Nasist Almaniyasının bayrağı

Nasist Almaniyasının bayrağı və ya rəsmi adı ilə Almaniya Reyxinin bayrağı — qırmızı fon üzərində ağ dairənin daxilinə yerləşdirilmiş qara svastikadan (qamalı xaç) ibarət bayraq. Bayraq üç rəngdən ibarətdir: qırmızı, qara və ağ. Bu rənglər həm də keçmiş Almaniya imperiyası bayrağının rəsmi rəngləri idi. Nasistlər hakimiyyətə gəldikləri ilk iki ildə (1933–1935) Almaniya imperiyasının nisbətləri dəyişdirilmiş üçrəngli bayrağı ilə bu bayrağı bərabər istifadə etmişdirlər.

Başlanğıcda nasist bayrağının rəsmi nizamnaməsinə görə, svastika daxil edilmiş ağ dairə bayrağın tam mərkəzində yerləşirdi. Lakin 20 dekabr 1933-cü ildə dənizdə istifadə edilmək üçün ağ dairəsi mərkəzdən bir qədər sola (dirək tərəfə) sürüşdürülmüş versiyanın istifadəsinə icazə verən fərman imzalanmışdı. Bu, emblemin dalğalanma zamanı daha yaxşı görünməsini təmin etmək üçün sırf praktiki bir qərar idi (çünki bayraq sürətlə dalğalandıqda, xarici yarı hissə dirək tərəfdəki hissəyə nisbətən daha qısa görünür və mərkəzdəki ağ dairə optik olaraq kənara doğru qaçır). Bundan əlavə, qurudakı nasist bayrağının hər iki tərəfində də svastika "sağa dönük" olduğu halda, dənizdəki bayrağın arxa tərəfində svastika güzgü əksi kimi görünürdü. Yəni bayrağın ön tərəfində "sağa dönük", arxa tərəfində isə "sola dönük" bir svastika təsvir olunurdu. Dəniz bayrağındakı bu dəyişikliyin də 20 dekabr 1933-cü il tarixli qaydaların bir hissəsi olduğu qəbul edilir. Hər iki halda məqsəd eyni idi: bayrağın dənizdə istifadəsi zamanı görünüşünü ("optik nisbətlərini") yaxşılaşdırmaq və xüsusilə parlaq günəş işığı altında ağ dairə üzərindəki tünd svastikanın tərs kölgələnməsini aradan qaldırmaqla dizaynın görünən olmasını təmin etmək.^[1]

15 sentyabr 1935-ci ildə, Reyx prezidenti Paul fon Hindenburqun ölümündən bir il sonra, nasist bayrağı rəsmi olaraq Almaniyanın yeganə milli bayrağı və dövlət bayrağı elan edilmişdir.^[2] Bu qəti dəyişikliyə 26 iyul 1935-ci ildə Nyu-York şəhərində baş vermiş "Bremen hadisəsi" təkan vermiş ola bilər. Həmin gün bir qrup anti-nasist nümayişçi ABŞ limanındakı "SS Bremen" sərnişin gəmisinə daxil olaraq nasist partiyasının bayrağını dirəkdən qoparmış və Hadson çayına atmışdırlar. Almaniya səfiri bu hadisəyə rəsmi etiraz etdikdə, ABŞ rəsmiləri svastikanın Almaniyanın rəsmi milli bayrağı olmadığını (həmin dövrdə rəsmi bayrağın qara-ağ-qırmızı üçrəngli bayraq sayıldığını), buna görə Almaniyanın milli rəmzinə zərər vurulmadığını, sadəcə bir siyasi partiyanın simvoluna qarşı hərəkət edildiyini əsas gətirərək cinayət işinin açılmasından və nümayişçilərin cəzalandırılmasından imtina etmişdilər. Nürnberq qanunlarının bir hissəsi kimi qəbul edilən yeni bayraq qanunu 1935-ci ildə Nürnberqdə keçirilən illik partiya qurultayında elan olunmuşdur. Herman Görinq çıxışında köhnə qara-ağ-qırmızı bayrağın keçmiş dövrün simvolu olduğunu və "mürtəcelər" tərəfindən istifadə olunma təhlükəsi daşıdığını iddia etmişdir. 15 sentyabr 1935-ci ilə qədər ağ dairəsi mərkəzdən sürüşdürülmüş versiya yalnız ticarət və hərbi dəniz gəmilərində istifadə olunurdusa, bu tarixdən sonra həm ticarət, həm də milli bayraq statusu birləşdirilmişdi. İkinci Dünya müharibəsindən sonra müttəfiq əsgərləri mərkəzləşdirilmiş ağ dairəyə sahib bayraqları "milli bayraq" hesab etdikləri üçün bir çox nəşrlərdə bu versiyanın müharibənin sonuna qədər dövlət bayrağı olduğu səhvən iddia edilmişdir. Əslində isə, 1935-ci ildən sonra mərkəzdə yerləşən dairəvi bayraqlar yalnız Nasist Partiyasının (NSDAP) daxili bayrağı kimi istifadə olunurdu.^[1]

Dövlət bayrağındakı ağ dairənin sola daha yaxın yerləşməsinin əsas səbəbi, bayrağın havada dalğalanarkən vizual olaraq mərkəzdə görünməsini təmin etmək istəyi idi.^[3] 1945-ci ildə Nasist Almaniyasının İkinci Dünya müharibəsində tamamilə məğlub olmasından sonra bu bayrağın istifadəsi qadağan edilmişdir.

Simvolizm

Nasist bayrağı rənglərini keçmiş imperiya üçrənglisindən götürmüşdür. Adolf Hitler "hər zaman köhnə rəngləri hifz etməyin tərəfdarı olduğunu" yazırdı, çünki bir əsgər kimi bu rəngləri özünün "ən müqəddəs sərvəti" hesab edirdi və onlar onun şəxsi zövqünə də müvafiq gəlirdi.^[4] Hitler bu rənglərə yeni bir simvolik məna da yükləmişdi: qırmızı rəng hərəkatın sosial ideyasını, ağ rəng milli ideyanı, qara svastika isə Ari irqinin qələbəsi naminə mübarizə missiyasını və eyni zamanda təbiəti etibarilə hər zaman antisemit olan yaradıcı əməyin rəmzini ifadə edirdi.^[4]

1945-ci ildən sonra

Nasist bayrağı müasir dövrdə də neonasist tərəfdarları və simpatiya bəsləyənlər tərəfindən müştərək simvol kimi istifadə edilməyə davam edir.

İkinci Dünya müharibəsinin sonunda Nasist Almaniyasının süqut etməsi ilə Müttəfiqlərin Nəzarət Şurası tərəfindən qəbul edilən ilk qanun, Üçüncü Reyxin bütün simvollarını və bununla əlaqədar olan qanunvericilik aktlarını qüvvədən salmaq olmuşdur. Buna görə, müttəfiqlərin başlatdığı Nasizmdən təmizlənmə (denasifikasiya) prosesi çərçivəsində bayrağın rəsmi istifadəsinə 1945-ci ildə tamamilə son qoyulmuşdur. O zamandan bəri svastikalı bayraqların saxlanılması və ya nümayiş etdirilməsi bir çox ölkədə, xüsusilə də Almaniyada qanunla qadağan edilmişdir.