Məzmuna keç

Nikola Lui de Lakayl

Vikipediya, azad ensiklopediya
Nikola Lui de Lakayl
fr. Nicolas-Louis de Lacaille
Doğum tarixi 15 mart 1713(1713-03-15)[1][2][…]
Vəfat tarixi 21 mart 1762(1762-03-21)[3][4][…] (49 yaşında)
Vəfat yeri
Elm sahəsi astronomiya
İş yerləri
  • Dörd Millət Kolleci[d] (1739–1762)[6]
Tanınmış yetirmələri Antuan Lavuazye
Üzvlüyü
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Nikola Lui de Lakayl (fr. Nicolas-Louis de Lacaille; 15 mart 1713[1][2][…] – 21 mart 1762[3][4][…], Paris, Fransa krallığı[5]) — fransız astronomu və riyaziyyatçısı. O, cənub yarımkürəsinin ulduzlu göy üzünü sistemli şəkildə tədqiq edən ilk alimlərdən biri kimi tanınır.[7]

Elmi fəaliyyəti

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Lakayl 1750–1754-cü illərdə Ümid burnuna (Cənubi Afrika) elmi ekspedisiyaya rəhbərlik etmişdir. Bu müddət ərzində o, cənub yarımkürəsində yerləşən 10,000-ə yaxın ulduzu müşahidə etmiş və onların kataloqunu hazırlamışdır.


Kəşf etdiyi bürclər

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Lakayl cənub səmasında cəmi 14 yeni bürc müəyyən etmiş və onları dövrünün elmi nailiyyətlərinin şərəfinə adlandırmışdır:

Bürcün adıOrijinal adıİzahı
NasosAntliaHava nasosu
HeksaedrCaelumHeykəltaraş kəsiri
SirkulCircinusÖlçü aləti
SobaFornaxKimyəvi soba
SaatHorologiumRəqqaslı saat
Süfrə dağıMensaAfrikadakı Süfrə dağı şərəfinə
MikroskopMicroscopiumOptik alət
MolyarNormaBucaqölçən
OktantOctansNaviqasiya cihazı
RəssamPictorRəssam molberti
KompasPyxisGəmi kompası
TorReticulumTeleskop toru
HeykəltaraşSculptorHeykəltaraş emalatxanası
TeleskopTelescopiumAstronomik alət



Əsas əsərləri

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Lakayl sağlığında və vəfatından sonra çap olunan bir neçə mühüm elmi dərsliyin və kataloqun müəllifidir:

  • "Astronomiae Fundamenta" (1757) — 400 parlaq ulduzun dəqiq mövqelərini ehtiva edən ulduz kataloqu.
  • "Coelum Australe Stelliferum" (1763) — Cənub göy üzünün 10.000 ulduzunu əhatə edən, ölümündən sonra nəşr olunan fundamental əsəri.
  • "Leçons élémentaires de Mathématiques" (1741) — Dövrünün ən populyar riyaziyyat dərsliklərindən biri.
  • "Leçons élémentaires d'Astronomie" (1746) — Astronomiyanın əsaslarını izah edən elmi vəsait.


İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. 1 2 Bibliothèque nationale de France Nicolas-Louis de La Caille // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
  2. 1 2 Nicolas-Louis de Lacaille // Gran Enciclopèdia Catalana (kat.). Grup Enciclopèdia, 1968.
  3. 1 2 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
  4. 1 2 Nicolas-Louis de Lacaille // Brockhaus Enzyklopädie (alm.). F.A. Brockhaus, 1796.
  5. 1 2 Deutsche Nationalbibliothek Record #119174596 // Gemeinsame Normdatei (alm.). 2012—2016.
  6. ↑ Maktutor riyaziyyat tarixi arxivi. 1995.
  7. ↑ "Nicolas Louis de Lacaille". Britannika Ensiklopediyası.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Nikola_Lui_de_Lakayl&oldid=8723169"