Odlu Torpaq (arxipelaq)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Odlu Torpaq arxipelaqı
isp. Tierra del Fuego
BeagleChannelGlacier.jpg
54°00′11″S 70°00′30″W / 54.00306°S 70.00833°W / -54.00306; -70.00833Koordinatlar: 54°00′11″S 70°00′30″W / 54.00306°S 70.00833°W / -54.00306; -70.00833
AkvatoriyaSakit okean
Ölkələr Flag of Chile.svg Çili
Flag of Argentina.svg Argentina



Adaların sayı40.000
Sahəsi47.992 km²
Əhali (2006 )251.000 nəf.
Əhali sıxlığı5,23 nəf./km²
Odlu Torpaq (arxipelaq) (Çili)
Odlu Torpaq (arxipelaq)
Odlu Torpaqı arxipelaqı — yerləşdiyi ərazi Sakit okean
Odlu Torpaqı arxipelaqı
Odlu Torpaqı arxipelaqı
Odlu Torpaqı arxipelaqı (Sakit okean)
Commons-logo.svg Odlu Torpaq arxipelaqı Commonsda

Odlu Torpaq arxipelaqı (isp. Tierra del Fuego [ˈtjera ðel ˈfweɣo]) — Arxipelaq Cənubi Amerikanın cənubunda yerləşir və 40 min adadan ibarətdir. Ümumi sahəsi 73 753 km², ən böyük adası isə Odlu Torpaq adasının 47 992 km² sahasi vardır.

Arxipelaqa daxil adaların böyük hissəsi Çiliyə məxsus olan Maqalyanes-i-la-Argentina-Çilena vilayətinə daxildir. Odlu Torpaq adası isə iki ölkə arasında bölünüb. Argentinaya məxsus hissədə ərazi Odlu Torpaq, Antarktida və Cənubi Atlantika adaları vilayətinə daxildir.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Arxipelaq Cənubi Amerika materikindən Magellan boğazı, Antarktika ilə isə Dreyk boğazı ilə ayrılır. Arxipelaqın ən iri adası Odlu Torpaqdır. Cənub hissədə yerləşən OsteNavarino adaları bir-birindən Biql boğazı vastəsi ilə ayrılır.

Odlu Torpağın səmadan çəkilən şəkili

Ən hündür zirvəsi Darvin dağıdır (2488 m), əvvəllər isə Şipton zirvəsi (2469 m) hesab edilirdi. Arxipelaqın adalarının sahilləri çox parçalıdır. Bu relyef formalarına xüsusi ilə cənub-qərb hissədə daha çox rast gəlinir.

Arxipelaqın cənubunda Cənubi Amerika qitəsinin ən ucqar nöqtəsi olan Dieqo-Ramires adası yerləşir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Fernan Magellan arxipelaqı naməlum cənub torpağının bir hissəsi hesab edirdi. Magellan ərazidən keçərkən yerli odpərəst əhalinin qaladığı tonqalların vulkan olduğunu zənn etmiş və bu səbəbdən ərazini Odlu Torpaq adlandırmışdır.

Odlu Torpağın koloniyalaşdırılması XIX əsrin ikinci yarısında Culius Popper tərəfindən həyata keçirilmişdir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Odlu Torpaq adasında cənub yarımkürəsinin ən cənubda yerləşən şəhəri olan Uşuaya, Navarino adasında isə cənub yarımkürəsinin ən cənubda yerləşən yaşayış məntəqəsi olan Puerto Toro yerləşir. Əhalinin böyük qismi Odlu Torpaq adasında yaşayır.

Arxipelaqın əhalisinin bir qismi odpərəstlərdir. Onlar yqanlar adlanır. Materikə yaxın adalarda isə materikdən olan digər xalqlar yaşayır.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]