr üçün ya­zıl­mış­dır. For­te­pio­no üçün yaz­dı­ğı kon­sert­lə­rin iki­si Mosk­va ra­dio­su­nun fondun­da sax­la­nı­lır.

Sə­məd Vur­ğu­nun ey­ni ad­lı poe­ma­sı əsa­sın­da ya­zıl­mış "Hu­may" ba­le­ti 80-ci il­lər­də Azər­bay­can Döv­lət Ope­ra və Ba­let te­at­rın­da səh­nə tə­cəs­sü­mü tap­mış­dır. “Hu­may” ba­le­tin­də mu­ğam­la­rı­mız­dan mə­ha­rət­lə is­ti­fa­də edil­miş­dir. Res­pub­li­ka­nın xalq ar­tis­ti Cöv­dət Ha­cı­yev o za­man de­miş­di: "Nə­ri­man Məm­mə­dov "Hu­may" ilə ba­let ta­ri­xi­mi­zin ye­ni par­laq sə­hi­fə­si aç­dı".

Ma­raq­lı­dır ki, ba­le­tin kla­vi­ri Mosk­va­da çap edil­di.

Ha­zır­da Nə­ri­man Məm­mə­dov Hü­se­yin Ca­vi­din "Şeyx Sə­nan" ba­le­ti üzə­rin­də işi­ni ba­şa çat­dır­mış­dır. Mu­si­qi­li ko­me­di­ya­la­rı - "Al­tı qı­zın bi­ri Pə­ri", "Məm­mə­də­li ku­ror­ta ge­dir", "Qız gö­rü­şə tə­lə­sir" (Tofiq Bakıxanovla birgə) və elə­cə də dör­dün­cü mu­si­qi­li ko­me­di­ya "Ola­ca­ğa çarə yox­dur" (Ra­miz Ab­dul­la­ye­vin lib­ret­to­su əsa­sın­da) bəstəkarın uğurlarındandır.

Nə­ri­man Məm­mə­dov bir ne­çə sim­fo­nik poe­ma, ka­me­ra or­kest­ri üçün pyes­lər və ins­tru­men­tal əsər-kvar­tet, trio və so­na­ta bəs­tə­lə­miş­dir. Onun ya­ra­dı­cı­lı­ğın­da mah­nı jan­rı da xü­su­si yer tu­tur. Nə­ri­man Məm­mə­do­vun 700-ə ya­xın mah­nı­sı Azər­bay­ca­nın gör­kəm­li mü­ğən­ni­lə­ri­nin ifa­sın­da len­tə ya­zıl­mış­dır. Mü­əl­lif mah­nı­la­rı­nın mətn­lə­ri üçün şa­ir­lər­dən Rəaul Rza, Bəxtiyar Va­hab­za­də, Fikrət Qo­ca, R.Hey­dər, R.Mux­tar, Nüsrət Kə­sə­mən­li, R.Ab­dul­la­yev, Musa Urud və Xu­ra­man Və­fa­nın söz­lə­ri­nə mü­ra­ci­ət et­miş­dir.

O, 1959-cu il­dən bu gü­nə­dək AMEA-nın Me­mar­lıq və İn­cə­sə­nət İns­tiu­tun­da el­mi iş­çi ki­mi fəa­liy­yət gös­tə­rir. Bu il­lər­də onun res­pub­li­ka­nın müx­tə­lif gü­şə­lə­rin­də top­la­dı­ğı xalq mah­nı­la­rı və oyun ha­va­la­rı (Ə.İsa­za­də ilə bir­lik­də hazırlanmış məc­mu­ə) çap olun­ub.

Mu­ğa­mın sir­lə­ri­ni ma­hir bi­li­ci­si, gör­kəm­li tar­zən, pe­da­qoq, əmək­dar in­cə­sə­nət xa­di­mi və əmək­dar mü­əl­li­mi Əh­məd Ba­kı­xa­nov­dan öy­rən­miş­dir. Nə­ri­man Məm­mə­dov mu­ğam­la­rı­mı­zın no­ta ya­zıl­ma­sın­da çox iş­lər gör­müş­dür. Müx­tə­lif il­lər­də Əh­məd Ba­kı­xa­no­vun ifa­sın­da "Ba­ya­tı-Şi­raz", "Şur" mu­ğam­la­rı Mosk­va­da çar olun­muş­dur. Azər­bay­can­da "Rast", "Ça­har­gah", "Hu­ma­yun", "Se­gah-za­bul", "Şah­naz" və "Ra­hab" mu­ğam­la­rı nə­fis şə­kil­də çıx­mış­dır. Vo­kal dəst­gah for­ma­sın­da par­ti­tu­ra Bəh­ram Man­su­ro­vun və xa­nən­də Ha­cı­ba­ba Hü­sey­no­vun, Ya­qub Məm­mə­dov və Bəh­ram Man­su­ro­vun ifa­sın­da çap olun­muş­dur. Bu mu­ğam­la­ra zə­ma­nə­mi­zin ən gör­kəm­li sə­nət­kar­la­rı Qa­ra Qa­ra­yev, To­fiq Qu­li­yev rəy­lər yaz­mış­lar. N.Məm­mə­do­vun işləməlrilə İs­lam Rza­ye­vin ifa­sın­da "Ba­ya­tı-Şi­raz" dəst­ga­hı, Zül­fü Adı­gö­zə­lo­vun ifa­sın­da “Se­gah-Za­bul” no­ta alın­mış­dır. Qeyd elə­mək la­zım­dır ki, bəs­tə­kar ta­ma­şa­ya qo­yul­muş xey­li əsə­rə də mu­si­qi yaz­mış­dır.

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Baletlər[redaktə | əsas redaktə]

Mu­si­qi­li ko­me­di­ya­la­rı[redaktə | əsas redaktə]

  • Al­tı qı­zın bi­ri Pə­ri (Tofiq Bakıxanovla birgə)
  • Məm­mə­də­li ku­ror­ta ge­dir (Tofiq Bakıxanovla birgə)
  • Qız gö­rü­şə tə­lə­sir (Tofiq Bakıxanovla birgə)

Digər[redaktə | əsas redaktə]

  • 7 simfoniya (dördüncüsü Hüseyn Cavidə, yeddincisi isə Xocalı faciəsinə həsr olunub)
  • bir ne­çə sim­fo­nik poe­ma, ka­me­ra or­kest­ri üçün pyes­lər və ins­tru­men­tal əsər-kvar­tet, trio və so­na­ta
  • 700-ə ya­xın mah­nı­

Mahnıları[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Görkəmli bəstəkar Nəriman Məmmədov dünyasını dəyişib //525-ci qəzet.- 2015.- 8 aprel.- S.7.
  2. Nəriman Həbib oğlu Məmmədov: [Xalq artistinin vəfatı ilə bağlı] //Azərbaycan.- 2015.- 7 aprel.- S.6.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]