≛

Nobel mükafatı laureatı olmuş qadınların siyahısı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Female nobel laureates.png

2018-ci ilə qədər Nobel mükafatı 853 kişiyə, 51 qadına (Mariya Küri iki dəfə qazanmışdır) və 24 təşkilata verilmişdir.[1] Onlardan on yeddisi Nobel Sülh mükafatını, on dördü Nobel Ədəbiyyat mükafatını, on ikisi Nobel Tibb və ya Fiziologiya mükafatını, beşi Nobel Kimya mükafatını, üçü Nobel Fizika mükafatını və biri Elinor Ostrom Nobel İqtisadiyyat mükafatını qazanmışdır.[2][3]Nobel mükafatını qazanan ilk qadın, 1903-cü ildə əri Pyer KüriAnri Bekkerel fizika sahəsi üzrə Nobel mükafatını qazanan Mariya Küri oldu.[2][4] Küri həmçinin iki qat Nobel mükafatını qazanmış yeganə qadındır; 1911-ci ildə Nobel Kimya mükafatını qazandı. Qadınların tək ildə ən çox mükafat aldığı il 2009-cu il idi hansı ki, beş qadın laureat oldu. Nobel mükafatı alan ən son qadınlar, fizika sahəsi üzrə Donna Striklend, kimya sahəsi üzrə Frensis Arnold və sülh üzrə Nadya Murad idi.(2018).

Laureatlar[redaktə | əsas redaktə]

İl Şəkil Lauriyat Ölkə Kateqoriya Əsaslanma
1903 Marie Curie.jpg Küri, MariyaMariya Küri
(mükafatı Pyer KüriAnri Bekkerel ilə bölüşdü)
PolşaFransa Fizika "Prof. Anri Bekkerel tərəfindən kəşf edilən radiasiya fenomeni ilə bağlı birgə tədqiqatlarda ortaya çıxardığı fövqəladə xidmətlərinin tanınmasına görə"[4]
1905 Bertha von Suttner nobel.jpg Zuttner, Berta vonBerta von Zuttner Avstriya-Macarıstan Sülh Daimi Beynəlxalq Sülh Bürosunun fəxri prezidenti,, Bern, İsveçrə; Əllərini aşağı endir əsərinin müəllifi.[5]
1909 Selma Lagerlöf.jpg Lagerlof, SelmaSelma Laqerlöf İsveç Ədəbiyyat "Əsərlərini digərlərindən fərqələndirən yüksək idealizmə, aydın parlaq fikir və müqəddəsliyi tərənnüm etdiyinə görə".[6]
1911 Marie Curie.jpg Küri, MariyaMariya Küri PolşaFransa Kimya "Radiumpoloniumun kəşfinə görə"[7]
1926 Grazia Deledda 1926.jpg Deledda, QrasiyaQrasiya Deledda İtaliya Ədəbiyyat "Əziz vətəninin həyatını və insan problemlərinə tam dərindən yanaşmanı estetik aydınlıqla əks etdirdiyi poetik əsərlərinə görə"[8]
1928 Sigrid Undset 1928.jpg Unset, SiqridSiqrid Unset Norveç Ədəbiyyat "Orta əsrlər şimal həyatının güclü təsvirlərinə görə"[9]
1931 Jane Addams profile.jpg Addams, CeynCeyn Addams
(mükafatı Nikolas Müri ilə bölüşdü)
ABŞ Sülh Sosiolog; Qadınların Beynəlxalq Sülh və Azadlıq Liqasıbeynəlxalq prezidenti, .[10]
1935 Irène Joliot-Curie Harcourt.jpg Jolio-Küri, İrenİren Jolio-Küri
(mükafatı Frederik Jolio-Küri ilə bölüşdü)
Fransa Kimya "yeni radioaktiv elementlərin sintezinə görə"[11]
1938 Pearl Buck 1972.jpg Bak, PerlPerl Bak ABŞ Ədəbiyyat "Çindəki kəndli həyatının zəngin və gerçək epik təsvirlərinə və bioqrafik şedevrlərinə görə"[12]
