Məzmuna keç

Pavel Çerenkov

Vikipediya, azad ensiklopediya
Pavel Çerenkov
rus. Павел Алексеевич Черенков
Doğum tarixi 28 iyul 1904(1904-07-28)[1][2][…]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 6 yanvar 1990(1990-01-06)[3][1][…] (85 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
Elm sahələri nüvə fizikası, optika
Elmi dərəcəsi
Elmi adları
İş yerləri
  • Lebedev Fizika İnstitutu[d][5],
  • Moskva Energetika İnstitutu[d]
Təhsili
  • Voronej Dövlət Universiteti[d]
Üzvlüyü
Mükafatları Sosialist Əməyi Qəhrəmanı
"Lenin" ordeni "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni "Şərəf nişanı" ordeni "Vladimir İliç Leninin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə" yubiley medalı "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 30 illiyi" yubiley medalı "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 40 illiyi" yubiley medalı "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı "Moskvanın 800 illik xatirəsinə" medalı
1-ci dərəcəli "Stalin" mükafatı — 1946 SSRİ Dövlət mükafatı Fizika üzrə "Nobel" mükafatı — 1958
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Pavel Çerenkov (rus. Па́вел Алексе́евич Черенко́в; 28 iyul 1904[1][2][…], Novaya Çiqla[d], Voronej quberniyası[d], Rusiya imperiyası – 6 yanvar 1990[3][1][…], Moskva) – 1958-ci ildə İlya Frank və İqor Tamm ilə "Çerenkov effektini kəşf və şərh etdiklərinə görə" Fizika üzrə Nobel mükafatını bölüşmüş Sovet fiziki.[7][8]

Bioqrafiyası

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Pavel Alekseyeviç Çerenkov 28 iyul 1904-cü ildə Rusiyanın Voronej vilayətində anadan olub. 1928-ci ildə Voronej Dövlət Universitetinin Fizika-Riyaziyyat fakültəsini bitirib. 1930-cu ildə Rusiya Elmlər Akademiyasındaki Lebedev adına Fizika İnstitutunda böyük elmi işçi vəzifəsinə başlayıb.[9] Sonra bölmə rəhbəri vəzifəsinə gətirilib və 1940-cı ildə Fizika-Riyaziyyat Elmləri Doktoru dərəcəsinə layiq görülüb. 1953-cü ildə Eksperimental Fizika professoru olub. 1959-cu ildən başlayaraq institutun foto-mezon prosesləri laboratoriyasına rəhbərlik edib. On dörd il boyunca ali təhsil müəssisələrində dərs vermişdir.[9] 1934-cü ildə S. İ. Vavilovun rəhbərliyi altında işləyərkən radioaktiv bombardmana məruz qalan bir şüşə sudan mavi işıq yayıldığını müşahidə etdi. İşığın faza sürətindən yüksək sürətlərdə hərəkət edən yüklü atom zərrəcikləri ilə əlaqəli olan bu effekt ("Çerenkov effekti"), nüvə fizikasındaki sonrakı eksperimental işlərdə və kosmik şüaların öyrənilməsində böyük əhəmiyyətə sahib olduğunu sübut etdi.[9] Çerenkov dedektoru yüksək sürətli hissəciklərin varlığını və sürətini müşahidə etmək üçün atom tədqiqatında standart bir cihaz halına gəldi və cihaz Sputnik 3-ə quraşdırıldı. Çerenkov Elektron sürətləndiricilərin inkişafı və qurulması işində, foto-nüvə və foto-mezon reaksiyalarının araşdırılmasında iştirak etmişdir. 1958-ci ildə İlya Frank və İqor Tamm ilə "Çerenkov effektini kəşf və şərh etdiklərinə görə" Fizika üzrə Nobel mükafatını bölüşdü.[10]

Çerenkov 6 yanvar 1990-cı ildə Moskvada vəfat etmiş və Novodeviçye qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.[11]

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. 1 2 3 4 Pawel Alexejewitsch Tscherenkow // Brockhaus Enzyklopädie (alm.). F.A. Brockhaus, 1796.
  2. 1 2 Pavel Aleksejevič Čerenkov // Gran Enciclopèdia Catalana (kat.). Grup Enciclopèdia, 1968.
  3. 1 2 Kojevnikov A. Pavel Alekseyevich Cherenkov // Encyclopædia Britannica (ing.).
  4. ↑ Find a Grave (ing.). 1996.
  5. ↑ Летопись Российской академии наук. Т. VII. 1946—1953 (rus.). Москва: Архив Российской академии наук, 2022. С. 81. 896 с. 300 экз. ISBN 978-5-6046932-6-1
  6. 1 2 Летопись Российской академии наук. Т. VII. 1946—1953 (rus.). Москва: Архив Российской академии наук, 2022. С. 780. 896 с. 300 экз. ISBN 978-5-6046932-6-1
  7. ↑ "The Nobel Prize in Physics 1958". Nobel Foundation. 17 oktyabr 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2008.
  8. ↑ Chudakov, Alexander E. "Obituary: Pavel Alexeyevich Cherenkov". Physics Today. 45 (12). dekabr 1992: 106–107. Bibcode:1992PhT....45l.106C. doi:10.1063/1.2809928. 4 oktyabr 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
  9. 1 2 3 "Pavel A. Cherenkov Biographical". Nobel Foundation. 2 avqust 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 sentyabr 2020.
  10. ↑ "The Nobel Prize in Physics 1958". Nobel Foundation. 17 oktyabr 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2008.
  11. ↑ "Могила П. А. Черенкова на Новодевичьем кладбище". 27 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 sentyabr 2020.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  • Биография на сайте электронной библиотеки "Наука и техника"  (rus.)
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Pavel_Çerenkov&oldid=8607625"