Nuxa qəzası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Nuxa qəzası
Qəzanın gerbi Quberniyanın gerbi
Qəza gerbi
Quberniya gerbi
Quberniya Yelizavetpol
Mərkəzi Nuxa
Sahəsi 3808,.7 km² (3346.7 verst²[1]) (1897)
Əhalisi 120555 nəfər[1] (1897)

Nuxa qəzası (rus. Нухинский уезд; 1840–1846 arası Şəki qəzası) — Rusiya İmperiyası (Kaspi vilayəti, Şamaxı, BakıYelizavetpol quberniyaları tərkibində), Azərbaycan Demokratik RespublikasıZaqafqaziya Sosialist Federativ Sovet Respublikası (Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası tərkibində) tərkibində mövcud olmuş inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Nuxa şəhəri idi.

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

Şəki qəzası 22 aprel (10 aprel Yuli təqvimi) 1840–cı ildə Rusiya imperatoru I Nikolayın təsdiq etdiyi "Zaqafqaziya diyarının idarəsi üçün qurum" adlı inzibati islahatlar qanuna əsasən 13 yanvar (1 yanvar Yuli təqvimi) 1841–ci ildə Xəzər vilayətinin tərkibində təşkil edildi.[2][3][4] Ləğv edilmiş keçmiş eyniadlı əyalətin ərazisini əhatə edirdi. 1846–cı ildən Şamaxı quberniyasının tərkibinə daxil edildi və "Nuxa qəzası" adlandırıldı; 1859–cu ildən Bakı[K 1], 1868–ci ildən isə Yelizavetpol quberniyasının tərkibinə daxil edilmişdi.[4][6] 1873–cü ildə qəza ərazisinin bir hissəsi hesabına Ərəş qəzası təşkil edildi.[7] Nuxa qəzası Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə artıq "Gəncə quberniyası" adlanan[8][9] keçmiş Yelizavetpol quberniyası tərkibində qalmaqda idi.[10][11][12][13][14][15][16][17] Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası qurulduqdan sonra da inzibati ərazi vahidinin rəsmi adı "Nuxa qəzası" adlanmağa davam etmişdir.[K 2]

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Məlum olduğu kimi, 1819-cu ildə Şəki xanlığı ləğv edilərkən və yerində Şəki əyaləti yaradılarkən, xanlıq dövründə olduğu kimi, əyalətin də ərazisi şimalda Qafqaz sıra dağlarına, qərbdə Bləcik kəndindən sonra Alazan çayına, cənubda Kür çayına, Zərdab kəndinə, şərqdə Göyçay çayına qədər uzanırdı. 1858-ci ilə aid xəritədən[35] görünür ki, əyalət qəzaya çevrildikdə onun qərb sərhədi heç də Alazan çayına çatmırdı, Acınohur gölünün ortasındah keçirdi. 1883-cü ildə qəza ərazində Ərəş qəzası təşkil edildikdə isə Nuxa qəzasının ərazisi 2 dəfəyə yaxın kiçildi. Ərəş qəzası Azərbaycan SSR dövründə əvvəl inzibati mərkəzin adına uyğun olaraq Ağdaş qəzası adlandırıldı, sonra, 1926-cı ildə isə ləğv edildi. 1926-cı ilə aid statistik məlumatlardan aydın olur ki, həmin vaxt Ağdaş qəzası ərazisinin bir hissəsi (Xaldan dairəsi) Nuxa qəzasında, bir hissəsi isə (Ağdaş dairəsi, Ağdaş şəhəri və s.) Göyçay qəzasında idi.

