Oroklar

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Oroklar
Uilta People.JPG
Ümumi sayı
400 - 1300
Yaşadığı ərazilər
Rusiya Rusiya295 (2010)[1], 346 (2002)[2]
Ukrayna 959 (2001)[3]
Yaponiya 20 (1989)
Dili

Orok dili

Dini

Şamanizm, Provaslav,

Qohum xalqlar

Nanaylar, Evenklər, Evenlər

Oroklar (özlərini: ульта́, уйльта, на̄́ни) — Tunqus-mancur dillərinə mənsub dildə danışan xalqdır. Rusiya Federasiyasının az saylı xalqıdır[4]

Sayı və yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Rusiyada orokların böyük əksəriyyəti Saxalin vilayəti ərazisində yaşayır. Belə ki, 346 nəfərdən 298 nəfəri burada yaşayır. Vilayətin əsas üç yaşayış məntəqəsində yayılmışlar: Pоrоnаysk şəhəri, Noqliki qəsəbəsi və Val kəndi. Hazırda Valda 144 orok yaşarır. Rusiya Federasiyasında 2002-ci il məlumatına əsasən 346 nəfər Orok yaşayır[5] Onlar həmçinin Qastello və Varşurev (Poronay rayonu), Viaxtu kəndində (Aleksandrovsk-Saxalin rayonu), Smirmıy qəsəbəsində (Smirmıy rayonu) və Oxinski rayonu kimi ərazilərdə onlara rast gəlinir[6] Oroklar Rusiya ərazisindən başqa Yaponiyanın Hokkoyda 1989-cı il məlumatına görə 220 orok yaşayır. Hazırda isə onlar haqqında dəqiq məlumat yoxdur[7]

2001-ci ildə Ukraynada aparılan siyahıya alınma nəticəsində ölkədə 959 orokun yaşaması müəyyənləşir. Bu insanlardan cəmi 12-si Orok dilini doğma dili (1%), 179 nəfər ukrayn dilini (19 %), 710 nəfər (74 %) isə rus dilini doğma dili hesab edir[8] Bununla belə SSRİ ərazisində 1989-cı il məlumatına əsasən cəmi 2 orok yaşadığı bildirilir[9].

2002-ci ilə olan məlumata görə orokların yayılma arealı və sayları :[10]

Saxalin vilayəti:

Pоrоnаysk şəhəri - 119 nəf

Val kəndi - 105 nəf

Dil və Mədəniyyət[redaktə | əsas redaktə]

Orok dili Tunqus-mancur dillərinə aiddir. Hazırda Saxalin vilayəti ərazisində cəmi 64 nəfər danışır[11]. Onların hamısı Rus dilini səlis bilir.

Onlar dil və mədəniyyət baxımından Udeqeylər, Nanaylar, OrolarUllara oxşardır. Adı çəkilən xalqlardan fərqi onlarda maralçılığın yayılmamasıdır. Qış yaşayış yerləri dəridən olan Çumlardan və yay yaşayış məntəqələri Şalaş adlanır.

Xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Oroklar şimali asiyalıların baykal tipinə aiddirlər.[12]

Oroklar ekzoqam qruplara bölünürdülər.

Sovet dönəmində oroklar bir kolxozda birləşdirilmişdilər. Bu kolxozda maralçılıq əsas sahəni təşkil edirdi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Окончательные итоги Всероссийской переписи населения 2010 года". 2011-08-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
  2. "Всероссийская перепись населения 2002 года". 2011-08-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-12-24.
  3. "Всеукраїнський перепис населення 2001. Русская версия. Результаты. Национальность и родной язык". 2011-08-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
  4. Единый перечень коренных малочисленных народов Российской Федерации
  5. Перепись населения в России 2002 года
  6. Ороки на сайте ассоциации КМНСС и ДВ РФ
  7. Коренные народы Севера, Сибири и Дальнего Востока РФ
  8. Перепись населения на Украине 2001 года (ukr.)
  9. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения по республикам СССР
  10. http://std.gmcrosstata.ru/webapi/opendatabase?id=vpn2002_pert База микроданных Всероссийской переписи населения 2002 года
  11. Всероссийская перепись населения 2002 г. Языки России
  12. Современное положение и перспективы развития коренных малочисленных народов Севера, Сибири и Дальнего Востока: Независимый экспертный доклад. — Новосибирск: Издательство Института археологии и этнографии СО РАН, 2003. — 168 с.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • БСЭ, 2-е изд., том 31, стр. 220.
  • Смоляк А. В. Ороки // Народы России: Энциклопедия. — М.: БРЭ, 1994. — С. 259—260.
  • Новикова К. А., Сем Л. И. Орокский язык // Языки мира: Тунгусо-маньчжурские языки. — М., 1997.
  • Смоляк А. В. Ороки // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. — М.: БРЭ, 1998.
  • Миссонова Л. И. Уйльта Сахалина: Большие проблемы малочисленного народа / Отв. ред. С. А. Арутюнов. — М.: Наука, 2006. — 296 с.: ил., карты.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]