Panqonq-Tso gölü

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Pangong-Tso
Pangong Tso lake.jpg
33°43′ şm. e. 78°53′ ş. u.
Ölkələr
Regionlar
Mütləq hündürlüyü 4250 m
Eni 5 k km
Uzunluğu 134 k km
Sahəsi 700 km²
Dərin yeri 100 m
{{{azərbaycan dilində adı}}} xəritədə
Pangong-Tso
Pangong-Tso
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Pangong-Tso (Hindi: पांगोंग त्सो) - Himalay dağlarında axarsız göl. Göl dəniz səviyyəsindən 4350 metr yüksəklikdə yerləşir. Göl HindistanÇin sərhəddi boyu 134 km uzanır. Pangong-Tsonun 60 %-i Çin ərazisində yerləşir. Ən enli yeri 5 km-dir. Suyu duzlu olsada, qış aylarında göl tam donur. Göl Ramsər konvensiyasına (Su quşlarının əsas məskəni olan, beynəlxalq əhəmiyyət daşıyan su-bataqlıq əraziləri haqqında konvensiya) aiddir. Bu Asiyada konvensiyaya düşən ilk sərhəd gölüdür.

Mübahisəli ərazi[redaktə | əsas redaktə]

Göl Çin və Hindistan arasında olan mübahisəli ərazi daxilindədir. Gölün bir hissəsi (20 km) ÇXR-nın ərazisinə aiddir. Ancaq Hindistan bu bölgəyə iddialıdır. Bundan başqa gölün bir hissəsi (şərqi) Tibet ərazisinə aiddir, Hindistan bunu qəbul edir. Çin dövlətidə Hindistanın gölün qərb hissəsinə sahib olmasına iddalı deyil. Kxuran fortu (33°46′00″ şm. e. 79°00′00″ ş. u.) gölün şimal sahilində yerləşir.[1] 1952-ci ildən buraya çinlilər nəzarət edir.[2] 1962-ci il 20 oktyabrda (Çin və Hindistan arasında sərhəd münaqişəsi) göl hərbi münaqişə bölgəsi olmuş.[3] Münaqişə nəticəsində göl üç hissəyə bölünmüş: Çin və Hindistan ərazisi, eləcə də mübahisəli ərazi.[4]

Təbiəti[redaktə | əsas redaktə]

Şor sulu[5] Pangong-Tso gölü canl aləmdən məhrumdur. Çox az miqdarda xərçəngkimilər yaşayır. Göl ətrafında çoxillik ot və kol bitkiləri üstünlük təşkil edir. Göl köç edən quşların dayanacaq yeri hesab olunur. Yay aylarında dağ qazıqırmızı anqut göl ətrafında məskən salır.[6] Sahildə tez-tez kianqmarmotlara rast gəlinir.

Geoloji dövr üzrə gölün dərinliyi 5 metr azalmış.[5] Vaxtilə göl Şayok çayı ilə əlaqəli olmuş. Bu çay Hind çayının hövzəsinə aid idi. Əlaqə sonradan təbii formada yaranmış bənd nəticəsinə kəsilmiş. Hindistan ərazisindən gölə iki çay tökülür və göl ətrafında bartaqlıq yaranmış.

Nəqliyyat[redaktə | əsas redaktə]

Lex şəhərindən gölə gedən 5 saatlıq yol çox pis vəziyyətdədir. Yol Şeya və Qeya kəndlərindən keçir. Çanq La aşırımında kiçik sərhəd məntəqəsi və çayxana var. Sonra yol Tanqste kəndinidən və Paqal Haala çayyından keçir. May-sentyabr ayları turistlər üçün əlverişlidir. Əraziyə qayıqla gəlmək qadağandır.

Maraqlıdır[redaktə | əsas redaktə]

Göl sahilində bolivud istehsalı olan "3 axmaq" filminin kadrları çəkilmiş.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Negi, S.S. (1 April 2002). Himalayan Rivers, Lakes and Glaciers. India: Indus Publishing Company, 152. ISBN 978-8185182612. 2009-09-12 tarixində istifadə olunub.
  2. Guruswamy, Mohan (January 2006). Emerging Trends in India-China Relations. India: Hope India Publications, 223. ISBN 9788178711010. 2009-09-12 tarixində istifadə olunub.
  3. Burkitt, Laurie; Scobell, Andrew; Wortzel, Larry M. THE LESSONS OF HISTORY: THE CHINESE PEOPLE’S LIBERATION ARMY AT 75. [1]
  4. Manu Pubby. "Pangong Lake is border flashpoint between India and China". New Delhi, India: The Indian Express Limited. 19 aprel 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 iyun 2009.
  5. 5,0 5,1 R. K. Pant, N. R. Phadtare, L. S. Chamyal and Navin Juyal (June 2005). "Quaternary deposits in Ladakh and Karakoram Himalaya: A treasure trove of the palaeoclimate records" Nəşr edən: Current Science Association (PDF). Current Science 88 (11): 1796. ISSN 0011-3891. İstifadə tarixi: 2009-09-11.
  6. Biksham Gujja, Archana Chatterjee, Parikshit Gautam, and Pankaj Chandan (August 2003). "Wetlands and Lakes at the Top of the World" Nəşr edən: International Mountain Society (PDF). Mountain Research and Development 23 (3): 219–221. DOI:[0219:WALATT2.0.CO;2 10.1659/0276-4741(2003)023[0219:WALATT]2.0.CO;2]. ISSN 1994-7151. İstifadə tarixi: 2009-06-17.