1945 Gabriela Mistral-01.jpg Mistral, QabrielaQabriela Mistral Çili Ədəbiyyat "adını bütün Latın Amerika dünyasının idealist arzularının simvolu halına gətirmiş güclü duyğulardan ilham alan lirik şeirlərinə görə" [13]
1946 EmilyGreeneBalch.jpg Balç, Emili GrinEmili Grin Balç
(mükafatı Con Mott ilə bölüşdü)
ABŞ Sülh Əvvəllər Tarix və Sosiologiya professoru; Qadınların Beynəlxalq Sülh və Azadlıq Liqası fəxri Beynəlxalq prezidenti, .[14]
1947 Gerty Theresa Cori.jpg Kori, Qerti TerezaQerti Tereza Kori
(mükfatı Karl Ferdinand və Bernardo Usay ilə bölüşdü)
ABŞ Fiziologiya və ya tibb qlikogenin katalitik çevrilməsinin gedişiatını kəşf etdiklərinə görə[15]
1963 Maria Goeppert-Mayer.jpg Göppert-Mayer, MariyaMariya Göppert-Mayer
(mükafatı C.Hans D.Censen və Yucin Uiqner ilə bölüşdü)
ABŞ Fizika "atom nüvəsinin nüvə qabıq modeli ilə əlaqəli kəşflərinə görə"[16]
1964 Hodgkin postcard.jpg Kroufut Hodjkin, DorotiDoroti Kroufut Hodjkin Böyük Britaniya Kimya "Bioloji aktiv maddələrin strukturlarının rentgen şüalarının köməyi ilə təyininə görə"[17]
1966 Nelly Sachs 1966.jpg Zaks, NelliNelli Zaks
(mükafatı Şmuel Yosef Aqnon ilə bölüşdü)
İsveçAlmaniya Ədəbiyyat "İsrailin taleyini şərh edən toxunaqlı lirik və dramatik əsərlərinə görə"[18]
1976 Betty Williams.jpg Ulliams, BettiBetti Ulliams ABŞ Sülh Şimali İrlandiya Sülh Hərəkatının qurucusu (daha sonra "Sülh İcması" olaraq adlandırıldı)[19]
Mairead Corrigan Gaza.jpg Maquayir, MaridMarid Maquayir
1977 Rosalyn Yalow - portrait.jpg Sasmen Yelou, RozlinRozlin Sasmen Yelou
( mükafatı Roje Qiymen və Endrü Şalli ilə bölüşdü)
ABŞ Fiziologiya və ya tibb "peptid hormonlarının radyoimunoanalizini inkişafı etdirdiklərinə görə"[20]
1979 MotherTeresa 090.jpg Ana, TerezaTereza Ana Hindistan
Yuqoslava
Sülh Xeyriyyə Misyonerlərinin Lideri, Kəlkətə.[21]
1982 ARB-Alva-Myrdal.jpg Myurdal, AlvaAlva Myurdal
(mükafatı Alfonso Qarkia Robles ilə bölüşdü)
İsveç Sülh Əvvəllər Kabinet Naziri; Diplomat; Yazıçı.[22]
1983 Barbara McClintock (1902-1992) shown in her laboratory in 1947.jpg Mak-Klintok , BarbaraBarbara Mak-Klintok ABŞ Fiziologiya və ya tibb "Transpozonların kəşfinə görə"[23]
1986 Rita Levi Montalcini.jpg Levi-Montalcini, RitaRita Levi-Montalcini
(mükafatı Stenli Koen (biokimyaçı) ilə bölüşdü)
İtaliya
ABŞ
Fiziologiya və ya tibb "Böyümə faktorlarını kəşf etdiklərinə görə"[24]
1988 Nci-vol-8236-300 Gertrude Elion.jpg Elion, Qertrud B.Qertrud B. Elion
(mükafatı Ceyms U.Blek və Corc Hitçinqs ilə bölüşdü)
ABŞ Fiziologiya və ya tibb "Farmakologiyaya dair mühüm kəşflərə görə"[25]
1991 Nadine Gordimer 01.JPG Qordimer, NadinNadin Qordimer Cənubi Afrika Respublikası Ədəbiyyat "onun möhtəşəm epik əsərləri - Alfred Nobelin sözləri ilə - insanlığa böyük fayda vermişdir"[26]