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Sənaye[redaktə | əsas redaktə]

Kənd təsərrüfatı[redaktə | əsas redaktə]

Ticarət[redaktə | əsas redaktə]

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Etnik tərkib, dil və din[redaktə | əsas redaktə]

1851–ci ildə Rusiyada əhali sayının araşdırılması üçün həyata keçirilmiş IX təftişə əsasən, inzibati cəhətdən Bakı, Şamaxı, Lənkəran, Nuxa və Şuşa qəzalarını əhatə edən Şamaxı quberniyasının əhalisi 319.923 nəfəri kişilər, 283.083 nəfəri qadınlar olmaqla 603.006 nəfər idi.[36] Əhalinin ümumi sayı haqqında məlumatlar imperiyanın Maliyyə Nazirliyinin Zaqafqaziya idarəsi tərəfindən təqdim olunmuşdu.[36] Qəzalar üzrə qadınların ayrıca sayını müəyyən etmək münkün olmamışdır.[36] Kişilərin qəzalar üzrə sayı haqqında məlumatlar isə Tiflisdən həqiqi dövlət məsləhətçisi Aleksey Fyodoroviç Kruzenştern tərəfindən təqdim olunmuşdu.[36] Beləliklə, həmin məlumatlara əsasən Nuxa qəzasının bütün yaşayış yerlərində kişi cinsindən toplam 65.952 nəfər əhali yaşayırdı.[36]

Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğətində Nuxa qəzası haqqında məlumat (ixtisarla):

Nuxa qəzasının sahəsi 3346.7 verst², başqa sözlə 3808,7 km²-dir. Əhalisi 1 yanvar 1896-cı il tarixdə 94767 nəfər (51552 kişi; 43215 qadın) idi. Nuxa qəzası nisbətən varlı, sənayenin və ticarətin inkişaf etdiyi qəzalardandır. Qəzanın xarakterik cəhətlərindən biri də burada əhalisi çox olan kənlərin olmasıdır. Məsələn, Xaçmazda 4557, Baş Göynükdə 5084, Vəndamda 4323 nəfər adam yaşayır. Əhalinin məşğuliyyətində taxılçılıq, xüsusilə çəltik əkib-becərmək, bağçılıq, ipəkçilik əsas yer tutur. Qəzanın əhalisi çox olan kəndlərindən biri - Nic kəndi, hansı ki bu kənddə 5084 nəfər adam yaşayır, bağçılıq, ipəkçilik və əkinçilik sahəsində nəinki Nuxa qəzasında, hətta bütün quberniyada ən irəlidədir. Qəzada 1894-cü ildə 89,5 desyatin sahədə tütün əkilmiş və 1128 pud məhsul götürülmüşdür. Barama becərilməsi işində isə Nuxa qəzası Zaqafqaziyada birinci yerdədir. Qəzada 1893-cü ildə 81740 pud, 1894-cü ildə isə 89900 pud barama istehsal edilmişdir. Nic kəndində fındıq bağlarının sahəsi 9 desyatinə çatır. Vəndam kəndi isə alması ilə məşhurdur. Qəzada 1894-cü ildə 44930 vedrə çaxır istehsal olunmuşdur. 1891-ci ildə qəzada, Nuxa şəhəri istisna olmaqla, 5676 at, 938 eşək və qatır, 23500 baş inək, 7650 baş camış, 47850 qoyun, 3250 keçi, 660 donuz vardı. Qəzada 8 ibtidai kənd məktəbi, 5 erməni-qriqoryan kilsə məktəbi, 1 pravoslav kilsəsi, 44 erməni-qriqorian kilsəsi, 2 monastır, 261 məscid, 3 sinaqoq fəaliyyət göstərirdi. Qəza əhalisinin 69,6%-i azərbaycanlılar[q 1], 15,7%-i ermənilər, 7,8 %-i udinlər, 4,6-i kürəlilər (Samur çayı hövzəsinin ləzgiləri), 1,9%-i yəhudilərdir, yerdə qalan hissə isə gürcülərdən və qaputlilərdən(?) ibarətdir. Əhalinin 74,5% müsəlmandır. Əhalinin 73,5% sünni məzhəblidir. Əhalinin 22,7% erməni-qriqorian məzhəblidir. Nuxa şəhərində 25 min nəfər adam yaşayır. Onların 81%-i azərbaycanlı, 18%-i isə ermənilərdir. Şəhərdə barama emalı işi çox inkişaf etmişdir. Şəhərdə 45 baramaaçan zavod, 4 kərpic zavodu, 8 dulusçuluq emalatxanası, 4 dabbağxana və 3 sabunbişirmə sexi var. Şəhərdə həmçinin, dördillik şəhər məktəbi, 2 erməni kilsə məktəbi, 1 pravoslav kilsəsi, 3 erməni-qriqorian kilsəsi, 28 məscid, xəstəxana, həkim və aptek də fəaliyyət göstərir.[37]

