NATO baş katibi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
NATO-nun 11-ci baş katibi Yaap de Hoop Sxeffer 20 mart 2006-cı ildə ABŞ Prezidenti Corc U. Buşla görüşür.[1]

NATO baş katibiŞimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatının (NATO) ən yüksək vəzifəli şəxsidir. Təşkilatın işinin ümumi əlaqələndirilməsini yerinə yetirir, həmçinin Şimali Atlantika Şurasına sədrlik edir.

Ənənəvi olaraq, baş katib vəzifəsini avropalılar daşıyır. Bu struktur ABŞ-ın təsirini balanslaşdırmağa yönəlmişdir, belə ki, NATO-nun ən yüksək hərbi vəzifəsi sayılan Avropa Müttəfiq Qüvvələri baş komandanını ABŞ təyin edir. Baş katib NATO-ya üzv ölkələrin konsensusu əsasında 4 il müddətinə seçilir. Lakin üzv ölkələrin razılığı əsasında baş katibdən 1 il və ya daha artıq müddətə vəzifədə qalması xahiş oluna bilər.

Hal-hazırda NATO baş katibi vəzifəsini Danimarkanın keçmiş baş naziri Anders Foq Rasmussen tutur. 28 mart 2014-cü ildə Şimali Atlantika Şurası, 1 oktyabr 2014-cü il tarixdən vəzifələrinin icrasına başlamaqla, Norveçin keçmiş baş naziri Yens Stoltenberqi NATO-nun növbəti baş katibi seçdi.

NATO baş katibləri[redaktə | əsas redaktə]

# Baş katib Foto Ölkə Vəzifəyə gəlib Vəzifədən gedib Vəzifə müddəti
1 İsmey , HastinqsHastinqs İsmey Ismay cropped.jpg Flag of the United Kingdom.svg Böyük Britaniya mart 24, 1952 may 16, 1957 j5 il
2 Spaak, Pol-AnriPol-Anri Spaak Bundesarchiv Bild 183-39998-0427, Paul-Henri Spaak.jpg Flag of Belgium (civil).svg Belçika may 16, 1957 aprel 21, 1961 g4 il
3 Stikker, DirkDirk Stikker Stikker, Dirk - SFA002019718.jpg Flag of the Netherlands.svg Niderland aprel 21, 1961 avqust 1, 1964 e3 il [N 1]
4 Brozio, ManlioManlio Brozio Flag of Italy.svg İtaliya avqust 1, 1964 oktyabr 1, 1971 m7 il
5 Luns, YozefYozef Luns Luns, J.M.A.H. - SFA008007314.jpg Flag of the Netherlands.svg Niderland oktyabr 1, 1971 iyun 25, 1984 n13 il
6 Karington , PiterPiter Karington Peter, 6th Baron Carrington cropped.JPG Flag of the United Kingdom.svg Böyük Britaniya iyun 25, 1984 iyul 1, 1988 ga4 il
7 Vörner, ManfredManfred Vörner Manfred Woerner 1993.jpg Flag of Germany.svg Almaniya iyul 1, 1988 avqust 13, 1994 l6 il [N 2]
Balanzino, SercioSercio Balanzino (icra edən) Sergio Balanzino.jpg Flag of Italy.svg İtaliya avqust 13, 1994 oktyabr 17, 1994 c2 ay [N 2]
8 Klaas, VilliVilli Klaas Willy Claes - Filip Naudts.jpg Flag of Belgium (civil).svg Belçika oktyabr 17, 1994 oktyabr 20, 1995 d1 il [N 3]
Balanzino, SercioSercio Balanzino (icra edən) Sergio Balanzino.jpg Flag of Italy.svg İtaliya oktyabr 20, 1995 dekabr 5, 1995 b6 həftə [N 3]
9 Solana, XavyerXavyer Solana Javier Solana 1999.jpg Flag of Spain.svg İspaniya dekabr 5, 1995 oktyabr 6, 1999 f4 il
10 Robertson , CorcCorc Robertson George Robertson.jpg Flag of the United Kingdom.svg Böyük Britaniya oktyabr 14, 1999 dekabr 17, 2003 i4 il
Minuto-Ritso, AlessandroAlessandro Minuto-Ritso (icra edən) Flag of Italy.svg İtaliya dekabr 17, 2003 yanvar 1, 2004 a3 həftə[N 4]
11 de Hoop Sxeffer, YaapYaap de Hoop Sxeffer Dehoopscheffercrop.jpg Flag of the Netherlands.svg Niderland yanvar 1, 2004[N 5] avqust 1, 2009 k5 il
12 Foq Rasmussen, AndersAnders Foq Rasmussen Former Danish Prime Minister Anders Fogh Rasmussen at the Nordic Council Session in Helsinki 2008-10-28.jpg Flag of Denmark.svg Danimarka avqust 1, 2009 oktyabr 1, 2014[7] 5 il
13 Stoltenberq, YensYens Stoltenberq Jens Stoltenberg 2009-06-03 (bilde 02).JPG Flag of Norway.svg Norveç oktyabr 1, 2014 Vəzifəyə təyin edilib

Qeydlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. Stikker səhhəti ilə əlaqədar vəzifəsindən 1 il tez ayrılmışdır.
  2. 2,0 2,1 Vörner 13 avqust 1994-cü ildə vəzifə başında xərçəng xəstəliyindən vəfat etmişdir. Baş katibin müavini Sercio Balanzino onun ömrünün sonlarına yaxın vəzifələri öz üzərinə götürmüş və onun ölümündən sonra və Villi Klaasın seçilməsinədək vəzifələrin icraçısı olmuşdur.[2]
  3. 3,0 3,1 Klaas 1980-ci illərdə Belçika nazirlər kabinetində rüşvət alması iddiaları ilə əlaqədar baş katib vəzifəsindən istefa vermişdir. Onun istefasından sonra baş katibin müavini Sercio Balanzino Xavyer Solananın seçilməsinədək baş katib vəzifələrini icra etmişdir.[3]
  4. 2003-cü ilin yanvarında Corc Robertson dekabrda vəzifəsindən gedəcəyini elan etdi. Yaap de Hoop Sxeffer onun xələfi seçildi, lakin o Niderland parlamentindəki işləri ilə əlaqədar yalnız 2004-cü ilin yanvarında vəzifələrinin icrasına başlaya bildi. Robertsondan öz vəzifələrini Sxeffer hazır olanadək yerinə yetirməsi xahiş edilsə də, o imtina etdi və nəticədə baş katibin müavini Minuto-Ritso müvəqqəti olaraq baş katib vəzifələrini icra etməli oldu.[4]
  5. Sxeffer 1 yanvar 2004-cü ildən NATO baş katibi elan edilsə də,[5] o, vəzifələrinin icrasına yalnız 5 yanvar 2004-də başlaya bildi.[4][6]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "President Welcomes NATO Secretary General to the White House". The White House. 2006-03-20. http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2006/03/20060320-1.html. İstifadə tarixi: 2008-04-13.
  2. Marshall, Andrew (15 August 1994). "Hunt is on to find new NATO chief". The Independent (London). http://www.independent.co.uk/news/world/europe/hunt-is-on-to-find-new-nato-chief-1383606.html. İstifadə tarixi: 2009-03-29.
  3. Whitney, Craig (21 October 1995). "Facing Charges, NATO Head Steps Down". The New York Times. http://www.nytimes.com/1995/10/21/world/facing-charges-nato-head-steps-down.html?n=Top/Reference/Times%20Topics/Subjects/E/Ethics&scp=2&sq=willy%20claes%20resign&st=cse. İstifadə tarixi: 2009-03-29.
  4. 4,0 4,1 "NATO Chief Steps Down". The New York Times. December 18, 2003. http://www.nytimes.com/2003/12/18/world/world-briefing-europe-nato-chief-steps-down.html?scp=4&sq=jaap+de+hoop+scheffer&st=nyt. İstifadə tarixi: 2009-03-29.
  5. Crouch, Gregory (23 September 2003). "NATO Names a Dutchman To Be Its Secretary General". The New York Times. http://www.nytimes.com/2003/09/23/world/nato-names-a-dutchman-to-be-its-secretary-general.html?scp=1&sq=jaap+de+hoop+scheffer&st=nyt. İstifadə tarixi: 2009-03-29.
  6. Crouch, Gregory (January 6, 2004). "New NATO Chief Takes Over". The New York Times. http://www.nytimes.com/2004/01/06/world/world-briefing-europe-new-nato-chief-takes-over.html?sec=&spon=&scp=1&sq=New%20NATO%20Chief%20takes%20over&st=cse. İstifadə tarixi: 2009-03-29.
  7. "The extension of the Secretary General's mandate". NATO. October 3, 2012. http://www.nato.int/cps/en/SID-A800A94B-083898BD/natolive/news_90433.htm?selectedLocale=en. İstifadə tarixi: 2013-08-27.