Naxçıvanın kənd mərkəzləri modeli

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Şəkil:Çəmənli (Şərur) kənd mərkəzi.jpg
Çəmənli (Şərur) kənd mərkəzi

Kənd mərkəzi - Naxçıvan Muxtar Respublikasında kənd və qəsəbələrdə idarəçiliyi lokallaşdırmaq və mobilləşdirmək üçün yaradılan və özündə bir çox qurumların yerli təşkilatlarını birləşdirən effektiv idarəçilik modeli.

Mahiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Müasir dünyada dövlət idarəçiliyi mövzusunda müzakirə edilən əsas məsələlərdən biri də desentrlizasiya, yəni qeyri-mərkəzləşmə prosesinin aparılmasıdır. Termin kimi bizim üçün yeni olsa da, əslində, diqqət yetirdiyimiz zaman bu prosesin muxtar respublikada artıq illərdir ki, həyata keçirildiyinin şahidi oluruq. Fikir olaraq, əsasən, XIX əsrfransız mütəfəkkirləri tərəfindən irəli sürülən bu proses həm də müasir liberal idarəçiliyin əsas prinsiplərindən biri hesab edilir. Bu proses mahiyyətcə mərkəzi idarəçiliyin bəzi səlahiyyətlərinin yerli təşkilatların üzərinə qoyulmasını nəzərdə tutur. Başqa sözlə desək, vətəndaşların problemlərinin daha çevik həllinə xidmət edir. Naxçıvan Muxtar Respublikasında son illər ərzində reallaşdırılan kənd mərkəzləri layihəsini həm mərkəzləşmə, həm də qeyri-mərkəzləşmə modelinin tərkib hissəsi hesab etmək olar.

Əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Bu mərkəzlər kəndlərdə və ayrı-ayrı yaşayış məntəqələrində müxtəlif istiqamətlərdə “səpələnmiş” bir neçə vacib strukturu özündə birləşdirməklə vətəndaşın problemlərinin tez bir vaxtda həll olunmasına, zamanına və enerjisinə qənaət etməsinə şərait yaradır. Məsələn, sadə Naxçıvan kəndlisi evinə internet xətti açdırmaq, tibbi xidmət almaq, müxtəlif sənədləri əldə etmək, təsərrüfatındakı mal-qaraya baxacaq baytar həkimi və zəruri dərman preparatlarını tapmaq, kitabxana resurslarından istifadə etmək üçün şəhər və rayon mərkəzinə gəlib-getmək zərurəti duymur. Nəticədə, təsərrüfat işlərinə sərf etməyə daha çox zamanı qalır. Bu, eyni zamanda muxtar respublika paytaxtında, şəhər və rayon mərkəzlərində yuxarıda sadaladığımız funksiyaların həyata keçirilməsinə cavabdeh olan qurumların üzərindəki xidmət yükünün azalmasına, digər funksiyaların daha keyfiyyətli və effektiv həyata keçirilməsinə xidmət edir.


Kənd mərkəzləri statistik rəqəmlərdə[redaktə | əsas redaktə]

Naxçıvanda ilk kənd mərkəzlərinin yaradılması 2005-ci ilə təsadüf edir. 2005-ci ildə Ordubad rayonunun Kotam kəndində kənd mərkəzi üçün bina tikilib, Şərur rayonunun HəmzəliBabək rayonunun Vayxır kəndlərində kənd mərkəzləri üçün binalar yenidən qurulub. Ümumilikdə, 2005-ci ildən 2016-cı ilə qədər Naxçıvan Muxtar Respublikasında 4 qəsəbə, 133 kənd mərkəzi istifadəyə verilib.

Kənd mərkəzlərinin funksiyaları[redaktə | əsas redaktə]

Yaradılan kənd mərkəzlərində cəmləşən qurumlara aşağıdakılardır: rabitə evi, polis sahə və baytarlıq məntəqələri, kitabxana, inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndə­lik, bələdiyyə, klub, mədəniyyət evi, statistika otağı və sair.[1]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Kəlbizadə Elnur. Naxçıvanın kənd mərkəzləri, "İki sahil" qəzeti 08-11-2016-cı il