Nuxa qəzası 1917-ci idə: 1917 ilin "Qafqaz təqvimi"nə görə, Nuxa qəzasının ərazisi 3685 verst² (4201 km²) idi. Qəzanın əhalisi 133505 nəfər idi. Əhalinin 73819 nəfəri (55,3%) kişi, 59686 nəfəri (44,7%) qadın, 131132 nəfəri yerli sakin, 2373 nəfəri müvəqqəti yaşayanlar idi. Qəzanın əsas əhalisi azərbaycanlılar (93557 nəfər və ya 70,1%) idi. Bundan başqa, qəzada 17751 (13,3%) erməni, 7861 müsəlman dağlı əhalisi (5,9%), 1831 (1,4%) rus qeydiyyata alınmışdı. Qəzanın mərkəzi Nuxa şəhəri (əhalisi 52243 nəfər) idi. 20 əsrin əvvəllində qəzada yüzdən çox ipəkəyirmə müəssisəsi vardı.[14]

1926-cı ilə aid statistik məlumatlarda Nuxa qəzası əhalisinin sayı və etnik tərkibi:[38]

Qəzanın, yaxud dairənin adı Cəmi azərbaycanlılar ermənilər tatlar talışlar ləzgilər udinlər avarlar saxurlar ceklilər xınalıqlar gürcülər kürdlər ruslar ukraynalılar dağ yəhudiləri
Nuxa qəzası 107.049 (100%) 94.078 (87,9%) 4.007 (3,7%) 21 (0,1%) 3 (-0,1%) 2.874 (2,7%) 2.439 (2,3%) 31 (0,1%) 294 (0,3%) 590 (0,6%) 67 (0,1%) 49 (0,1%) 4 (0,1%) 958 (0,9%) 99 (0,1%) 910 (0,9%)
Nuxa şəhəri 22.944 (100%) 20.764 (90,5%) 1.565 (6,8%) 18(0,1%) - 185 (0,8%) - - - - - 37 (0,2%) - 195 (0,8%) 34 (0,1%) 3 (-0,1%)
Aşağı Göynük dairəsi 17.912 (100%) 16.701 (93,2%) 6 (0,1%) - - 1.154 (6,4%) - - - - - 1 (- 0,1%) - - -
Vartaşen dairəsi 15.260 (100%) 11.485 (75,3%) 1.336 (8,8%) - 1 (-0,1%) 103 (0,7%) 356 (2,3%) 31 (0,2%) 291 (1,9%) 590 (3,9%) 67 (0,4%) 2 (-0,1%) 1 (-0,1%) 19 (-0,1%) - 899 (5,9%)
Cəfərabad dairəsi 15.693 (100%) 14.271 (90,9%) 305 (1,9%) - - 977 (6,2%) - - - - - - - 23 (0,1%) 19 (0,1%) -
Qutqaşen dairəsi 13.394 (100%) 13.231 (98,8%) 133 (1,0%) - - 5 (-0,1%) - - - - - - - 8 (-0,1%) - 1 (-0,1%)
Nic dairəsi 12.926 (100%) 9.350 (72,3%) 571 (4,4%) - - 118 (0,9%) 2.083 (16,1%) - - - - 2 (-0,1%) - 690 (5,3%) 46 (0,4%)
Xaldan dairəsi 8.920 (100%) 8.276 (92,8%) 91 (1,0%) 3 (-0,1%) 2 (-0,1%) 332 (3,7%) - - 3 (-0,1%) - - 7 (0,1%) 3 (-0,1%) 23 (0,3%) - 7 (0,1%)

İnzibati bölgü və idarəetmə[redaktə | əsas redaktə]

Nuxa qəzası —1903-cü il

1897-ci ilə aid statistik məlumatlardan aydın olur ki, Nuxa qəzasının ərazisi inzibati cəhətdən 5 hissəyə bölünmüşdü. Bunlardan biri Nuxa şəhəri, 4-ü isə (1-ci, 2-ci, 3-cü, 4-cü) sahə (rus. участка) idi. 1926-cı ildə isə qəza ərazisi inzibati cəhətdən 7 hissə bölünmüşdü. Bunlardan biri Nuxa şəhəri, 6-sı isə (Aşağı Göynük, Vartaşen, Cəfərabad, Qutqaşen, Nic, Xaldan) dairə idi.

