Naxçıvan nekropolu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Naxçıvan nekropolu
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Şəhər Naxçıvan
Aidiyyatı Tunc-Dəmir dövrü
Üslubu arxeoloji abidə
Naxçıvan nekropolu (Azərbaycan)
Locator Dot2.gif
Naxçıvan nekropolu

Naxçıvan nekropolları - Naxçıvan şəhəri ərazisində və şəhər ətrafında yerləşən tarixi abidələrdir.

Naxçıvan nekropolu[redaktə | əsas redaktə]

Naxçıvan nekropolu, Naxçıvan şəhərinin şimal kənarında Tunc dövrünə aid arxeoloji abidədir. Abidə, 1968 – ci ildə təşərrüfat işləri zamanı torpaq qəbirlər dağıdılaraq təsadüfən aşkar olunmuşdur.[1]

Düzbucaqlı formalı qəbirlərin üstü uzunluğu 1 m, eni 0,5 m, qalınlığı 0,2 – 0,3 m olan daş plitələrlə örtülmüşdür. Qəbirlər şimaldan – cənuba, həmçinin şimaldan – qərbə doğru istiqamətlənmişdir. Skletlərin qalıqları olduqca pis saxlanmışdır. Qəbirlərdən birində cənubdan – qərbə istiqamətlənərək bükülü vəziyyətdə olan skelet salamat qalmışdır. Digər qəbirlərdən isə pis vəziyyətdə olan 7 kəllə sümüyü tapılmışdır.[2]

Naxçıvanın orta və son Tunc, həmçinin, ilk Dəmir dövrü qəbir abidələri üçün kollektiv dəfn adəti səciyyəvidir. Qəbirlərdən zəngin maddi mədəniyyət nümunələri – boyalı gil qablar, müxtəlif formalı tunc bəzəklər (bilərzik, üzük, sırğa və s.) ayrı – ayrı minerallardan hazırlanmış muncuqlar və s. tapılmışdır. Gil məmulatı içərisində çəhrayı rəngli, qzəri qara, qəhvəyi, qırmızı və sarı rənglərlə naxışlanmış boyalı qablar xüsusi incə zövqlə hazırlanmışdır.

Naxçıvanın məişət abidələrinin stratiqrafiyasına, həmçinin arxeoloji materialların texnoloji analizinə əsasən Naxçıvan nekropolu e.ə. II minilliyin ortaları və sonuna aid edilir.[3] Nekropldan əldə olunmuş materiallar Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyində sərgilənməkdədir.

I Naxçıvan nekropolu[redaktə | əsas redaktə]

I Naxçıvan Nekropolu Naxçıvan nekropolu yaxınlığında antik dövrə aid arxeoloji abidədir. 1970 – ci ildə tikinti işləri aparılarkən təsadüfən aşkar edilmişdir. Sahəsi 1, 9 ha olan abidə, dağıdılmış altı küp qəbirdən ibarətdir.

Abidədən əldə olunmuş materiallar hərbi qulluqçu Peters tərəfindən nömrələnmiş və Gürcüstan Dövlət Tarix Muzeyinə verilmişdir. Arxeoloji qazıntılar nəticəsində qəbirlərdən çəhrayı rəngdə bişirilmiş gil qablar, üzəri qırmıı boya ilə örtülərək sığallanmış, bəzən isə cilalanmış sadə qablar, boz rəngli gil məmulatı, gümüş və tuncdan hazırlanmış bilərzik, sancaq, üzük və sırğalar, serdolik, pasta, şüşə və əqiq muncuqlar, iki şüşə möhür, Makedoniyalı İskəndərə aid bir ədəd gümüş draxma əldə olunmuşdur. Nekropolun tapıntıları e.ə. IV – III əsrlərə aid edilir.[4]

II Naxçıvan nekropolu[redaktə | əsas redaktə]

II Naxçıvan nekropolu, NaxçıvanŞahbuz avtomobil yolunun sol tərəfində, hərbişəhərciyin qurtaracağında yerləşən antik dövrə aid arxeoloji abidədir. Nekrpol 1990 – cı ildə tikinti işləri aparılarkən, təsadüfən aşkar olunmuşdur. Tikinti zamanı küp qəbirlər və onlardan aşkar olunmuş maddi – mədəniyyət nümunələri ziyan çəkmişdir.

Abidədən əldə olunmuş materiallar AMEA – nın Naxçıvan Regional Elmi Mərkəzinin əməkdaşları tərəfindən toplanmış və Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyinə təhvil verilmişdir. Tapntılara əsasən, nekropol e.ə. II – I əsrlərə aid edilir.[5]

III Naxçıvan nekropolu[redaktə | əsas redaktə]

III Naxçıvan nekropolu, orta əsrlər Naxçıvan şəhəri ərazisində (Yezidabad qalasında) yerləşən arxeoloji abidədir. Nekropol 1987 – ci ildə aşkar olunmuşdur.

Arxeoloji qazıntılar zamanı qalanın cənub – şərq tərəfində iki küp qəbir öyrənilmişdir. Qəbirlərdən boz rəngli, cilalanmış gil qablar, çəhrayı rəngli küpə qırığı, dəmir toqqa, nizə ucluqları və sair maddi mədəniyyət nümunələri aşkar edilmişdir. Əldə olunan metariallara əsasən nekropol erkən orta əsrlərə ( III – VII əsrlərə) aid edilir.[6]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. V. H. Əliyev – Tarixin izləri ilə, Bakı, 1975, səh 41
  2. V. H. Əliyev – Tarixin izləri ilə, Bakı, 1975, səh 46 - 49
  3. V. H. Əliyev – Tarixin izləri ilə, Bakı, 1975, səh 43 - 44
  4. V. H. Əliyev – Naxçıvan şəhərinin antik dövrü küp qəbir abidələri, AMEA – nın Xəbərləri (tarix, fəlsəfə və hüquq seriyası), 1976, № 1.
  5. Naxçıvan nekropolu II, Naxçıvan Ensiklopediyası, AMEA, Bakı, 2002, səh 422
  6. Naxçıvan nekropolu III, Naxçıvan Ensiklopediyası, AMEA, Bakı, 2002, səh 423

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]