Məzmuna keç

Olyokminski ulusu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Olyokminski ulusu

60°23′ şm. e. 120°26′ ş. u.HGYO
Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılıb 9 yanvar 1930
Sahəsi
  • 160.800 km²
Əhalisi
Əhalisi
  • 20.262 nəf. (1970, 1979, 1989, 2002, 2007, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2025)
Olyokminski ulusu xəritədə
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Olyokminski ulusu (saxa Өлүөхүмэ улууһа) — Rusiya Federasiyası, Saxa Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. İnzibati mərkəzi Olyokminsk şəhəridir.

Coğrafiyası

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Saxanın cənub-qərbində, Sibir platformasında yerləşir. Ərazisinin əksəriyyəti əhəng daşından ibarətdir. Relyefi orta dağlıqdır. Ulusun çox hissəsi Olekmo-Çarski və Çuqinski yaylaları, şimalda Prilenski yaylası, cənubda Udokan silsiləsinin şimal hissəsi tərəfindən əhatələnir. Yanvar ayının orta temperaturu −30 ° C-dən 35 ° C-dək, iyulda +12 ° C-dən, vadidə +18 ° C-dək. İllik yağıntının miqdarı 200 ilə 300 mm arasında dəyişir. Ən böyük çay Lenadır.

Tarixi

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Olyokminskinin quruluş tarixi, kazaklar Lenanın sol sahilində bir qala qurduğu zaman, 1635-ci il sayılır. 1775-ci ildə Olyokminski dairəsini idarə etmək və sakinlər arasındakı mübahisələri həll etmək üçün bir komissarlıq qurulur. 1738-ci ildə Olyokminsk Yakutsk vilayətinin bir qəzası olur və 1882-ci ildə dairə adlandırılır. Şəhər və rayon bir polis məmuru, köməkçisi və katibi şəxsində polis şöbəsinə rəhbərlik edir. 1843-cü ildə Olekminskdə 31 ev və bir yurd var idi. Mülklər ortaya çıxır: ruhanilər, ortaqlar, kiçik burjua və tacirlər, kazaklar.

Rayon 9 yanvar 1930-cu ildə qurulmuşdur. 1936-cı ildə Çarinski və Yarxanski kənd məclisləri Olekminski rayonundan yeni Tokkinski rayonua verilir. 1953-cü ildə Tokkinski rayonu ləğv edilir və ərazisi Olyokminski rayonuna daxil edilir[1].

Əhalisi

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Milli tərkib

2002-ci il siyahıyaalınmasına əsasən: ruslar - 13 284 nəfər (48,20%), saxalar - 11,481 nəfər (41,65%), evenklər - 1064 nəfər (3.86%), tatarlar - 621 nəfər (2.25%) , ukraynalılar - 316 nəfər (1.15%), evenlər - 149 nəfər (0.54%) və digər millətlərdən olanlar - 648 nəfər (2.35%).

Urbanizasiya

Şəhər şəraitində (Olyokminsk şəhəri) ulus əhalisinin 37,01 % -i yaşayır.

Yerli özünü idarəetmə

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Olyokminski ulusu ərazisinə 1 şəhər və 22 kənd inzibati vahidliyinə ümumilikdə 54 yaşayış məntəqəsi daxildir[2][3].

Tanınmış şəxsləri

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Arxip Georgieviç Abaginski - Saxa, Sovet şairi.

İvan Nikolaeviç Kulbertinov - Böyük Vətən müharibəsi veteranı, snayper.

Lev Lvoviç Qabışev - Saxa, sovet nəsr yazıçısı, dramaturq, tərcüməçi, ilk Yakut ssenaristi.

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. ↑ "Муниципальное образование «Жарханский национальный наслег» Олёкминского района. Историческая справка". 30 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 iyun 2020.
  2. ↑ "Закон Республики Саха (Якутия) от 30 ноября 2004 года N 173-З N 353-III «Об установлении границ и о наделении статусом городского и сельского поселений муниципальных образований Республики Саха (Якутия)»". 21 sentyabr 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 iyun 2020.
  3. ↑ "Перечень населённых пунктов, входящих в состав сельских и городских поселений Республики Саха (Якутия)". 27 iyul 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 yanvar 2011.
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Olyokminski_ulusu&oldid=8861562"