Təhsil[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  1. О народонаселенiи Россiи по губернiямъ и уѣздамъ: LXII. Шемахинская губернiя, стр. 154. // Девятая ревизiя. Изслѣдованiе о числѣ жителей въ Россiи въ 1851 году Петра Кеппена. Санктпетербургь: Вь Типографiи Императорской Академiи наукь, 1857, 297 стр.
  2. Нуха гəзасы, сəhифə 305. // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы. VII ҹилд: Мисир – Прадо. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксиjасы, 1983, 624 сəhифə.
  3. Azərbaycan tarixi atlası. Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi; Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutu; Baş redaktor: prof. t. e. d. Yaqub Mahmudov. Bakı: Bakı Kartoqrafiya Fabriki, 2007, 55 səh.
  4. Адресь – Календарь Азербайджанской Республики на 1920–й годь (1–й годь изданiя). Подь редакцiей А. И. Ставровскаго; Изданiе Министерства Призрѣнiя. Баку: Правительственная типографія ГАЗ «Азербайджань», 1920, 340 стр. — Репринтное издание. Ответственный за выпуск редактор: В. Бахманлы; Редактор: А. Асадзаде; Министерство Культуры и Туризма Азербайджанской Республики, Национальная Библиотека Азербайджана имени М. Ф. Ахундова. Баку: издательство «Нагыл еви», 2011, 336 стр. ISBN 9789952210736
  5. Realities of Azerbaijan 1917–1920. Author: Isgenderli Anar; Foreword by Justin McCarthy; Translated from the azerbaijani to the english by Yusif Axundov. Bloomington: Xlibris Corporation, 2011, 234 pages. ISBN 9781456879556

Qeydlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. Mətndə: Azərbaycan tatarları.

Şərhlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1859–cu il zəlzələsindən sonra Şamaxı quberniyasının inzibati mərkəzi Bakıya köçürüldü və o, Bakı quberniyası adlandırıldı.[5]
  2. İlkin və akademik mənbələrə əsasən 1920[18][19], 1921[20][21], 1922[19], 1923[22], 1924[23], 1925[24][25], 1926[24][26][27][28][29], 1927, 1928 və 1929[30][31][32]–cu illərdə yəni Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulandan qəzaların ləğvinədək qəzanın rəsmi adı Nuxa qəzası adlanırdı.[4][33][34]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 "Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г.". http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_gub_97.php?reg=63.(rus.)
  2. Предисловiе, стр. I–II. // Акты, собранные Кавказскою археографическою комиссiею. Архив главнаго Управленiя Намѣстника Кавказскаго. Томь IX. Издань подь редакцiею предсѣдателя комиссiи д. с. с. Ад. Берже. Тифлись: Типографія Канцеляріи Главноначальствующаго гражданскою частію на Кавказѣ, 1884, XXXI+1013 стр.
  3. Глава третья. Дербенть оть 1806 до 1860 г., стр. 197. // Исторiя города Дербента. Кь столѣтiю присоединенiя Дербента кь Россiйской Имперiи. 1806 – 1906. Составиль Е. И. Козубскiй, дѣйствительный члень-секретарь Дагестанскаго статистическаго комитета. Сь 26 рисунками. Темирь-Хань-Шура: "Русская типографiя" В. М. Сорокина, 1906, VII+468 стр.
  4. 4,0 4,1 4,2 Нуха гəзасы, сəhифə 305. // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы. VII ҹилд: Мисир – Прадо. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксиjасы, 1983, 624 сəhифə.
  5. Tarix. — Azərbaycan 19 əsrin 30–cu illərində – 20 sərin əvvəllərində, səh. 265. // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. 25 cilddə. Məsul katib akademik T. M. Nağıyev. "Azərbaycan" cildi. Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2007, 884 səhifə. ISBN 9789952441017
  6. III. Azərbaycanın digər rayon və şəhərləri. — Şəki rayonu, səhifə 179. // İnzibati-ərazi vahidləri. Bakı: Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin Prezident Kitabxanası, 2008, 256 səhifə.
  7. III. Azərbaycanın digər rayon və şəhərləri. — Ağdaş rayonu, səhifə 42. // İnzibati-ərazi vahidləri. Bakı: Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin Prezident Kitabxanası, 2008, 256 səhifə.
  8. Часть I. — Пространство Азербайджанской Республики, стр. 124. // Адресь – Календарь Азербайджанской Республики на 1920–й годь (1–й годь изданiя). Подь редакцiей А. И. Ставровскаго; Изданiе Министерства Призрѣнiя. Баку: Правительственная типографія ГАЗ «Азербайджань», 1920, 340 стр. — Репринтное издание. Ответственный за выпуск редактор: В. Бахманлы; Редактор: А. Асадзаде; Министерство Культуры и Туризма Азербайджанской Республики, Национальная Библиотека Азербайджана имени М. Ф. Ахундова. Баку: издательство «Нагыл еви», 2011, 336 стр. ISBN 9789952210736
  9. Часть I. — Население Азербайджанской Республики, стр. 125. // Адресь – Календарь Азербайджанской Республики на 1920–й годь (1–й годь изданiя). Подь редакцiей А. И. Ставровскаго; Изданiе Министерства Призрѣнiя. Баку: Правительственная типографія ГАЗ «Азербайджань», 1920, 340 стр. — Репринтное издание. Ответственный за выпуск редактор: В. Бахманлы; Редактор: А. Асадзаде; Министерство Культуры и Туризма Азербайджанской Республики, Национальная Библиотека Азербайджана имени М. Ф. Ахундова. Баку: издательство «Нагыл еви», 2011, 336 стр. ISBN 9789952210736
  10. La première république musulmane: l'Azerbaïdjan (Par D. Z. T), pp. 264. // Revue du Monde Musulman. Tome Trente-Sixième, 1918–1919. Publié par la Mission scientifique du Maroc. Paris: Éditions Ernest Leroux, 1919, 328 pages.
