Parazit sürütlənmə

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Sürüklənmə-hava sürəti münasibəti. Hava sürəti artdıqca parazit sürüklənmə də artır.

Parazit sürüklənmə — bir maye içində nisbi hərəkət edən cismə özünün mövcudluğu səbəbindən təsir edən sürütlənmə qüvvəsidir.

Parazit sürüklənmə; maye element və cisim arasındakı sürtünməyə görə olur. Obyekt sürtünmə cərəyanı ilə cərəyan qarşısında bir səd yaradır. Cərəyan; bu səddi aşmaq üçün obyektin ətrafından dolanır. Bu dolanma ətrafında səthdə sürüşən maye ilə cisim arasındakı sürtünmə qüvvəsi cismi cərəyan istiqamətində sürükləməyə çalışır. Bundan əlavə, mayenin ətaləti də cismə axın istiqamətində təsir göstərir. Bu qüvvələrin nəticəsində cism axın istiqamətində hərəkət etməyə məcbur olur.

Aerodinamikada[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Parazit sürüklənmə; Səthi sürtünməyə (skin friction), sürüklənənin formasına (form drag) və təyyarə hissələrinin birləşmə nöqtələrinə (interference drag) əsaslanır. “Səthin sürtünmə sürüklənməsi” və “forma sürüklənməsi” bəzən birlikdə “profil sürüklənməsi” adlandırılır.
  • Səthi sürtünmə sürüşməsi nəqliyyat vasitəsinin səthi və onun üzərindən axan hava arasındakı sürtünmə nəticəsində yaranır və aşağıdakı amillərdən asılıdır: təyyarənin səthi sahəsi, səthi pürüzlülük (buzlanma və s.), sərhəd qatındakı hava axınının müntəzəm və ya turbulent olması, hava sürəti, aerofoilin qalınlığı, hücum bucağı
  • Şəkil sürüklənməsi hava axınına müqavimət göstərən səthlərin arxasındakı türbülansa əsaslanır. Bir nümunə ilə izah etmək üçün, düz bir lövhə hava axınına paraleldirsə, səthi sürtünmə sürüklənməsi daha çox, hava axınına perpendikulyar olduqda isə forma sürüşməsi daha çox olur.
  • Enterferans sürüşməsi qanad/gövdə, gövdə/quyruq kimi müxtəlif hissələrin birləşdiyi bölgələrdə meydana gəlir. İki fərqli hissədəki fərqli hava cərəyanları qarşılaşdıqda, uyuşma yaranır. Səthlərin müvafiq texnikalarla örtülməsi və yuvarlaqlaşdırılması enterferans sürüşməsini azaldacaqdır.