Onore Qabriel Riketi Mirabo

Onore Qabriel Riketi Mirabo
fr. Honoré Gabriel Riqueti, comte de Mirabeau fr. Honoré-Gabriel Riqueti de Mirabeau
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi	9 mart 1749(1749-03-09)[…]
Vəfat tarixi	2 aprel 1791(1791-04-02)[…] (42 yaşında)
Vəfat yeri	Paris, Sena[d], Fransa krallığı
Vəfat səbəbi	iltihab
Dəfn yeri	Panteon[d] Sent-Etyen-dü-Mon[d]
Fəaliyyəti	jurnalist, siyasətçi, diplomat, yazıçı, iqtisadçı, orator, publisist
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Onore Qabriel Riketi, qraf de Mirabo qrafı (fr. Honoré-Gabriel Riqueti de Mirabeau; 9 mart 1749^[…] – 2 aprel 1791^[…], Paris, Sena^[d], Fransa krallığı) — Fransa inqilabının görkəmli xadimi, Fransanın ən tanınmış natiqlərindən və siyasi xadimlərindən biri, frankmason. O, Fransa iqtisadçısı və filosofu Viktor Riketi Mirabonun oğlu, Andre Bonifas Lui Riketi de Mirabonun qardaşıdır.

Həyatı

Mirabo əyri ayaqla dünyaya gəlmiş və üç yaşında olarkən çiçək xəstəliyindən ölüm təhlükəsi keçirmişdir. Bu xəstəlik onun üzündə dərin izlər qoymuşdur, lakin onun xarici görünüşündəki bu qüsur gözəl, parlayan gözləri, eləcə də üzünün qeyri-adi hərəkətliliyi və ifadəliliyi ilə kompensasiya olunurdu. Mirabonun çılğın və inadkar xarakteri onda elmə olan böyük həvəs, sürətli qavrama qabiliyyəti və əməksevərliklə birləşərək müəllimlərinin heyranlığına səbəb olmuşdur. Mirabonun itaətsiz təbiəti erkən yaşlarından oğluna nifrət bəsləyən və onu hər vəchlə təqib edən atası ilə arasında ciddi münaqişələrə yol açmışdır. Viktor Riketi Mirabo on yaşlı oğlu haqqında yazılarında onun həm fiziki, həm də mənəvi cəhətdən bir qüsur olduğunu iddia etmiş, bütün mənfi xüsusiyyətlərin onda cəmləşdiyini qeyd etmişdir.

Gənclik illəri

Atası oğlunu islah etmək məqsədilə onu Pyer Büffye adı altında hərbi məktəbə yerləşdirmiş, Mirabo alayda xidmət etdiyi ilk dövrlərdə də bu adı daşımışdır. Gənc Mirabonun çoxlu borca düşməsi, nizamsız həyat tərzi və qadınlarla olan çoxsaylı münasibətləri haqqında xəbərlər atasının böyük hiddətinə səbəb olmuşdur. Nəticədə atası kral fərmanı əldə edərək oğlunun məhkəməsiz və istintaqsız həbs olunmasına nail olmuş və onu Re qəsrinə saldırmışdır. Bu addım ata ilə oğul arasında uzunmüddətli mübarizənin əsasını qoymuşdur. Bunun gedişatında Mirabo mütəmadi olaraq bir həbsxanadan digərinə köçürülmüşdür.

Alayı ilə birlikdə Korsikaya göndərilən Mirabo oradan draqun kapitanı rütbəsində geri dönmüşdür. Xidmətdən və əyləncədən qalan azsaylı boş vaxtlarında o, "Korsika tarixi" (fr. Histoire de la Corse) adlı əsər yazmışdır, lakin atası bu əsəri özünün fəlsəfi və iqtisadi baxışlarına uyğun gəlmədiyi üçün məhv etmişdir. Oğlunda böyük intellektual potensial görən ata onu öz iqtisadi nəzəriyyələrinin tərəfdarına çevirməyə çalışmış, yanına çağıraraq mülklərinin idarəçiliyini ona tapşırmış və yenidən Mirabo adını daşımasına icazə vermişdir.

1772-ci ildə Mirabo varlı vərəsə Emili Marinyan ilə tanış olmuş və onunla evlənmişdir, lakin bu evlilik uğursuzluqla nəticələnmişdir. Mirabo qısa müddətdə həyat yoldaşının sərvətinin böyük bir qismini xərcləmiş, 120 000 frank məbləğində borca düşmüşdür. 1774-cü ildə atasının tələbi ilə o, kiçik Manok şəhərinə sürgün edilmişdir. Mirabo burada idarəçilik sistemi, daimi ordu və digər məsələlər barədə cəsarətli baxışların yer aldığı, özünün geniş tarixi biliklərini nümayiş etdirən "Despotizm haqqında oçerk" (fr. Essai sur le despotisme) adlı ilk irihəcmli çap əsərini qələmə almışdır. Bacısı xanım de Kabriyə qarşı edilən təhqirdən xəbər tutan Mirabo icazəsiz olaraq sürgün yerini tərk etmiş və təhqir edən şəxsi duelə çağırmışdır. Bu hadisədən sonra, atasının xahişi ilə o, yenidən İf qəsrinə məhbus olaraq göndərilmişdir. Burada o, qəsr rəisinin həyat yoldaşını özünə cəlb edə bilmiş və nəticədə 1775-ci ildə Ju qəsrinə köçürülmüşdür. Bu yeni məkanda onun qonşuluqdakı Pontarlye şəhərinin kübar cəmiyyətinə daxil olmaq üçün geniş imkanları yaranmışdır.