  11. Azerbeidjan, Géorgie et nouvelles offres d'alliance, p. 115. // Le Conflit arméno-géorgien et la guerre du Caucase. Auteur: Mikaël Varandian; Préface: d'Albert Thomas. Paris: Imprimerie M. Flinikowski, 1919, 152 pages.
  12. История. — Азербайджан в период иностранной военной интервенции и гражданской войны (1918 –1920), стр. 212. // Атлас Азербайджанской Советской Социалистической Республики. Академия Наук Азербайджанского ССР Институт Географии. Баку — Москва: Главное Управление Геодезии и Картографии Государственного Геологического Комитета СССР, 1963, 213 стр.
  13. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, səhifə 11. // Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. İki cilddə. I cild. Baş redaktor: Yaqub Mahmudov. Bakı: "Lider" nəşriyyatı, 2004, 471 səhifə. ISBN 9952417142
  14. 14,0 14,1 Nuxa qəzası, səhifə 274. // Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. İki cilddə. II cild. Bakı: "Lider" nəşriyyatı, 2005, 479 səhifə. ISBN 9952417444
  15. Tarix. — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, səh. 290. // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. 25 cilddə. Məsul katib akademik T. M. Nağıyev. "Azərbaycan" cildi. Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2007, 884 səhifə. ISBN 9789952441017
  16. Azərbaycan tarixi atlası. Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi; Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutu; Baş redaktor: prof. t. e. d. Yaqub Mahmudov. Bakı: Bakı Kartoqrafiya Fabriki, 2007, səh. 46–47
  17. PDF versiyası, səh. 43. // Azərbaycan Paris Sülh Konfransında (1919–1920). Azərbaycan, ingilis və fransız dillərində. Tərtib, ingilis dilindən tərcümə və müqəddimə müəllifi: Vilayət Quliyev. Bakı: "Ozan", 2008, 244 səhifə. ISBN 5-9986-6864-4
  18. PDF versiyası, səh. 116. // Azərbaycan — Gürcüstan münasibətlərində ərazi məsələləri (Azərbaycanın şimal–qərb bölgəsinin materialları əsasında, 1917–1930–cu illərin əvvəlləri). Müəllifi: Şamil Rəhmanzadə; Elmi redaktoru: tarix elmləri doktoru İ. S. Bağırova; Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası A. A. Bakıxanov adına Tarix İnstitutu. Bakı: "Aspoliqraf" Nəşriyyat Poliqrafiya MMC, 2008, 376 səh.
  19. 19,0 19,1 Вопрос об административно–территориальном деление Азербайджанской ССР в 1921–1922 гг. (автор Ситара Мустафаева), стр. 86–87. // Tarix və onun problemləri (ISSN 1047). Nəzəri, elmi, metodik jurnal. Təsisçi və baş redaktor: tarix elmləri doktoru, professor Əsməd Muxtarova. № 4 2014. Bakı: Bakı Dövlət Universiteti, 2014, 356 səh.
  20. Səfərov. Azərbaycanda həmkarlar hərəkatı (Mətn); Həmkarlar İttifaqının Gəncə və Nuxa qəza büroları: yoldaş Səfərov və Boryatinskinin 16 sentyabr 1921-ci sənədə Azərbaycan həmkarlar İttifaqlarının Şurası heyyət müştərəkəsində öz fəaliyyətləri xüsusunda etdikləri məruzələr /Səfərov; Boryatinski; mütərcimi. Rüfət Sidqi; Azərbaycan həmkarlar ittifaqının şurası; Həmkarlar İttifaqının Gəncə və Nuxa qəza büroları.- B.: Azərbaycan həmkarlar ittifaqları Şurası, 1921.- 20 s.
  21. Мəhəммəд Һəсəн Вəлиjев (Баhарлы). "Азәрбајҹан" (Физики–ҹоғрафи, етнографик вə игтисади очерк). Илк нəшри: 1921-ҹи ил; Тəкрaр нəшр. Русҹадан тəрҹүмə едəни Васиф Гулиjев. Бакы: "Азәрбајҹан" нəшриjjаты, 1993, сəh. 40, 43.
  22. PDF versiyası, səh. 139. // Azərbaycan — Gürcüstan münasibətlərində ərazi məsələləri (Azərbaycanın şimal–qərb bölgəsinin materialları əsasında, 1917–1930–cu illərin əvvəlləri). Müəllifi: Şamil Rəhmanzadə; Elmi redaktoru: tarix elmləri doktoru İ. S. Bağırova; Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası A. A. Bakıxanov adına Tarix İnstitutu. Bakı: "Aspoliqraf" Nəşriyyat Poliqrafiya MMC, 2008, 376 səh.
