Parana (ştat)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Parana
Braziliya
Bandeira do Paraná.svg
Bayraq
Brasão do Paraná.svg
Gerb
Əsas məlumatlar
orijinal ad port. Paraná
rəsmi dil portuqalca
ölkə Braziliya
paytaxt Kuritiba
ərazi 199 316 km²
əhali 10 444 526 (2010)
idarəetmə üsulu ştat
Qubernator
rəsmi sayt http://www.pr.gov.br/ pr.gov.br
Xəritə
Brazil Parana location map.svg
Xəritə 2
Parana in Brazil.svg

Parana (port. Paraná) — Braziliyanın cənubunda yerləşən ştat. Şimaldan Matu-Qrosu-du-SulSan-Paulu ştatları ilə sərhədə malikdir. Cənubdan Santa-Katarina ştatı və Argentina, qərbdən isə Paraqvay ilə sərhədi mövcuddur. Şərqini Atlantik okeanın suları yuyur[1][2]. İnzibati mərkəzi Kuritibadır.

Parana ştatı (Santa-KatarinaRiu-Qrandi-du-Sul) ərazisi Braziliyanın Cənub tropikindən cənubda yerləşən ştatlarındandır[1].

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Ştat ərazisi əsasən platodan ibarətdir ki, burada da hündürlük 200-1000 metr arasında dəyişir. Platonun kənarları getdikcə alcalır. Bu ərazilərin böyük qismi kamposla örtülüdür.

Ştat ərazisindən axan çaylar güçlü hidroenergetika potensialına malikdirlər. Ən iri çaylarından biri Parana çayıdır[3].

Parananın paytaxtı olan Kuritiba planlı arxitektura sayəsində, avanqardizm elementlərinə baxmayaraq özünə məxsusluğu ilə seçilir.

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

Curitiba - Bosque do Papa - Casa de Colono Polones.jpg

Ştat ərazində etnik rəgarənlik yüksəkdir. Bu səbəbdən ona «Bütün xalqların torpağı» adı verilmişdir. Ştat əraxisində təqribi olaraq 30 xalqın nüşmayəndəsi yaşayır[1]. Ştat rəhbərliyi uzun zaman miqrasiya dalğasını stimullaşdırırdılar. Bura almanlar, livanlılar, yaponlar, ukraynalılar, italyanlarpolyaklar miqrasiya etmişlər.

Ştat ərazisinə ilk polyak immiqrantlar 1869-cu ildə kiçik qrupla köç etmişlər. Sonradan 1890-cu polyakların ştat ərazisinə ikinci köç dalğası olmuşdur. Artıq 1930-cu illərdə ştat ərazisində 150 min polyak yaşayırdı. Bu isə ştat əhalisinin 18% təşkil edirdi.

Polşadan gələn immiqrantların böyük qismi kənd təsərrüfatı ilə məşğul olurdular.

İnzibati bölgü[redaktə | əsas redaktə]

Ştat inzibayi cəhətdən 10 mezoregiona və 39 mikroregiona bölünür.

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Əlverişli iqlim şərtləri əsasında ştat ərazisində ilk dəfə heyvandarlıq inkişaf etdirilmişdir. Bununla belə artıq XIX əsrin ikinci yarısından etibarən əkinçiliyin müxtəlif sahələri cücərməyə başlayır. Əsasən matekofe yetişdirilir. Parana Braziliyanın ən varlı beş ştatı siyahısına daxildir. Ştatda qoyunçuluq çiçəklənir. Üdtəlik ekoturizm isə inkişaf mərhələsindədir[1].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Parana ştatı, russobras.com saytında
  2. Parana ştatı
  3. "Paraná". Encyclopaedia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/443044/Parana. İstifadə tarixi: 6 January 2013.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]