Remise du Prix Sakharov à Aung San Suu Kyi Strasbourg 22 octobre 2013-18.jpg Su Çi, Aunq SanAunq San Su Çi Burma Sülh "demokratiya və insan hüquqları üçün qeyri-zorakı mübarizəsinə görə"[27]
1992 Rigoberta Menchu 2009 cropped.jpg Menchu, RigobertaRigoberta Mençu Qvatemala Sülh "Yerli xalqların hüquqlarına hörmət əsasında sosial ədalət və etno-mədəni uzlaşma fəaliyyətlərinin tanınması üçün"[28]
1993 Toni Morrison 2008-2.jpg Morrison, ToniToni Morrison ABŞ Ədəbiyyat "Amerika reallığının mühüm aspektinə həyat verən xəyali qüvvə və poetik idxal ilə xarakterizə edilən əsərlərinə görə"[29]
1995 Christiane Nüsslein-Volhard mg 4383.jpg Nüsslayn-Volhard, KristinaKristina Nüsslayn-Volhard
(mükafatı Eduard B.Levis və Erik F.Vişaus ilə bölüşdü]])
Almaniya Fiziologiya və ya tibb "erkən embrionik inkişafın genetik nəzarətinə dair etdikləri kəşflərə görə"[30]
1996 Szymborska 2011 (1).jpg Vislava Şimborska, Vislava Şimborska Polşa Ədəbiyyat "Bəşər gerçəklikləri kontekstində tarixi və bioloji təzahürləri böyük dəqiqliklə təsvir edən poeziyasına görə."[31]
1997 JodyWilliamsMay2010.jpg Ulliams, CodiCodi Ulliams
(mükafatı Ərazi Minalarının Qadağan Edilməsi üçün Beynəlxalq Kampaniya təşkilatı ilə bölüşdü)
ABŞ Sülh "Piyadalar əleyhinə minaların qadağan olunması üzrə işlərə görə"[32]
2003 Shirin-Ebadi-Amsterdam-2011-Photo-by-Persian-Dutch-Network.jpg Ebadi, ŞirinŞirin Ebadi İran Sülh "insan hüquqları və demokrasiya üçün səylərinə görə. Xüsusilə qadın və uşaqların hüquqları üçün mübarizəyə fokus olmuşdur."[33]
2004 Elfriede jelinek 2004 small.jpg Elinek, ElfridaElfrida Elinek Avstriya Ədəbiyyat "Qeyri-adi linqvistik səylə sosial qəliblərin mənasızlığını və onları kölə vəziyyətinə salan qüvvələri işıqlandırdığı roman və pyeslərində musiqili səda və əks-səda qabarmalarına görə".[34]
Wangari Maathai in Nairobi.jpg Maatay, VanqariVanqari Maatay Keniya Sülh "Demokratiyanın və dünyanın inkişafına uzunmüddətli töhfəyə görə"[35]
LindaBuck cropped 1.jpg Bak, Linda B.Linda B. Bak
(mükafatı Riçard Aksel ilə bölüşdü)
ABŞ Fiziologiya və ya tibb "qoxu reseptorlarının və iybilmə sisteminin quruluşuna dair kəşflərinə görə"[36]
2007 Doris lessing 20060312 (square).jpg Lessinq, DorisDoris Lessinq ABŞ Ədəbiyyat "Skepsis, həyəcan və uzaqgörənliklə bölünmüş sivilizasiyanı diqqətə çatdıran, qadın təcrübəsini qeyd edən yazıçı olduğuna görə"[37]
2008 Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg Barre-Sinussi, FransuazFransuaz Barre-Sinussi
(mükafatı Harald tsur HauzenLük Montanyer ilə bölüşdü)
Fransa Fiziologiya və ya tibb "QİÇS virusunun kəşf etdiklərinə görə"[38]
2009 Elizabeth Blackburn CHF Heritage Day 2012 Rush 001.JPG Blekbörn, ElizabetElizabet Blekbörn
(mükafatı Cek Soztak ilə bölüşdü)
AvstraliyaABŞ Fiziologiya və ya tibb "xromosomların telomerlərlə və telomeraza fermenti ilə necə qorunduğunu kəşf etdiklərinə görə"[39]