  23. PDF versiyası, səh. 148. // Azərbaycan — Gürcüstan münasibətlərində ərazi məsələləri (Azərbaycanın şimal–qərb bölgəsinin materialları əsasında, 1917–1930–cu illərin əvvəlləri). Müəllifi: Şamil Rəhmanzadə; Elmi redaktoru: tarix elmləri doktoru İ. S. Bağırova; Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası A. A. Bakıxanov adına Tarix İnstitutu. Bakı: "Aspoliqraf" Nəşriyyat Poliqrafiya MMC, 2008, 376 səh.
  24. 24,0 24,1 Sənəlik otçet (Mətn): Nuxa qəza icraiyyə komitəsinin şöbə və nim şöbələrinin 1925-ci ildə göstərdikləri fəaliyyətə dair (Nuxa): Nuxa qəza icraiyyə komitəsi, 1926.- 190 s.
  25. PDF versiyası, səh. 93. // Azərbaycan tarixi. Yeddi cilddə. VI cild (aprel 1920 – iyun 1941). Məsul redaktor: Cəmil Quliyev. Bakı: "Elm" nəşriyyatı, 2008, 568 səh. + 48 səh. illüstrasiya. ISBN 978-9952-448-44-0
  26. Административное деление республик, областей, губерний, уездов и волостей Союза ССР на 1 января 1926 года (в алфавитном порядке). — Азербайджанская ССР, стр. 192. // Территориальное и административное деление Союза ССР на 1–е января 1926 года. Издатель: Статистический отдел Народного комиссариата внутренних дел РСФСР. Москва: Издательство Главного Управление Коммунального Хозяйство НКВД, 1926, 284 стр.
  27. PDF versiyası, səh. 122. // Azərbaycan tarixi. Yeddi cilddə. VI cild (aprel 1920 – iyun 1941). Məsul redaktor: Cəmil Quliyev. Bakı: "Elm" nəşriyyatı, 2008, 568 səh. + 48 səh. illüstrasiya. ISBN 978-9952-448-44-0
  28. PDF versiyası, səh. 136. // Azərbaycan tarixi. Yeddi cilddə. VI cild (aprel 1920 – iyun 1941). Məsul redaktor: Cəmil Quliyev. Bakı: "Elm" nəşriyyatı, 2008, 568 səh. + 48 səh. illüstrasiya. ISBN 978-9952-448-44-0
  29. Часть V. — Отдел X. Административное деление СССР, стр. 188. // Весь СССР: cправочная и адресная книга на 1926 год. Третий год издания. С приложением карты СССР. Издатель: Центральное Управление Пропаганды и Печати ВСНХ СССР. Под редакцией: М.И. Галицкого, Н.Н. Деревенко, М.Ф. Заменгоф, Н.М. Любарского, М.Т. Чиликина. Ленинград: Типолитография Гостехиздата «Красный печатник», 1926.
  30. Nuxa Qəza İcraiyyə Komitəsinin 6-cı və 7-ci qəza şuralar qurultayı arasında görmüş olduğu işlərə dair müxtəsər "Haqq-hesab". Mətn: mart 1929. — Nuxa: (s.n.), 1929.- 31 s.
  31. PDF versiyası, səh. 243–244. // Azərbaycan tarixi. Yeddi cilddə. VI cild (aprel 1920 – iyun 1941). Məsul redaktor: Cəmil Quliyev. Bakı: "Elm" nəşriyyatı, 2008, 568 səh. + 48 səh. illüstrasiya. ISBN 978-9952-448-44-0
  32. PDF versiyası, səh. 289. // Azərbaycan tarixi. Yeddi cilddə. VI cild (aprel 1920 – iyun 1941). Məsul redaktor: Cəmil Quliyev. Bakı: "Elm" nəşriyyatı, 2008, 568 səh. + 48 səh. illüstrasiya. ISBN 978-9952-448-44-0
  33. Tarix. — Azərbaycan 1920–91–ci illərdə, səh. 298–301. // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. 25 cilddə. Məsul katib akademik T. M. Nağıyev. "Azərbaycan" cildi. Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2007, 884 səhifə. ISBN 9789952441017
  34. Azərbaycan tarixi atlası. Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi; Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutu; Baş redaktor: prof. t. e. d. Yaqub Mahmudov. Bakı: Bakı Kartoqrafiya Fabriki, 2007, səh. 48–49.
  35. Карта Кавказского края, 1858 г.
  36. 36,0 36,1 36,2 36,3 36,4 О народонаселенiи Россiи по губернiямъ и уѣздамъ: LXII. Шемахинская губернiя, стр. 154. // Девятая ревизiя. Изслѣдованiе о числѣ жителей въ Россiи въ 1851 году Петра Кеппена. Санктпетербургь: Вь Типографiи Императорской Академiи наукь, 1857, 297 стр.
  37. Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, Том XXI, стр.: 431-432, С.-Петербург, 1897....
  38. "Население Нухинского уезда (перепись 1926 года)" (ru). www.ethno-kavkaz.narod.ru. Arxivləşdirilib: [1] saytından 2016-03-07 tarixində. http://archive.is/GfxSh. İstifadə tarixi: 2016-03-07.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]