Neryunqri ulusu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Neryunqri ulusu
saxa Нүөрүҥгүрү улууhа
Larix gmelinii Neryungrinskiy Rayon 1.jpg
Bayraq Gerb
Bayraq Gerb

56°39′29″ şm. e. 124°43′30″ ş. u.


Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılıb 1975
Sahəsi
  • 98.889,52 km²[1]
Saat qurşağı
  • Yakutsk vaxtı[d]
Əhalisi
Əhalisi
Rəsmi sayt
Neryunqri ulusu xəritədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Neryunqri ulusu (saxa Нүөрүҥгүрү улууһа) — Rusiya Federasiyası, Saxa Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. İnzibati mərkəzi Neryunqri şəhəridir.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Neryungri rayonu 1975-ci ilin noyabrında Neryungri sənaye mərkəzi yarandıqdan sonra 1976-cı ildə qurulmuşdur. 1977-ci ildə Tında-Berkakit dəmir yolu xətti şəhərdən 15 kilometr məsafədə yerləşən Berkakit kəndinə çəkilir. Sonra rayonda uzun müddət bütün Uzaq Şərqin enerji mərkəzi olan dövlət rayon elektrik stansiyaları şəbəkəsi (Çulman Dövlət Rayon Elektrik Stansiyası, SBGRES, Neryunqri Dövlət Rayon Elektrik Stansiyası) meydana gəlir. Kömür yataqlarının və qızıl yataqlarının işlənməsinə başlanılır. Bu proses bu günə qədər davam edir. Bu sahə Neryunqi ulusu iqtisadiyyatının əsasını təşkil edir. 1980-1990-cı illərdə Neryunqrinin özünə və daha sonra Aldan ulusuna (Tommot qəsəbəsi) dəmir yolu çəkilir.

2008-ci ildə Neryunqri ulusu yenidən qurulur[3].

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Ulusun sahəsi 98,9 min km²-dir. Neryunqri ulusu Trans-Sibir Dəmiryolu və Oxot Dəniz limanlarına yaxın yerləşərək olduqca əlverişli coğrafi mövqeyə malikdir. Uzunluğu 1232 km olan Lena federal magistralı və hazırda tikilməkdə olan Berkakit-Tommot-Yakutsk dəmir yolu rayon ərazisindən keçir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Urbanizasiya

Şəhər şəraitində (Neryunqri şəhəri, Berkakit, Zolotinka, Naqornı, Serebryanı Bor, Xani və Çulman qəsəbələri) ulus əhalisinin 98,4% -i yaşayır.

Yerli özünü idarəetmə[redaktə | əsas redaktə]

Neryunqri ulusu ərazisinə 1 şəhər 6 kənd inzibati vahidliyinə ümumilikdə 8 yaşayış məntəqəsi daxildir[4][5].

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Saxanın və bütün Uzaq Şərqin ən inkişaf etmiş bölgələrindən biridir. Neryunqri ulusu iqtisadiyyatının əsasını kömür, qızıl hasilatı və elektrik enerjisi istehsalında ixtisaslaşan sahələr təşkil edir. Cənubi Yakut kömür hövzəsinin ümumi balans ehtiyatları 57.5 milyard ton olaraq qiymətləndirilir.

Bundan əlavə Neryunqri ulusunun ərazisi mineral ehtiyatlarla zəngindir. Dəmir filizi, apatit, mərmər, qaya büllurunun ehtiyatları tədqiq edilmiş və qiymətləndirilmişdir. Neryunqrinin iqtisadi cəhətdən fəal əhalisi 53 min nəfərdir. Sakinlərin böyük əksəriyyəti sənaye sektorunda çalışır. Kiçik biznes yaxşı inkişaf etmişdir. Neryunqri rulusundakı kiçik biznes tikinti, emal, avtomobil sənayesi, ticarət və məişət xidmətləri ilə təmsil olunur. Pərakəndə ticarət baxımından ulus respublikada birinci yerdədir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst98/DBInet.cgi?pl=8006001
  2. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаRusiya Dövlət Federal Statistika Xidməti.
  3. "Изменения в административно-территориальном делении субъектов Российской Федерации за 2008 г." Росстат (ingilis). 2009-10-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
  4. Закон Республики Саха (Якутия) от 30 ноября 2004 года N 173-З N 353-III «Об установлении границ и о наделении статусом городского и сельского поселений муниципальных образований Республики Саха (Якутия)»
  5. "Перечень населённых пунктов, входящих в состав сельских и городских поселений Республики Саха (Якутия)". 2013-07-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-01-14. (#parameter_ignored_suggest)