GREIDER Carol 2014 - Less vignetting.jpg Qreyder, KarelKarel Qreyder
(mükafatı Cek Soztak ilə bölüşdü)
ABŞ
Ada E. Yonath.jpg Yonat, AdaAda Yonat
(mükafatı Venkatraman Ramakrişnan və Tomas Stey ilə bölüşdü)
İsrail Kimya "ribosomun strukturu və funksiyası üzrə tədqiqatlarına görə"[40]
Müller, Herta.IMG 9379 cropped.JPG Muller, HertaHerta Müller AlmaniyaRumıniya Ədəbiyyat "Poeziyanın cəmləşdirilməsi və nəsrdəki səmimiyyəti ilə məzlumların həyatını təsvir etdiyinə görə"[41]
Nobel Prize 2009-Press Conference KVA-30.jpg Ostrom, ElinorElinor Ostrom
(mükafatı Oliver Uilyamson ilə bölüşdü)
ABŞ İqtisadiyyat "iqtisadi idarəetmənin analizinə görə"[42]
2011 Ellen Johnson-Sirleaf, April 2010.jpg Conson-Serlif, ElenElen Conson-Serlif Liberiya Sülh "Sülhyaratma prosesində iştirakına və qadınların təhlükəsizliyi, hüquqları uğrunda mübarizəyə görə"[43]
Leymah-gbowee-at-emu-press-conference.jpg Qbovi, LeymaLeyma Qbovi
Karman, TəvəkkülTəvəkkül Karman Yəmən
2013

Alice Munro.jpg

Manro, ElisElis Manro Kanada Ədəbiyyat "müasir qıssa heykayə janrının ustası"[44]
2014

May-Britt Moser 2014.jpg

Mozer, Mey-BrittMey-Britt Mozer
(mükafatı Edvard Mozer və Con O'Kif ilə bölüşdü)
Norveç Fiziologiya və ya tibb "Beyində yerləşdirmə sistemi meydana gətirən hüceyrələrin kəşf etdiklərinə görə"[45]
Malala Yousafzai at Girl Summit 2014.jpg Yusəfzay, MəlaləMəlalə Yusəfzay
( mükafatı Kaylaş Satyarti ilə bölüşdü)
PakistanHindistan Sülh "uşaqların və gənclərin təyziq altına alınmasına qarşı və bütün uşaqların təhsil hüququ üzrə mübarizələrinə görə".[46]
2015 Tu Youyou 5012-1-2015.jpg Yuyu, TuTu Yuyu
(mükafatı Uliam Cempbel və Satoşi Omura ilə bölüşdü)
Çin Fiziologiya və ya tibb "Malyariya qarşı yeni müalicə üsulu kəşf etdiklərinə görə"[47]
Swetlana Alexandrowna Alexijewitsch.jpg Aleksiyeviç, SvetlanaSvetlana Aleksiyeviç Belarus Ədəbiyyat "zəmanəmizdə əzab çəkməyə və cəsarətə abidə qoyduğu polifonik əsərlərinə görə"[48]
2018 Donna Strickland - 2017 (cropped).jpg Striklend, DonnaDonna Striklend
(mükafatı Jerar Muru və Artur Eşkin bölüşdü)
Kanada Fizika "yüksək intensivli, ultra-qısa optik impulslar yaratma metodlarına görə"[49]
Frances Arnold 2012.png Arnold , FrensisFrensis Arnold
(mükafatı Qreq Uinter və Corc Smit ilə bölüşdü)
ABŞ Kimya "fermentlərin istiqamətləndirilmiş təkamülünə görə"[50]
Nadia Murad in Washington - 2018 (42733243785) (cropped).jpg Murad, NadiaNadia Murad
(mükafatı Denis Mukveqe ilə bölüşdü)
İraq Sülh "cinsi zorakılığın müharibələrdə və silahlı qarşıdurmalarda silah kimi istifadə edilməsinin dayandırılması üzrə səylərinə görə"[51]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Nobel Prize facts". NobelPrize.org (ingilis). İstifadə tarixi: 2018-10-17.
