Pafos (ritorika)

Pafos (yun. πάθος) və ya patetika (yun. παθητικός) — auditoriyanın emosiyalarına müraciət etməyi, onlarda artıq mövcud olan hissləri oyatmağı ifadə edən ritorik anlayış. O, emosional yüksəklik, coşqu, ilhamlandırma və dramatizasiya ilə səciyyələnən üslub, ifadə tərzi və ya hisslərin çatdırılması üsuluna uyğundur. Pafos ən çox ritorikada istifadə olunur və burada Aristotelin müəyyən etdiyi üç əsas inandırma vasitəsindən biri hesab edilir; digər iki vasitə etos və loqosdur. Bundan əlavə, ədəbiyyat, kino və digər nəqli sənət növlərində də geniş tətbiq olunur.

Patos ritorika kateqoriyası kimi ilk dəfə ətraflı şəkildə Aristotel tərəfindən işlənmişdir. Aristotelə görə, pafos hekayənin estetik təsirinin qəhrəmanın faciəsi, əzabı və tamaşaçıların buna verdiyi emosional reaksiya vasitəsilə ötürülməsi üsuludur. Pafosdan istifadə edən müəllif və ya natiq auditoriyada müəyyən hisslər oyatmağa çalışır, lakin öz şəxsi duyğularını tam şəkildə üzə çıxarmır.

Sonrakı dövrlərdə, xüsusilə də Hegelin əsərlərində, pafos anlayışı genişlənmiş və yalnız faciəvi deyil, həm də təntənəli və uca estetik hissləri əhatə etməyə başlamışdır. Adətən qəhrəmanlıq, faciəvi, romantik, sentimental və satirik pafos növləri fərqləndirilir. Pafosa ənənəvi olaraq odaların, epik əsərlərin və tragediyaların müəllifləri müraciət etmişlər.