Naxçıvan Muxtar Respublikası əhalisi

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Naxçıvan Muxtar Respublikasında demoqrafik tarazlıq səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Vikipediya Bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediya kömək edə bilərsiniz.
Əgər mümkündürsə, daha dəqiq bir şablondan istifadə edin.
Bu məqalə sonuncu dəfə Verman1 tərəfindən redaktə olundu. 4 ay əvvəl. (Yenilə)

Naxçıvan Muxtar Respublikasında həyata keçirilən məqsədyönlü tədbirlər və tənzimləmələr burada sosial-iqtisadi proseslərin gedişində əhalinin iştirak və yararlanma səviyyəsini daha da fəallaşdırmışdır. Bu isə öz növbəsində demoqrafiq tarazlığın təmin edilməsində mühüm amilə çevrilmişdir.

Təbii artım[redaktə | əsas redaktə]

Naxçıvanda etnik qruplar
İl Azərbaycanlılar % Ermənilər % Digərləri 1 % CƏMİ
1831[1] 17,1383 56.1 13,3424 43.7
27
1.2 30,507
1896[2] 49,425 56.9 36,671 42.2 583 0.7 86,878
1897[3] 64,151 63.7 34,672 34.4 1,948 1.9 100,771
1917[4][5] 81,1003 60 53,900 40 135,000
1926[6] 88,433 84.3 11,276 10.8 4,947 4.7 104,656
1939[7] 108,529 85.7 13,350 10.5 4,817 126,696
1959[7] 127,508 90.2 9,519 6.7 4,334 3.1 141,361
1970[8] 189,679 93.8 5,828 2.9 6,680 3.3 202,187
1979[7] 229,968 95.6 3,406 1.4 7,085 2.9 240,459
1989[7] 281,807 95.9 1,858 0.6 10,210 3.5 293,875
1999[9] 350,806 99.6 17 0 3,249 0.9 354,072
2009[10] 396,709 99.6 6 0 1,608 0.4 398,323
1 Ruslar, Kürdlər, Türkiyə türkləri, Ukraynalılar, Gürcülər, Farslar və başqaları.
2 bunların 404 (11.1%) nəfəri yerli və 1,228 (33.6%) gəlmə olub.
3 Azərbaycan türklərinin sayı digər müsəlmanlarla birlikdə göstərilmişdir.
4 bunların 2,690 (8.7%) nəfəri yerli və 10,652 (34.9%) gəlmə olub.
5 ana dilinə əsasən.






Circle frame.svg

Naxçıvan MR-nin milli tərkibi (2009)[10]

  azərbaycanlılar (99.6%)

  qalanları (0.40000000000001%)

2016-cı ilin statistik məlumatlarına görə muxtar respublikada kişilər üzrə doğulanlar (3390 nəfər) ölənlərdən (973 nəfər) 3,5 dəfə, qadınlar üzrə (müvafiq olaraq 3120-877) isə 3,6 dəfə çox olmuşdur. Təbii artım isə kişilər üzrə 2417, qadınlar üzrə isə 2243 nəfər təşkil etmişdir.

Eyni müqayisəni şəhər və kənd yerləri üzrə aparsaq, onda müvafiq olaraq, kişilər üzrə şəhər yerlərində doğulanlar ölənlərlə (müvafiq olaraq, 955-350) müqayisədə 2,7 dəfə, kənd yerlərində (2435-623) 4 dəfəyə yaxın artmışdır. Təbii artım isə şəhər yerlərində 605 nəfər, kənd yerlərində isə 1812 nəfər olmuşdur. Müvafiq olaraq bu artım qadınlar üzrə şəhər yerlərində (880-295) 3 dəfəyə yaxın, kənd yerlərində isə (2240-582) 3,8 dəfə təşkil etmişdir. Burada təbii artım göstəricisi isə birincilər üzrə 585 nəfər olmuşdursa, ikincilər üzrə 1658 nəfər kimi qərarlaşmışdır. Doğulanlar (6510) ölənlərlə (1850) müqayisədə 3,5 dəfə çox olmuşdur. Burada təbii artım isə 4660 nəfər təşkil etmişdir. O cümlədən, ümumi şəkildə şəhər yerlərində doğulanlar (1835) ölənlərlə (645) müqayisədə 2,8 dəfə, kənd yerlərində isə (müvafiq olaraq, 4675-1205) 4 dəfə çox olmuşdur. Təbii artım isə birincilərdə 1190, ikincilərdə isə 3470 nəfər təşkil etmişdir.

Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazi xüsusiyyətlərinə görə aqrar bölgə olması, bununla yanaşı mezoiqtisadi baxımdan iqtisadiyyatın sənaye əhəmiyyətinin yüksəldilməsi burada əhalinin məskunlaşma siyasətinin təşkili və idarə olunmasında məqsədyönlü tədbirlərin həyata keçirilməsini stimullaşdırmışdır. Araşdırmalar göstərir ki, muxtar respublikada müəyyən olunan sağlam iqtisadi siyasət əhalinin artım dinamikasının sağlam təminatına qaranti vermişdir. Əhalinin illər üzrə artım göstəricilərinə (ilin əvvəlinə, min nəfər) diqqət edərkən bunu aydın şəkildə görmək mümkündür.

1995-331,9 2000-358,8 2005-377,8 2010-402,4 2015-439,8 2017-449,1

Qeyd edək ki, hazırda, 1 dekabr 2017-ci il tarixə bu göstərici 452 min 566 nəfərdən artıqdır. Naxçıvan Muxtar Respublikasında qeyd edilən məsələlərin təşkili və idarə olunmasındakı proseslər nəticəsində ana ölümünün sayı 1996-cı ildə 1, 1997-ci ildə 2, 1998-ci ildə 1 və 2003-cü ildə 2 nəfər olmuş, 1999, 2000, 2001, 2002-ci illərdə və 2004-cü ildən etibarən bu günlərə qədər sıfıra bərəbər olmuşdur.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi

  1. Ivan Shopen (1852). Шопен И. Исторический памятник состояния Армянской области в эпоху её присоединения к Российской Империи (Russian). Saint Petersburg: Имп. Академия наук (Imperial Academy of Sciences). (#parameter_ignored)
  2. Массальский В. М.(ru) (1890—1907). "Нахичевань" . Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб..
  3. Демокоп Weekly :Нахичеванский уезд
  4. «Кавказский календарь на 1917 г.», с. 214-221  (rus.)
  5. Christopher J. Walker, ed., Armenia and Karabakh, op. cit., pp. 64-65
  6. НАХИЧЕВАНСКАЯ ССР (1926 г.)
  7. 1 2 3 4 Население Азербайджана  (rus.)
  8. НАСЕЛЕНИЕ АЗЕРБАЙДЖАНА
  9. The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan – Regions of Azerbaijan- Nakchivan economic district – Ethnic Structure
  10. 1 2 Ethnic composition of Azerbaijan 2009