Oxim qızılı kəpənəyi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Oxim qızılı kəpənəyi
Oxim qızılı kəpənəyi.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Yarımtip: Onurğasızlar
Sinif: Cücülər
Dəstə: Pulcuqqanadlılar
Fəsilə: Göycələr
Cins: Lycaena
Növ: Oxim qızılı kəpənəyi
Elmi adı
Lycaena ochimus (Herrich –Schaffer, 1851

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMS [1]
NCBI {{{1}}}

Oxim qızılı kəpənəyi (lat. Lycaena ochimus) — pulcuqqanadlılar dəstəsinin göycələr fəsiləsinə aid kəpənək növü.

Təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Ölçüsü cəmi 1 sm olan kiçik kəpənəkdir. Uçuş zamanı havaya atılmış qızıl pula bənzəyir. Qanadların üst tərəfində rəngi qızılı – narıncıdır, kənarları boyunca keçən qara haşiyə ensizdir. Arxa qanadların kənarında xırda qara nöqtələrdən ibarət ikiqat xətt keçir. Arxa qanadların ucunda “quyruqcuq” yoxdur. Dişi fərdlərin qanadların üst tərəfi qara nöqtələrlə örtülmüşdür. Arxa qanadların alt tərəfi gümüşü boz rəngdə olub, gözşəkilli ləkələri bu cinsin başqa növlərinə nisbətən iridir.[1]

Həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Kserofil bitkilər olan dərə və yamaclar. Kəpənəklər may və iyul aylarında uçur, rütubətli dərə və yamaclara daha çox meyl edirlər. İldə iki nəsil verir. Tırtıllar iyun və avqustda turşəng – Rumex crispus L. bitkisi yarpaqları ilə qidalanır. Pupları qışlayır. Təbii düşmən və xəstəlikləri müəyyən edilməmişdir. Qida rəqibləri həmin yarımfəsilənin kütləvi növləridir (Callophrys chalybeitincta Sovinsky).[2]

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Kiçik Asiya, Şimali İran, Cənubi Qafqaz, Azərbaycanda Naxçıvan MRTalış dağları (Zuvand) rast gəlinir.[3]

Sayı[redaktə | əsas redaktə]

R.Əffəndi tərəfindən 2 kəpənəyi qeydə alınmışdır.

Məhdudlaşdırıcı amillər[redaktə | əsas redaktə]

Yaşadığı sahələrin insanlar tərəfindən kənd təsərrüfatı məqsədilə istifadə edilməsi, çəmənliklərin mal-qara otlaqlarına çevrilməsi və ot örtüyünün müntəzəm olaraq biçilməsi tırtılların yem bazasını azalmasına səbəb olur.

Qorunması üçün qəbul olunmuş tədbirlər[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın Qırmızı kitabının I nəşrinə daxildir.

Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər[redaktə | əsas redaktə]

Kəpənəklərin yaşadığı ərazilərdə qorunan sahələrin yaradılması. Kəpnəklərin tutulmasinin qadağan edilməsi.

Yarımnövləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Lycaena ochimus ochimus
  • Lycaena ochimus ocliferius Nekrutenko, 1977
  • Lycaena ochimus sachandensis Schurian & Hoffmann, 1982

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan Qırmızı Kitabı. Bakı: II cild, 2013.
  2. Эффенди Р.М. Высшие чешуекрылые Азербайджана. Автореф.дис.канд.биол.наук, Баку, 1971, 24 с.;
  3. Коршунов Ю.П. Каталог булавоусых чешуекрылых (Lepidoptera, Rhopalocera) фауны СССР. Энтомологич.обозрение, т.LI, вып.1-2, 1972, с. 136 - 154, 352 - 368;
  4. Дидманидзе Э.А. Чешуекрылые аридных районов Закавказья (Lepidoptera, Rhopalocera). Некоторые группы животных аридных районов Закавказья. Тбилиси: Мецниереба, 1979, с. 43 - 114;
  5. Staudinger O. Catalog der Lepidopteren des palaearctischen Faunengebietes. I Theil. Berlin, 1901, 411 p.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan Qırmızı Kitabı, Bakı, II Cild, 2013
  2. Коршунов Ю.П. Каталог булавоусых чешуекрылых (Lepidoptera, Rhopalocera) фауны СССР. Энтомологич.обозрение, т.LI, вып.1-2, 1972, с. 136 - 154, 352 - 368;
  3. Staudinger O. Catalog der Lepidopteren des palaearctischen Faunengebietes. I Theil. Berlin, 1901, 411 p.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]