Nazim Mustafa

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
NAZİM MUSTAFA
Nazim Yusif oğlu Mustafayev
Nazim Mustafa.jpg
Doğum tarixi 1957(1957)
Doğum yeri Güllübulaq, Şörəyel mahalı, Ermənistan SSR
Vətəndaşlığı
Saytı nazimmustafa.info

Mustafayev Nazim Yusif oğlu (Nazim Mustafa)Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunun əməkdaşı.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Nazim Mustafa 1957-ci ildə Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikasının) [Şörəyel mahalı]]nın (sonralar Amasiya rayonu) Güllübulaq kəndində anadan olmuşdur. 1977-ci ildə 20 yaşında Bakı Dövlət Universitetinin mexanika-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir. 1988-ci ildə ermənilərin Dağlıq Qarabağa ərazi iddiasından dolayı Ermənistandan deportasiya edilmiş və Bakı şəhərində məskunlaşmışdır. 1990-1991-ci illərdə Azərbaycan Qaçqınlar Cəmiyyətində, 1992-1993-cü illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda, sonra Milli Münasibətlər İnstitutunda və 2003-cü ildən isə Tarix İnsitutunda elmi işçi vəzifəsində işləmişdir. 2004-cü ilin dekabrından Prezident Kitabxanasında şöbə müdiri vəzifəsində çalışır. 1993-2004-cü illərdə eyni zamanda "Vətəndaş", "Avrasiya", "Dövran", "Xalq qəzeti" qəzetlərində işləmişdir. “1905-1906-cı illərdə İrəvan quberniyasında və Zəngəzur qəzasında ermənilərin azərbaycanlılara qarşı törətdikləri kütləvi qırğınlar” mövzusunda yazdığı dissertasiya işini 2014-cü ildə müdafiə etmişdir.

Yaradıcılığı[redaktə | əsas redaktə]

Qərbi Azərbaycanın tarixi, azərbaycanlıların soyqırımı və deportasiyası, habelə “Erməni məsələsi” ilə bağlı 200-dən çox məqaləsi Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstanda dərc edilmişdir. “Tarixin qara səhifələri. Deportasiya. Soyqırım Qaçqınlıq.” (Bakı, 1988), “İrəvan xanlığı” (Bakı, 2010), “Qubadlı: Qədim Azərbaycan torpağı Zəngəzurun qapısı” (Bakı, 2013) monoqrafiyalarının müəlliflərindən biridir. Müəllifin “İrəvan quberniyasında azərbaycanlıların soyqırımı. (1918-1920)” kitabı AMEA Tarix İnstitutu tərəfindən 2015-ci ildə çap edilmişdir. O, həmçinin Azərbaycan və ingilis dillərində çap edilən “Vandalizm. Tarixi adlara qarşı soyqırımı” (Bakı, 2006, yenilənmiş nəşri Bakı, 2014) kitabının tərtibçisidir.

Müəəlifin “İrevan Şehri. Türk-İslam Varlığı Nasıl Yok Edildi” kitabı 2015-c ildə Ankarada “Berikan Yayınevi”ndə türk dilində çap edilmişdir..

Nazim Mustafa Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 25 may 2012-ci il tarixli Sərəncamı və Elm, mədəniyyət və ədəbiyyat üzrə Dövlət Mükafatları komissiyasının qərarı ilə Qarabağın, Naxçıvanın və İrəvan xanlığının tarixinə dair silsilə əsərlərin müəlliflərindən biri kimi, elm sahəsində Dövlət Mükafatı laureatı adına layiq görülmüşdür.

“1905-1906-cı illərdə İrəvan quberniyasında və Zəngəzur qəzasında ermənilərin azərbaycanlılara qarşı törətdikləri kütləvi qırğınlar” mövzusunda yazdığı dissertasiya işini müdafiə etmişdir.

Prezident Kitabxanasında Nazim Mustafanın “İrəvan şəhəri” əsərinin Azərbaycan və rus dillərində web saytı (www.iravan.info) yaradılmışdır.

Müəllifin əsərləri onun fərdi internet səhifəsində yerləşdirilir. (http://nazimmustafa.info).

Kitabları[redaktə | əsas redaktə]

1. Tarixin qara səhifələri. Deportasiya. Soyqırım. Qaçqınlıq. (Vaqif Arzumanlı ilə). Bakı: Qartal, 1998.

2. İrəvan xanlığı: Rusiya işğalı və ermənilərin Şimali Azərbaycan torpaqlarına köçürülməsi. (həmmüəllif). Bakı: Çaşıoğlu, 2010.

