Naxçıvanın zəhərli bitkiləri

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Zəhərli bitkilər- tərkiblərində (gövdə, yarpaq, çiçək və s.) zəhərləyici maddələr olan bitkilərdir. Bu cür bitkilər göbələklər, qıjılar, çılpaqtoxumluörtülütoxumlulardır. Bitkilərin zəhəri insanheyvan orqanizmi üçün təhlükəlidir. Azərbaycanda (o cümlədən də Muxtar Respublikada) otlaq sahələrdə 300-dən artıq zəhərli bitki növləri yayılmışdır ki, onlardan güclü təsirli, zəhərli bitkilər aşağıdakılardır;

1) İtboğan (Colchicum antumnale)

2) Xaş-xaş (Papaver somniferum)

3) Qaymaqçiçəyi (Ranunculusacer)

4) Çöl qərənfili (Agrostemma Githago)

5) Canavar gözü (Daphne mezereum)

6) Küstüşam (Bryonia dioica)

7) Bat-bat (Hgoscyamus niger)

8) Qaraçöhrə (Taxus baccata)

9) Dəlibənd (Datura stramonium)

10) Kəpənək çiçək (Aconitum napellus) Muxtar Respublika ərazilərində zəif təsirli zəhərli bitkilər də, vardır ki, onlar öldürgən, acılıq, qatırquyruğu, kəkrə, çobanyastığı, cil, acı yonca, qızıl sarmaşıq (küc), yapışqan otu, mahmız çiçək, ayı döşəyi, süddüyən, acı biyan, süsən, lalə, üzərlik, birə otu, qaytarma, asırqal, həlməd, dəmirtikan, xaçgülü, ardıc, sarı kol, kərməşov, şümşad və.s göstərmək olar. [1]

Göbələklər[redaktə | əsas redaktə]

Göbələklər- (Mycetes və ya Fungi)- İbtidai bitkilər qurupuna məxsus olaraq, xlorofilsiz olduğundan, parazit və ya saprofit şəkildə qidalanırlar. Göbələklərin növü dünyada 100 mindən çoxdur. Əsasən sporları ilə çoxalan göbələkləri öyrənən elmə mikologiya deyirlər. Göbələklər təbiətdə maddələr dövranında iştirak etdiyindən onlardan antibiotik kimi müxtəlif dərman maddələrinin alınmasında və çörək-pendir sənayesində istifadə edirlər. Göbələklərin bir qismi yeyildiyindən onları təbiətdə yığaraq, duza qoyularaq və suni yolla da çoxalırlar.

Zəhərli göbələklər[redaktə | əsas redaktə]

Zəhərli göbələklər. Azərbaycanda (Muxtar Respublikada) zəhərli göbələklər də yayılmışdır. Onlar əsasən kənd təsərrüfatı bitkilərindən üzümdə (mildum və oidium göbələkləri), taxıl bitkilərində (pas, sürmə göbələyi), kartofda (fitoftora göbələyi) və.s insanheyvan orqanizmində zəhərlənmə verir. Otlaq sahələrində, kol və meşələrdə olan zəhərli göbələklər aşağıdakılardır;

1) Solğun amanita (Amanita phalloides)

2) Çəhrayılı Lepiota (Lepiota brunneo-incarnata)

3) Oyuqlu entoloma (Entoloma sinuatum)

4) Qırmızı amanta (Amanita muscaria)

5) Yalançı kötük göbələyi (Hupholoma sublateritium)

Yeməli göbələkləri tanımaq üçün, şirin göbələklərdən böcək (Muketophagidae) vardır ki, 3-6 mm uzunluğunda olaraq üstündə açıq qonur-qara rəngli ləkələri vardır. Həmin böcəklər yalnız yeməli göbələklərlə qidalanırlar.[1]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 Feyruz Bağırov. Naxçıvanın təbii sərvətləri. Naxçıvan-2008. səh.67

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]