  2. 1 2 "Nobel Laureates Facts - Women". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2017-10-07.
  3. "Economics 2009". Nobel Foundation. 2009-10-12. İstifadə tarixi: 2009-10-12.
  4. 1 2 "Nobel Prize in Physics 1903". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  5. "Nobel Peace Prize 1905". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  6. "Nobel Prize in Literature 1909". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  7. "The Nobel Prize in Chemistry 1911". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  8. "Nobel Prize in Literature 1926". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  9. "Nobel Prize in Literature 1928". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  10. "Nobel Peace Prize 1931". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  11. "The Nobel Prize in Chemistry 1935". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  12. "Nobel Prize in Literature 1938". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  13. "Nobel Prize in Literature 1945". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  14. "Nobel Peace Prize 1946". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  15. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1947". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  16. "The Nobel Prize in Physics 1963". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  17. "The Nobel Prize in Chemistry 1964". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  18. "Nobel Prize in Literature 1966". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  19. "Nobel Peace Prize 1976". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  20. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1977". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  21. "Nobel Peace Prize 1979". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  22. "Nobel Peace Prize 1982". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  23. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1983". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  24. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1986". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  25. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1988". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  26. "Nobel Prize in Literature 1991". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  27. "Nobel Peace Prize 1991". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  28. "Nobel Peace Prize 1992". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  29. "Nobel Prize in Literature 1993". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  30. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1995". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  31. "Nobel Prize in Literature 1996". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  32. "Nobel Peace Prize 1997". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2012-09-09.
  33. "Nobel Peace Prize 2003". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  34. "Nobel Prize in Literature 2004". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  35. "Nobel Peace Prize 2004". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  36. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 2004". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  37. "Nobel Prize in Literature 2007". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  38. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 2008". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  39. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 2009". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2009-10-05.
  40. "Nobel Prize in Chemistry 2009". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2009-10-07.
  41. "Nobel Prize in Literature 2009". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2009-10-08.
  42. "Nobel Prize in Economics 2009". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2009-10-12.
  43. "The Nobel Peace Prize 2011". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2011-10-07.
  44. "The Nobel Prize in Literature 2013" (PDF). Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2013-10-10.
  45. "The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2014". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2014-10-07.
  46. "The Nobel Peace Prize 2014" (PDF). Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2014-10-10.[ölü keçid]
  47. "The Nobel Prize in Literature 2015" (PDF). Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2015-10-05.
  48. "Nobel Prize in Literature 2015". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 8 October 2015.
  49. "The Nobel Prize in Physics 2018". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 13 October 2018.
  50. "Nobel Prize in Chemistry Is Awarded to 3 Scientists for Using Evolution in Design of Molecules". İstifadə tarixi: 3 October 2018.
  51. [www.google.co.id/amp/s/www.bbc.co.uk/news/amp/world-europe-45759221 "Nobel Peace Prize for anti-rape activists Nadia Murad and Denis Mukwege"] (#bad_url). İstifadə tarixi: 5 October 2018.