3. The Iravan Khanate: The Russian Occupation and the Relocation of Armenians to the Lands of North Azerbaijan (həmmüəllif). Baku: Çaşıoğlu, 2010.

4. Иреванское ханство: российское завоевание и переселение армян на земли Северного Азербайджана. (həmmüəllif). Баку: Чашыоглу, 2010.

5. Qubadlı: Qədim Azərbaycan torpağı Zəngəzurun qapısı. (həmmüəllif). Bakı: Turxan, 2013.

6. Gubadly the ancient Azerbaijani land Zangazurs gateway. (həmmüəllif). Baku: Turxan, 2013.

7. Губадлы. Ворота древней Азербайджанской земли Зангезура.(həmmüəllif). Баку: Турхан, 2013.

8. Vandalizm: tarixi adlara qarşı soyqırımı. (tərtibçi). Bakı: Təhsil, 2006; Bakı: Turxan, 2014.

9. Vandalism: genocide against the historical names. (tərtibçi). Baku: Təhsil, 2006.

10. İrəvan quberniyasında azərbaycanlıların soyqırımı. (1918-1920). Bakı: Turxan, 2015.

11. İrevan şehri. Türk-islam varlığı nasıl yok edildi. Ankara: Berikan, 2015.

12. Nazim Mustafa. The Iravan khanate: Khan’s Palace wiped out by armenian vandals Baku. Baku: 2016.

13. Nazim Mustafa. The Iravan knanate: Mosques of Iravan obliterated by Armenian vandals Baku: 2016.

14. Назим Мустафа. Иреванское ханство: Мечети Иревана, разрушенные армянскими вандалами. Баку: 2016.

15. Назим Мустафа. Иреванское ханство: Xaнский дворец, разрушенный армянскими вандалами. Баку: 2016.

16. Nazim Mustafa. İrəvan xanlığı: Erməni vandallarının yox etdiyi İrəvan məscidləri. Bakı: 2016 .

17. Nazim Mustafa. İrəvan xanlığı: Erməni vandallarının yox etdiyi Xan sarayı. Bakı: 2016 .

18. AZƏRBAYCAN XALQINA QARŞI 1918‐ci il SOYQIRIMLARI. Bakı: 2016. (Həmmüəllif).

19.      İrəvan quberniyasında Azərbaycanlıların soyqırımı (1918-1920). Layihənin rəhbəri və ön sözüm müəllifi Yaqub Mahmudov. - Bakı: Elm, 2017, 328 s..

20.      Erməni saxtakarlığı: Yalan üzərində qurulan tarix. (Araz Qurbanov və Elşad Əlili ilə birgə). Bakı: Strateji Araşdırmalar Mərkəzi, 2018, 270 s.

21.      Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti işığında (1918-1920). Araşdırmalar, məqalələr. Bakı: Ulu, 2018, 255 s.,

Jurnallarda dərc olunan məqalələri

1. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə milli ərazi münaqişələri və qaçqınlıq problemi. “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin milli siyasəti”. Məqalələr toplusu. Bakı, “Qartal”, 1998, səh.151-175.

2. Erməni saxtakarlığı, erməni xəyanəti. “Deportasiya”. Toplu. Bakı, “Azərbaycan Ensiklopediyası”, 1998, səh.154-156, 392-404.

3. Milli Mücadilə qəhrəmanı İbrahim bəy Cahangiroğlu. “Hərbi bilik” hərbi elmi-nəzəri, publisistik jurnal. Bakı, 1998, № 6, səh.80-82.

4. İndiki Ermənistanda azərbaycanlılara qarşı sonuncu soyqrımı. “Hərbi bilik” hərbi elmi-nəzəri, publisistik jurnal. Bakı, 1998, № 6, səh.74-76.

5. Репрессии против азербайджанцев на территории нынешней Армении в 1920-1930 гг.. “Азербайджан и азербайджанцы” jurnalı, № 7-8, 2001.

6.Gümrü tarihinden sayfalar. “Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü” dərgisi. Ərzurum Atatürk Universiteti. sayı 20, 2002, səh.253-261.

7. Ağbaba və Şörəyeldə Dədə Qorqud izləri, “Dədə Qorqud” jurnalı, ADPU-nun nəşri, №2, 2002-ci il, səh.37-40.

8. Ermənilərin ruslara qarşı törətdikləri terror və qırğınlar (1900-1920-ci illər). Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 86-cı ildönümünə həsr olunmuş respublika elmi konfransının materialları. Bakı, “Nurlan”, 2004-cü il, səh. 29-34.

