Nqoni

Nqoni
Təsnifat	simli musiqi aləti
Hornbostel–Zaks təsnifatı	323.1
Mənşə ölkəsi	Qərbi Afrika
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Nqoni — Qərbi Afrikamənşəli simli musiqi aləti. Gövdəsi ağacdan və ya balqabaqdan hazırlanır, üzərinə qurudulmuş heyvan dərisi (çox vaxt keçi) çəkilir. Axıcı melodiyalar çıxara bilən nqoni, akontinq və halamla yaxından əlaqəli görünür. Mandinqo dilində fasas adlanan ənənəvi mahnılarda qriotlar tərəfindən festivallarda və xüsusi günlərdə ifa edildiyi üçün jeli nqoni də adlanır. Vassulu mədəni bölgəsində ovçu və ozanlar olan donso arasında yarandığı düşünülən daha böyük bir növ donso nqoni adlanır. Hələ də əsasən mərasim məqsədləri üçün istifadə olunur. Donso nqoni və ya "ov arfası" altı simlidir. Tez-tez metal çubuqla cızılan dişli metal boru olan karagnan ilə birlikdə oxumaq üçün istifadə olunur. Donso nqoni 1620-ci illərdə Riçard Cobson tərəfindən xatırlanmış və onu Qambiyada ən çox yayılmış alət kimi təsvir etmişdir. O, onu altı simli uzun boyun altında böyük balqabağa bənzər çıxıntıya malik bir alət kimi təsvir etmişdir.

Nqoninin ən azı 1352-ci ildən bəri mövcud olduğu məlumdur. Mərakeş səyyahı İbn Bətutə onu Mansa Musanın sarayında gördüyünü bildirmişdi. Mande kölələri Şimali Amerikaya gətirildikdən sonra onun bancoya çevrildiyi ehtimal edilir. Battuta həmçinin balafondan da bəhs etmişdir. İngilis musiqiçisi Ramon Husun nqoninin haqqında yazdığı kitabda onun məlum tarixi, köklənməsi və alətdə ifa etmək üçün yeni başlayanlar üçün təlimat təsvir edilmişdir.

Xarici keçidlər

• Goose, Ramon. How To Play Ngoni. Desert Road. 2018. ISBN 978-1-98022-134-0.