Naim Fraşeri

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Naim Fraşeri
Naim Frashëri
Naim Frasheri.jpg
Naim Fraşeri
Doğum tarixi 25 may 1846(1846-05-25)
Doğum yeri Fraşer, Osmanlı İmperiyası (indiki Albaniya ərazisi)
Vəfatı 20 oktyabr 1900 (54 yaşında)
Vəfat yeri Kadıköy, İstanbul, Osmanlı İmperiyası (indiki Türkiyə ərazisi)
Uşağı Mehdi Fraşeri
Milliyyəti alban
Fəaliyyəti Şair, yazıçı, tərcüməçi
İstiqamət Romantizm

Naim Fraşeri (alb. Naim Frashëri) — Osmanlı dövründə yaradıb-yaratmış alban şairi və yazıçısı. Qardaşı Əbdül və Sami Fraşeridir. Naim Fraşeri Albaniya milli intibah dövrünün tanınmış nümayəndəsidir.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Tirana şəhərində büstü

Naim Fraşeri Halid bəyin (17971859) və Əminə İmrahorın (1814-1861) 8 uşağından biri kimi Osmanlı İmperiyasının Delvina sancağında, indiki Albaniyanın cənubunda yerləşən dağlıq Fraşeri şəhərində anadan olmuşdur. Naim Fraşeri Bəktaşi təriqəti təhsili görmüşdür. O, uşaqlığını Fraşeridə keçirmiş və burada türk, fars, ərəb dillərini öyrənmişdir. Hər iki valideynin ölümündən sonra ailənin başına 22 yaşlı ən böyük qardaşı Əbdül (doğum 1839) keçmişdir. Əbdül tacir idi. 1865-ci ildə ailə Yanya sancağının Yanya şəhərinə köçmüşdür. Burada o, qardaşı Sami ilə Zosimaya məktəbinə getmişdir.

Naim daha sonra Yanya, Bərat və Saradadada Osmanlı rəsmisi olmuş və 1882-ci ildə İstanbula gedərək Osmanlı mədəniyyət nazirliyində işləməyə başlamışdır.

Yaradıcılığı[redaktə | əsas redaktə]

21 əsərin və "Albaniya tarixi" (1895) ilə "İsgəndər bəy tarixi" tarixi əsərlərinin müəllifidir. Ölkəsinin dünyada tanınmasında rol oynamışdır. "İliada"nı tərcümə etmiş və jurnalist kimi də fəaliyyət göstərmişdir. 1886-cı ildə "Albanların əsl arzusu" ideoloji əsərini yazmışdır. "Drita" jurnalının çıxarılmasında pay sahibi olmuşdur.

Şair müasir Albaniya ədəbiyyatının qurucusu hesab olunur.

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Kavâid-i farisiyye dar tarz-i nevîn (azərb. Yeni metoda görə fars dili qrammatikası), İstanbul, 1871.
  2. Ihtiraat ve kessfiyyat (azərb. İxtiralar və Kəşflər), İstanbul, 1881.
  3. Fusuli erbea (azərb. 4 Fəsil), İstanbul, 1884.
  4. Tahayyülat (azərb. Arzular), İstanbul, 1884.
  5. Bagëti e Bujqësi (azərb. Sürülər və Bitkilər), Buxarest, 1886.
  6. E këndimit çunavet (azərb. Oğlanlar üçün oxuyucu), Buxarest, 1886.
  7. Istori e përgjithshme për mësonjëtoret të para (azərb. Birinci dərəcəlilər üçün tarix), Buxarest,1886.
  8. Vjersha për mësonjëtoret të para (azərb. Birinci dərəcəlilər üçün ədəbiyyat), Buxarest, 1886.
  9. Dituritë për mësonjëtoret të para (Birinci dərəcəlilər üçün ümumi bilik), Buxarest, 1886.
  10. O alithis pothos ton Skypetaron (azərb. Albanlar üçün doğru arzu, yun. Ο αληθής πόθος των Σκιπετάρων), Buxarest, 1886.
  11. Luletë e Verësë (azərb. Yay Çiçəkləri), Buxarest, 1890.
  12. Mësime (azərb. Dərslər), Buxarest, 1894.
  13. Parajsa dhe fjala fluturake,(azərb. Cənnət və Uçan Dünya) Buxarest, 1894.
  14. Gjithësia (azərb. Omneiti), Buxarest, 1895.
  15. Fletore e bektashinjët, (azərb. Bəktaşi Dəftərçəsi) Buxarest, 1895.
  16. O eros (azərb. Sevgi, yun. Ο Έρως), İstanbul, 1895.
  17. Iliadh' e Omirit, azərb. İlliada, Buxarest, 1896.
  18. Histori e Skënderbeut (azərb. Skanderberq tarixi), Buxarest, 1898.
  19. Qerbelaja, Bucharest, (azərb. Kərbəla), 1898.
  20. Istori e Shqipërisë (azərb. Albaniya tarixi), Sofiya, 1899.
  21. Shqipëria (azərb. Albaniya), Sofiya, 1902.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Naim Fraşeri ilə əlaqəli mediafayllar var.