9. Cənub-Qərbi Qafqaz Cümhuriyyəti. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. I cild, Bakı, 2004, səh.283-285.

10. Azərbaycan erməni separatizmi. “Ümid çırağı”, Müstəqil ictimai-siyasi, elmi-kütləvi jurnal. №34, 2005-сi il, səh.23-26.

11. 15 iyun-tariximizin mühüm mərhələsinin başlanğıcı. “Ümid çırağı”, Müstəqil ictimai-siyasi, elmi-kütləvi jurnal, №5-6, 2005-ci il, səh.18-20.

12. Moral genocide. “Азербайджан и азербайджанцы” jurnalı, №1-4, 2006-cı il, səh.33-52.

13. About Donations of Baku Moslem Charity. Society to Refugees in 1905-1917. “Азербайджан и азербайджанцы” jurnalı, № 9-12, 2008, səh 182-185.

14. About Deportation of Azerbaijanis and Process of Changing. Demographic Situation in Favour of Armenians after Occupation of Pambak and Shorayel Districts by Russian Troops (the 1st Quarter of the XIX Century. “Азербайджан и азербайджанцы” jurnalı № 1-4, 2008-cı il, səh.117-120.

15. Ermenilerin Kars vilayetinde 1914-1915 yıllarında yaptıkları soykırım üzerine yeni araştırmalar. Erciyez. Aylık Fikir ve Sanat Dergisi. Sayı 361. Ocak-2008, səh.11-13.

16. Ermənilərin 1905-1906-cı illərdə Zən-gəzur qəzasında törətdikləri kütləvi qırğınlar. AMEA Tarix İnstitutunun Elmi Əsərləri, 36-cı cild, Bakı, 2011, s. 173-185.

17. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə sülh danışıqları. AMEA Tarix İnstitutunun elmi əsərləri, 38-ci cild, 2011, səh.201-209.

18. Cənub-Qərbi Qafqaz Cümhuriyyəti. “Millət və dövlət” jurnalı, № 8, sentyabr-2012, səh. 30-33.

19. Qədim Azərbaycan şəhəri İrəvan. “Təfəkkür”, Elmi xəbərlər jurnalı. – 2013. – № 1. – s. 88-93.

20. Массовая резня, совершенная армянами в 1905-1906 гг. в г. Иреван. “Geostrategiya” jurnalı, 2013, № 4, s. 51-54.

21. Erməni silahlı dəstələrinin 1905-1906-cı illərdə Cənubi Qafqazda törətdikləri qırğınlar. “Hərbi bilik” hərbi elmi-nəzəri, publisistik jurnal, Bakı, 2013, № 5, s. 92-100.

22. Ermənilərin 1905-ci ildə Naxçıvan və Şərur-Dərələyəz qəzalarında törət-dikləri qırğınlar. Naxçıvan Dövlət Universi-tetinin Elmi əsərləri, İctimai elmlər seriyası, Naxçıvan, 2013, № 2, s. 52-61.

23. Ermənilərin 1905-ci ildə Eçmiədzin qəzasında törətdikləri qırğınlar. “Tarix və onun problemləri” jurnalı, Bakı Dövlət Universiteti, 2013, № 4, s. 62-67.

24. Ermeni Silahlı Birliklerinin 1905-1906 Yılları Arasında Güney Kafkasyada Yaptıkları Katliamlar. “Erciyez”, Aylık Fikir ve Sanat dergisi, Ercyez, 2014, sayı 434, Şubat, s. 28-32.

25. Резня, совершенная армянскими вооруженными отрядами против азербайджанцев в 1905-1906 гг.. “Кавказ и мир”. Междуна-родный научный журнал. Тбилиси, 2014, № 17, с. 174-178.

26.      Ermenilerin 1905-1906 Yıllarında Güney Kafkasya’da Yaptıkları Katliamlar //Yeni Türkiye. - 2014,- Eylül-Aralık, sayı 62.- s. 2477-2483.

27. Ermenilerin 1905-1906 Yillarinda Güney Kafkasya’da Yaptiklari Katliamlar. Elektron nəşr.“Atatürk Dergisi”, Erzu-rum Atatürk Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, 2014, Cilt 3, Sayı 1.;http://e-dergi.atauni.edu.tr/atauniad/issue/view/5000007402/showToc, s. 1-12.

