Pamir-Alay

Pamir-Alay
Pamir-Alay
Ümumi məlumatlar
Mütləq hündürlüyü	5.621 m, 3.370 m
Uzunluğu	900 km;
Eni	400 km
Yerləşməsi
	39°30′ şm. e. 71°00′ ş. u.HGYO
Ölkə	Özbəkistan; Tacikistan; Qırğızıstan;
	Pamir-Alay
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Pamir-Alay —dağları Mərkəzi Asiyanın cənub-şərqində yerləşən dağ sistemidir. Tacikistan, Qırğızıstan (cənub-qərbdə), Özbəkistan (qərbdə) və Türkmənistan (cənub-qərbdə) ərazisində yerləşir; şərq və cənub kənarının bir hissəsi Çin və Əfqanıstana qədər uzanır.

Xarakteristikası

Pamir-Alay qərbdən şərqə doğru 900 km, şimaldan cənuba isə 400 km məsafədə uzanır. Onun tərkibinə şimalda Fərqanə vadisi ilə cənubda Amudəryanın yuxarı axınları arasında yerləşən dağ silsilələri və yaylalar daxildir. Pamir-Alay üç müxtəlif hissədən ibarətdir:

Pamir;
Hissar-Alay;
Tacik çökəkliyi.

Pamir-Alayın şimal silsilələri Fərqanə vadisini cənubdan əhatə edən Alay və Türküstan silsilələridir. Bu silsilələrin xəttindən, Matça dağ qovşağı rayonunda (hündürlükləri 5600 metrdən artıqdır), Zərafşan silsiləsi ayrılır və Zərafşan çayından cənubda qərbə doğru uzanır. Bu üç silsilə üçün dişvari dağ tirələri, iti zirvələr və dağ-buzlaq relyef formaları xarakterikdir. Zərafşan silsiləsinin yüksək tirəsindən cənub istiqamətində güclü Gissar silsiləsi ayrılır. Alay silsiləsinin cənubunda isə Zaalay silsiləsi yerləşir. Alay və Zaalay silsilələri arasında Alay vadisi uzanır.

Hissar silsiləsinin cənubunda Tacik çökəkliyi yerləşir. Burada şimal-şərqdən cənub-qərbə və cənub-cənub-qərbə doğru uzanan, plan üzrə bir qədər əyilmiş və qabarıqlığı şimal-qərbə yönəlmiş çoxlu sayda nisbətən alçaq qırışıqlı silsilələr mövcuddur.

Pamir-Alay dağ buzlaqlarının ən iri bölgəsidir: burada ümumi sahəsi 9820 km² olan 10 600-dən artıq buzlaq mövcuddur.

Ədəbiyyat siyahısı

Памиро-Алай // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
Памиро-Алай // Отоми — Пластырь. — М. : Советская энциклопедия, 1975. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 19).
Гвоздецкий, Николай Андреевич. Памиро-Алай // Физическая география СССР : Азиат. часть : [Учебник для ун-тов спец. «География»]. — 3-е изд., испр. и доп. — М.: Мысль, 1978. — 512 с.
Пагануцци Н. В. Фанские горы и Ягноб. — М.: Физкультура и спорт, 1968. — 136 с. — (По родным просторам). — 12 000 экз.

↑ GEOnet Names Server. 2018.

[_ade5cb91203dc7da-1] GEOnet Names Server. 2018.

[1]