Novi Sad
| 1 fevral 1746-ci ildən şəhər statusu; 278 il əvvəl | |||||
| Novi Sad
Újvidék (macarca) Nový Sad (slovakca) Нови-Сад (Pannon rusincə) | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Нови Сад (serb.) | |||||
| Serbiya Afinası | |||||
 | |||||
|
|||||
| 45°15′52″ şm. e. 19°49′54″ ş. u.HGYO | |||||
| Ölkə |
 Serbiya |
||||
| Muxtar Diyar | Voyevodina | ||||
| Dairə | Cənubi Baçka | ||||
| İcma | Novi Sad | ||||
| İcma | Novi Sad | ||||
| Mer | Jarko Miçin | ||||
| Tarixi və coğrafiyası | |||||
| Əsası qoyulub | 1694 | ||||
| İlk məlumat | B.e. IV ə. | ||||
| Əvvəlki adları | Ratzen Stadt, Ratzenstatt və ya Peterwardeiner Schantz | ||||
| Sahəsi | 106,2 km² | ||||
| Mərkəzin hündürlüyü | 80 m | ||||
| Saat qurşağı | UTC+01:00 | ||||
| Əhalisi | |||||
| Əhalisi | 260,438 nəfər (2022) nəfər | ||||
| Sıxlığı | 2452,34 nəf./km² Şəhərdə: 3100 nəf./km² | ||||
| Aqlomerasiya | 368 967 nəfər | ||||
| Milli tərkibi | serblər, macarlar, slovaklar, ruslar, almanlar, xorvatlar, çexlər | ||||
| Rəsmi dili | Serb dili | ||||
| Rəqəmsal identifikatorlar | |||||
| Telefon kodu | +381(0)21 | ||||
| Poçt indeksi | 21000 | ||||
| Nəqliyyat kodu | HC | ||||
| Digər | |||||
| novisad.rs | |||||
.svg)  Novi Sad | |||||
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |||||
Novi Sad (qeyri-rəsmi olaraq hərfi tərcüməsi Yeni Bağ olan variant da istifadə olunur; serb. Нови Сад [nôvi: sâ:d], mac. Újvidék, slov. Nový Sad, rusin. Нови Сад, alm. Neusatz). Serbiyanın əhalisi ən sıx olan ikinci şəhəridir. Ölkənin şimalında, Dunay sahillərində yerləşən Voyevodina muxtar vilayətinin inzibati mərkəzidir. Baç-Bodrog tarixi bölgəsində, Baçka və Srem sərhəddində yerləşir. 2022-ci il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 260,438 nəfər, aqlomerasiyanın əhalisi 368,967 nəfərdir. Şəhər çoxmillətli tərkibə malikdir. Burada serblər, macarlar, slovaklar, rusinlər, ruslar, almanlar, xorvatlar, çexlər və b. yaşayırlar.
Şəhərin əsası, 1694-cü ildə, serb tacirlərinin Dunay çayının əks sahilində, Petrovaradin qalasından yaşayış məntəqəsi yaratdıqda Ratska Varoş (Racka Varoš, Ratzen Stadt, Ratzenstadt) adı ilə qoyulub. XVIII-XIX əsrlərdə Novi Sad mühüm ticarət və sənətkarlıq mərkəzinə, eləcə də bölgədəki Serb mədəniyyətinin mərkəzinə çevrilərək "Serb Afinası" ləqəbini qazanıb.[1] 1848-1849-cu illər inqilabı zamanı şəhərə ciddi ziyan dəyib, lakin sonradan yenidən qurulub.[1]
Bu gün Novi Sad Serbiya iqtisadiyyatının sənaye və maliyyə mərkəzi, eləcə də böyük mədəniyyət mərkəzidir. Şəhərin yaxınlığında əsasən idman və kənd təsərrüfatı məqsədləri üçün istifadə olunan hava limanı var.
Novi Sad, 2019-cu ildə Avropanın gənclik paytaxtı, 2022-ci ildə Avropanın mədəniyyət paytaxtı,[2] 2023-cü ildə isə UNESCO mediamədəniyyətinin kreativ şəhəri seçilmişdir.[3][4]
Etimologiysı
[redaktə | vikimətni redaktə et]Serb dilindən Нови Сад (Novi Sad) " yeni bağ" kimi tərcümə olunur.
Novi Sadda rəsmi dillər serb, macar, slovak və rusin dilləridir. Buna görə də macar dilində Újvidék, slovak dilində Nový Sad, rusin dilində isə Нови Сад kimidir. Bundan əlavə, şəhərdə istifadə olunan və ya keçmişdə istifadə olunmuş dillərdəki adı Latın dilində adı Neoplanta, almanca Neusatz və ya Neusatz an der Donau, xorvat və rumınca Novi Sad, bolqarca Mlada Loza olmuşdur.
İlk dövrlər şəhərin adı Ratzen Stadt, Ratzenstatt və ya Peterwardeiner Schantz olmuşdur, müasir adını ancaq 1748-ci ildə almışdır.
Tarixi
[redaktə | vikimətni redaktə et]İqtisadiyyat
[redaktə | vikimətni redaktə et]İqlim
[redaktə | vikimətni redaktə et]Nəqliyyat
[redaktə | vikimətni redaktə et]Əhali
[redaktə | vikimətni redaktə et]1694-cü ildə Novi Sad salındıqdan etibarən şəhərin ən böyük etnik qrupu serblər olmuşdur.
2022-ci il siyahıya alınmanın nəticələrinə görə, slovakların üstünlük təşkil etdiyi Kisaçdan başqa yedə qalan bütün inzibati ərazilərində serblər üstünlük təşkil edir. Şəhər üzrə serblər 78,3%, macarlar 2,6%, slovaklar 1,4%, xorvatlar 1%, ruslar 0,7%, monteneqrolular 0,4%, rusinlər 0,4%, başqa millətlər birlikdə 3,9% təşkil etmişlər. Yerdə qalanlar isə etnik mənsubiyyəti qeyd olunmamışlardır. [5]
İdman
[redaktə | vikimətni redaktə et]Məhşur tennisçi Monika Seleş Novi Sadda anadan olmuşdur.
Qalereya
[redaktə | vikimətni redaktə et]
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- 1 2 "Serbian Athens" (ingilis). 19 iyul 2011 tarixində arxivləşdirilib. // Official website of city of Novi Sad.— 21.09.2011
- ↑ "Esch, Kaunas and Novi Sad to be European Capitals of Culture in 2022". 11 January 2022. European Commission. 11 yanvar 2022 tarixində arxivləşdirilib.
- ↑ "55 new cities join the UNESCO Creative Cities Network on World Cities Day". www.unesco.org. 30 noyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2023.
- ↑ "Novi Sad u Uneskovoj Mreži kreativnih gradova sveta: "Srpska Atina" prva u ovom delu Evrope na Media Arts listi". euronews.rs (Serbian). 31 oktyabr 2023. 31 oktyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2023.
- ↑ "Попис становништва, домаћинстава и станова 2022. у Републици Србији" (PDF). stat.gov.rs. Republički zavod za statistiku. 11 avqust 2014 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 10 aprel 2019.