Yaşlı markiz de Monnyenin həyat yoldaşı Sofi ilə tanışlığı Mirabonun sonrakı həyatına çox böyük təsir göstərmişdir. Mirabonun İf qəsrinə salındığı vaxtdan etibarən həyat yoldaşı onu tərk etmiş, onunla getməkdən imtina etmiş və Mirabonun barışıq barədə bütün xahişlərinə cavab verməmişdir. Atası da onun azadlığa buraxılmasından qəti şəkildə imtina edirdi.

Hər kəs tərəfindən tərk edilmiş Mirabo özünü tamamilə Sofiyə olan hisslərinə həsr etmiş və onu birlikdə [[İsveçrə[]yə qaçmağa razı salmışdır. Daha sonra onlar Hollandiyaya köçmüş, burada Mirabo məqalələr yazmaq, eləcə də ingilis və alman dillərindən tərcümələr etmək vasitəsilə dolanışıq qazanmışdır. Bu dövrdə o, hesselilərin amerikalılarla müharibə aparmaq üçün ingilislərə satılmasına qarşı kəskin etirazı ehtiva edən "Hesselilərə nəsihət" (fr. Avis aux Hessois) adlı əsərini yazmışdır. Sofi de Monnyeni yoldaşının şikayəti əsasında təqib edən Fransa polisi, eyni zamanda Mirabonun atasının tapşırığı ilə hərəkət edərək Mirabonu yaxalamış və Vensen həbsxanasına salmışdır. Sofinin onun arxasınca öz istəyi ilə getmiş olmağına baxmayaraq, de Monnyenin şikayəti əsasında parlament Mirabonu qaçırma ittihamı ilə ölüm cəzasına məhkum etmişdir.

Mirabo həbsxanada üç il yarım qalmışdır. İlk vaxtlar ona kağız və mürəkkəb verilməsə də, o, zamanla həbsxana rəhbərliyinin rəğbətini qazanmağa nail olmuş və şəraiti yaxşılaşdırılmışdır. Ona, məktubların polis tərəfindən yoxlanılması şərtilə, monastıra salınmış Sofiyə məktub yazmaq icazəsi verilmişdir. Bu məktublar (1793-cü ildə nəşr edilmişdir) geniş kütlə üçün nəzərdə tutulmamışdı və gündəlik olaraq yazılırdı; onlar səmimi natiqlik üslubu, canlılıq, ehtiras və orijinallıqla seçilirdi. Həbsdə olduğu müddətdə Mirabo bir çox digər əsərlər də qələmə almışdır. Bunlardan "L’Erotica Biblion" və "Mənim hidayətim" (fr. Ma Conversion) romanı kimi bəzi nümunələr onun keçmiş fırtınalı həyatının izlərini daşıyırdı. Digər tərəfdən, "Möhürlü məktublar və dövlət həbsxanaları" (fr. Des lettres de cachet et des prisons d'état) kimi əsərləri isə onun siyasi təfəkkürünün yetkinliyini nümayiş etdirən fundamental tədqiqatlar hesab olunur.

Əlavə ədəbiyyat

• Mirabeau, «Oeuvres complètes» (1882; сюда не вошла его «Monarchie Prussienne», 1788);
• Mirabeau, «Mémoires sur sa vie littéraire et privée» (1824);
• Lucas de Montigny, «Mémoires biographiques, littéraires et politiques de Mirabeau écrits par lui même, par son père, son oncle et son fils adoptif» (П., 1834.);
• Dumont, «Souvenirs sur Mirabeau» (1832);
• Duval, «Souvenirs sur Mirabeau» (1832);
• Victor Hugo, «Etude sur Mirabeau» (1834);
• «Mirabeau’s Jugendleben» (Бреславль, 1832);
• Schneidewin, «Mirabeau und seine Zeit» (Лейпциг, 1831);
• «Mirabeau, a Life History» (Л., 1848);
• Ad. Bacourt, «Correspondance entre Mirabeau et le comte de La-Marck» (1851);
• Louis de Lom énie, «Les Mirabeau» (1878);
• Ph. Plan, «Un collaborateur de Mirabeau» (1874);
• Reynald, «Mirabeau et la Constituante» (1873);
• Aulard, «L’Assemblée Constituante» (1882);
• Stern, «Mirabeau» (1889);
• Méziè res, «Mirabeau» (1892);
• Rousse, «Mirabeau» (в «Grands écrivains français»).
• Демьянов А. А. Клуб 1789 года. Люди и идеи Arxiv surəti 20 noyabr 2012 tarixindən Wayback Machine saytında // Французский ежегодник 2001. М., 2001. с. 165—186.
• Şablon:Нп4 Мирабо: Несвершившаяся судьба = Mirabeau ou l’échec du Destin. — М.: Молодая гвардия, 2008. — 419 [13] с: ил. — (Жизнь замечательных людей) — ISBN 978-5-235-03086-2
• Mirabeau, Honoré. Erotika Biblion. Chevalier de Pierrugues. Chez tous les Libraries. 1867.
• Meunier, Dauphin. La Comtesse de Mirabeau, (1752–1800), d'Après des Documents Inédits. Georges Leloir. Perrin et Cie., Libraires-Editeurs. 1908.
• Honoré-Gabriel de Riquetti Mirabeau. Correspondance entre le comte de Mirabeau et le comte de La Marck, prince d'Aremberg, pendant les années 1789, 1790 et 1791. Pagny. 1851.

Xarici keçidlər

• Мирабо, Оноре-Габриель Рикетти  // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.