28. Ermenilerin 1905-1906 Yıllarında Güney Kafkasya’da Yaptıkları Katliamlar. Yeni Türkiye, Eylül-Aralık 2014, sayı 62, s. 2477-2483.

29. 1918-1920-ci illərdə Qars vilayətində ermənilərin törətdikləri soyqırım. (Azərbaycan arxivlərində saxlanılan sənədlər əsasında). Azərbaycan və Şərqi Anadoluda türk-müsəlman əhaliyə qarşı soyqırımları (1914-1920-ci illər) III beynəlxalq elmi konfransın materialları. 07-10 aprel 2016-cı il, s. 559-565.

30.      İrevan (Revan) Şehrinde Türk Halk Törenleri Ve Tiyatro Kültürü Uluslararası Kafkasya Halk Kültürü Kongresi. Kars. 09-11 Ekim 2017, s. 145-150.

31.      Азербайджанцы Армении // Азербайджанцы. Серия Народы и культуры. Москва: Наука – 2017. - с. 653-659.

Qəzetlərdə dərc olunan məqalələri[redaktə | əsas redaktə]

  • 1. Azərbaycanın əsgər və zabitləri Türkiyə ordusunda. “Vətəndaş” qəzeti, №61 (75), 4 noyabr 1994-cü il.

2. Əlimərdan bəy Topçubaşov. “Xalq qəzeti”, №117, 24 may 2002-ci il

3. Fətəli xan Xoyski. “Xalq qəzeti”, 25 may 2002-ci il.

4. Nəsib bəy Yusifbəyli. “Xalq qəzeti”, 28 may 2002-ci il

5. Azərbaycanlılara qarşı soyqırımlar: mərhələləri və nəticələri. “Dədə Qorqud” qəzeti, 15.09.2003

6. Azərbaycanda erməni separatizmi. “Xalq qəzeti”.20 fevral 2003-cü il.

7. Sumqayıt hadisələri M.Qorbaçovun razılığı və DTK-nın nəzarəti altında törədilmişdi. “Xalq qəzeti”, 28 fevral 2003-cü il.

8. Ermənilərin saxta “soyqrımı” iddiası. “Xalq qəzeti”, 24 aprel 2003-cü il.

9. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə ərazi bütövlüyü problemi. “Xalq qəzeti”, 25 may 2004-cü il, № 114, s.6.

10. 1905-1906-cı illərdə İrəvan quberniyasında azərbaycanlıların soyqrımı. “Xalq qəzeti”, 27 mart 2005, №68, s.4, 29 mart, №69, s. 4.

11. Ağbaba Milli Şurası. “Vətən uğrunda” qəzeti, 20 aprel 2006-cı il.

12. İki qardaş dövlətin qızıl hərflərlə yazılan gün: 19118-ci il sentyabrın 15-də Türkiyə-Azərbaycan qoşunları Bakını bolşevik daşnak işğalından azad etdilər. 15 sentyabr 2006-cı il, “Xalq qəzeti”, №209, s.4.

13. Erməni-rus birləşmələrinin 1914-1915-ci illərdə Qars vilayətində törətdikləri soyqırım haqqında. “Xalq qəzeti”, 31.04.2007, № 66, s.6.

14. 1948-1953-cü illər deportasiyasının bəzi məqamları. “Xalq qəzeti”.-2009.-6, 7 yanvar.- № 2, s. 5, № 3, s. 6.

15. Mənbələr azərbaycanlıların 1905-1906-cı illər soyqırımı haqqında. “Xalq qəzeti”, 31.03.2009, № 66, s. 4.

16. 20 Yanvar – Qan yaddaşımız: 20 Yanvar faciəsinə aparan hadisələrin xronologiyası “Xalq qəzeti” – 2010.-16 yanvar. – № 11. – s. 5; № 12. – s. 3-5.

17. Azərbaycanlıların 1948-1953-cü illər deportasiyasını səbəbləri. “XXI əsr” qəzeti, 26-fevral-05 mart 2010-cu il, № 02. 18. 1918-1920-ci illərdə İrəvan quberniyası ərazisində azərbaycanlıların soyqırımı. “Xalq qəzeti”.-2010.-31 mart.- № 66.-S.4., 1 aprel.- № 67.-s.4., 3 aprel.- № 69.-s.4., 4 aprel.- № 70, s.4.

19. Uydurma erməni soyqırımının anatomiyası: “Erməni məsələsi”ndən “erməni soyqırımı”na qət edilən yol. “Xalq qəzeti”. – 2010.-24 aprel. – № 87. – S. 4; № 88, s. 3.

