NKVD üçlükləri

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
NKVD-nin emblemi

SSRİ-nin NKVD üçlükləri - SSRİ XDİK yanında respublika, diyar və vilayət idarələrində "antisovet elementlərinin" repressiyası üçün əməliyyatların aparılması məqsədi ilə 1937-ci ilin avqust ayından 1938-ci ilin noyabrına qədər faəliyyət göstərmiş inzibati (məhkəmədənkənar) orqandır.

NKVD üçlükləri SSRİ daxili işlər komissarının 30 iyul 1937-ci ildə №00447 "Keçmiş qolçomaqların, cinayətkarların və digər antisovet elementlərin repressiyası əməliyyatı barədə" operativ əmrinə əsasən respublikalar üzrə XDİK rəhbərliyinin(diyar,vilayət), partiya katiblərinin(diyar,vilayət) və respublika prokurorlarının(bölgə,əyalət) rəhbərliyi ilə qurulurdu. Onlar güllələmə, həbs düşərgəsinə sürgün etmə və türmədə 8-10 il həbs cəzası vermək hüququna malik idilər.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1936-1938-ci illərdə SSRİ Xalq Daxili İşlər komissarı olmuş Nikolay Yejov

31 iyul 1937-ci ildə SSRİ daxili işlər üzrə xalq komissarı N.i.Yejov "antisovet elementlərin məhvini" qarşısında məqsəd qoyan və "operativ üçlüklərin" üzvlərini müəyyən edən "Keçmiş qolçomaqların, cinayətkarların və digər antisovet elementlərin repressiyası əməliyyatı barədə" 00447 nömrəli operativ əmri imzalamışdır.

NKVD-nin 30.07.1937-ci ildə verdiyi 00447 nömrəli əmri[redaktə | əsas redaktə]

Repressiv təcrübə[redaktə | əsas redaktə]

Fəaliyyətin nəticələri[redaktə | əsas redaktə]

1 oktyabr 1936-cı ildən 1 noyabr 1938-ci ilə qədər SSRİ XDİK orqanları tərəfindən 1 565 041 insan həbs edilmişdir. O cümlədən XDİK-nın 00447 nömrəli əmrinə əsasən 702 656 nəfər həbs edilmişdi. Bu dövr ərzində 1 336 863 nəfər məhkum olunmuşdur ki, onlardan da 668 305 nəfəri (50%) güllələnmişdir[1].

NKVD üçlüklərinə qarşı repressiya[redaktə | əsas redaktə]

Üçlüklərin əksər üzvləri 1938-ci ildən sonra repressiya olundular. ÜKP MK və SSRİ XKS ortaq qərarında qeyd olnurdu ki, istintaqları sadələşdirilmiş şəkildə keçirmələrinin nəticəsində "XDİK işçiləri agentura-məlumat işlərini tamamilə başlı-başına buraxıblar", və bu üçlüklərin işində həm də "qanunla müəyyən edilmiş prosessual qaydaların kobud şəkildə pozulması və istintaqın gedişatına məsuliyyətsiz münasibət" öz yerini alıb. Bir sıra XDİK əməkdaşları "bilərəkdən sovet qanunlarını təhrif edərək, saxtakarlıqlar ediblər, istintaq sənədlərini saxtalaşdırırdılar, əsassız ittihamlarla məsuliyyətə cəlb edirdilər, hətta günahsız insanlara qarşı təxribat məqsədi ilə heç bir əsasları olmadan cinayət işləri tərtib edirdilər, eyni zamanda antisovet fəaliyyəti olub özləri ilə əlbir olan şəxsləri gizlətmək və cinayətlərini ört-basdır etmək üçün əllərindən gələni edirdilər"

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Справка 1 спецотдела НКВД СССР о количестве арестованных и осужденных за время с 1 октября 1936 г. по 1 ноября 1938 г. // Сайт Istmat.info