Otello (Rossini)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Infobox-realisateur.png
Otello
it. Otello ossia Il moro di Venezia
Othello and Desdemona by Alexandre-Marie Colin.jpg

ÖlkəFlag of Italy.svg İtaliya
Diliitalyanca
BəstəkarCoakkino Rossini
LibrettoçuFrançesko Berio di Salso
SüjetiUilyam Şekspir, “Otello”
JanrıFaciə
PersonajlarPersonajlar:
  • Otello (tenor)
  • Dezdamona (soprano)
  • Elmiro (bas)
  • Rodriqo (tenor)
  • (bariton)
  • Emiliya (mezzo-soprano)
  • Doj (tenor)
  • Yaqo (tenor)
Pərdə3
Müddəti3½ saat
Premyera4 dekabr, 1816
“Del Fonda”, Roma
Maska Lira.png
İzabella Kolbran, 1816 cı ildə premyerada Dezdamona rolunda.
Fransua Buşonun əsəri, 1834, Mariya Malibran Rossininin Otello operasında Dezdamona rolunda.

Otello (it. Otello ossia Il moro di Venezia) — Coakkino Rossininin 3 pərdəli Şeksprin eyniadlə pyesi əsasında Françesko Berio di Salsonun yazdığı librettoya bəstələdiyi opera. Faciə janrda olan bu operanın ilk premyerası 4 dekabr, 1816 cı ildə Romada, “Del Fonda” səhnəsində oyananılmışdır.

Yazılma tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1816 cı ilədək 24 yaşlı Rossini 3 opera: Sevilya bərbəri, Qəzet (La gazzetta) və Otellonu yazmış olur. Neapollu impresario Domeniko Barbaya Rossinini Neapola dəvət edərək ona sifariş verir. Bu dövrdə Rossini iki teatra: San Karlo və Del Fondoya rəhbərlik etməli olur. Domeniko Barbaya Rossinini burada bəstəkar markiz Berio di Salsa ilə tanış edir. Şekspir pərəstişkarı olan Berio onun Otello pyesinə libretto yazmağa qərar verir. Əsərin süjet xəttindən tam fərqlənən librettoya o, ikinci “Venesiyalı mavr” adını verir. Müasiri Rossini tərəddüd etmədən işə başlayır. Primyerada iştirak etmiş fransız yazıçısı Stendal belə yazırdı: “...onlar onu operada çarmıxa çəkilmişlər.” 4 dekabr, 1816 cı ildə Romada Del Fondo teatrında oynanılan operanın primyerası uğurla keçir. Məhz onun üçün nəzərdə tutularaq yazılmış Dezdamona rolunu məşur primadonna, ispan opera müğənnisi, sopranoçu İzabella Kolbran ifa edir. Bundan 6 il sonra İzabella Kolbran Rossininyə ərə gedir[1].

Qısa məzmunu[redaktə | əsas redaktə]

I Pərdə[redaktə | əsas redaktə]

XV əsrdə Venesiya. Müharibədəd qalib kimi dönən mavr Otello Elmironun qızı Dezdamonaya aşiqdir. Lakin Dezdamona venesiyalı dojun oğlu Rodriqonun sözlüsüdür. Dezdamonanın atası onu məcburən Rodriqoya ərə vermək istəyir. Dezdamona isə ərə grtməkdən imtina edir. Bundan xəbər tutan Otello toy məclisini pozur. Elmiro qızını qapali bir otağa salaraq Otellodan gizlədir. Onlar arasında yazışma da bitmiş olur. Elmiro hər vəclə Dezdamonaya ünvanlanmış məktubların qarşısını kəsir.

II Pərdə[redaktə | əsas redaktə]

Rodriq ilə Otello qarşıdurması kəskinləşir. Bağçada Rodriqo ilə Dezdamona görüşürlər. Dezdamona ona məsələnin üstünü açaraq artıq Otello ilə gizlin evləndiyini, atasını yola gətirməkdə ona kömək etməsini xahiş edir. Lakin Rodriqo ona Otellonu cəzalandıracağını deyir. Yaqo mavrı aldadaraq onu əmin edir ki, Dezdamona sadiq deyil və Rodriqo ilə sevişir. Bunu eşidən Otello Rodriqonu duelə çağırır. İxtiyar sahibləri onu səfərə yollasalar da qısqanc Otello Dezdamonanı öldürmək üçün gizlin geri dönür.

III Pərdə[redaktə | əsas redaktə]

Dezdamonanın otağına daxil olan Otello onu inandırmağa çalışır ki, Rodriqonu Yaqo öldürmüşdür. Dezdamona dəhşət içində anlayır ki, bütün bunlara səbəb məhz Yaqo olmuşdur. Mavr Dezdamonanın belə reaksiya verməsini Rodriqoya olan eşqi ilə əsaslandıraraq onu boğub öldürür. Daxil olan Otellonun dostu Luço Yaqonun xəyanətkarlığının üstü açılmış və Rodriqo onu öldürərək qisas almışdır. Mavr peşiman olaraq özünü vurur.

Personajlar[redaktə | əsas redaktə]

Personajlar Səs tembrləri Premyera
4 dekabr 1816
Dirijor:
Otello, afrikalı zənci, Venesiya ordusunun sərkərdəsi tenor Andrea Nozzari
Dezdamona, onun sevgilisi və xəlvəti arvadı soprano İzabella Kolbran
Elmiro, Dezdamonanın atası, venesiyalı patrisiat bas Mixele Benedetti
Rodriqo, dojun oğlu,Dezdamonanın keçmiş nişanlısı tenor Ciovanni David
Yaqo, Otellonun düşməni, Rodriqonun dostu tenor Cüzeppe Çiççimarra
Emiliya, Dezdamonanın rəqibi mezzo-soprano Maria Manzi
Doj tenor Gaetano Chizzola
senatorlar, kütlə, Otellonun və Dezdamonanın adamları, qondolyer (tenor) - Nikolo Mollo

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Yazılma tarixi  (rus.)

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]