20. Müsəlman Şərqində ilk demokratik cümhuriyyət “Xalq qəzeti”. – 2010.-28 may. – № 115. – s. 5.

21. “Erməni məsələsi”ndən “erməni soyqırımı”na aparan yol. “ Zaman” qəzeti – 2011.-19-20 aprel. – №47, s. 11, №48, s. 12.

22. 1918-1920-ci illərdə Ağbaba və Şörəyel nahiyələrində ermənilərin törətdikləri soyqırımı. “Xalq qəzeti”, 31 mart, 1 aprel 2012-ci il, № 68, s.5, № 69, s.4.

23. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə qaçqınlar problemi. “Xalq qəzeti”.-2012.-25 may.- № 114, s. 6.

24. Ermənilərin 1905-1906-cı illərdə Zəngəzur qəzasında törətdikləri qırğınlar. “Xalq qəzeti”.-2013.-31 mart.- № 66.-s.3., 4 aprel. № 69.-s.5.

25. Milli tariximizin İrəvan səhifələri haqqında həqiqətlər. “Xalq qəzeti”.-2013.-6 avqust.- № 171.-s.3.

26. Azərbaycanlıların əzəli torpaqlarından sonuncu – 1988-1989-cu illər deportasiyası. “Xalq qəzeti”, 8-10 dekabr 2013-cü il, № 271, s.5, №272, s. 6.

27. Xalq Cümhuriyyəti dövründə Azərbaycanın Ermənistandakı daimi nümayəndəliyinin fəaliyyəti, “Xalq qəzeti”, 29-30 may 2015-ci il. - № 113, 114.

28. Ermənilərin ruslara qarşı törətdikləri terror və qırğınlar, “Xalq qəzeti” ? 24 may 2015. - № 110. - S. 9 ; № 112. - S. 10.

29. 1918-1920-ci illərdə İrəvan quberniyasında azərbaycanlıların soyqırımı, “Azərbaycan” qəzeti, 1 aprel 2015-ci il

30. 100 ilin yalanı - “erməni soyqırımı”, “Azərbaycan” qəzeti, 24-25 aprel 2015-ci il

31. Xalq Cümhuriyyəti dövründə Azərbaycanın Ermənistandakı daimi nümayəndəliyinin fəaləyyəti, “Xalq qəzeti”, 29-30 may 2015-ci il. - № 113, 114.

32.     Azərbaycanlıların etnik təmizlənməsinin ilk mərhələsi. “Azərbaycan” qəzeti, 29 mart 2016-cı il, № 64.

33.     Ağbaba və Şörəyel milli şuraları erməni təcavüzünə qarşı qəti müqavimət təşkil etmişdi. “Azərbaycan” qəzeti, 31 mart 2016-cı il, № 66.

34.  1905-1906-cı illər qırğınları. “Vedibasar” qəzeti, 19 iyul-31 avqust 2016-cı il, № 15-16.

35.      Azərbaycanın Ermənistandakı ilk diplomatik nümayəndəsi Məhəmməd xan Təkinski // Azərbaycan - 2018 - 27 may.

36.      İrəvan quberniyasında azərbaycanlıların müqavimət hərəkatı və AXC-nin xilaskarlıq missiyası // Xalq qəzeti – 2018 - 25 may.

37.      Tariximizin şanlı və ibrətamiz səhifəsi. Azərbaycan Parlamenti-100 // Azərbaycan – 2018 -  28 sentyabr.

38.      Xalq Cümhuriyyəti dövründə qaçqınlar problemi (“Azərbaycan” (rusca) qəzetinin materialları əsasında) // Azərbaycan – 2018 - 16 sentyabr.

39.      Xalq Cümhuriyyəti dövründə Azərbaycanın Ermənistandakı daimi nümayəndəliyinin fəaliyyəti // Xalq qəzeti – 2015 - 28, 30 may.

40.      Diplomat Teymur bəy Makinski // Azərbaycan- 2018 -1 iyun.

41.      Qaçqın və məcburi köçkün problem “Azərbaycan” qəzetində: 100 ilin xronologiyası // 100 yaşlı Azərbaycan. Bakı: - Azərbaycan – 2019 - s. 241-254.

Ətraflı Oxu[redaktə | əsas redaktə]

Müəllifin məqalələrini www.nazimmustafa.info veb saytında oxuya bilərsiniz

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]


Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]