Pavel Çerenkov

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Pavel Çerenkov
rus. Павел Алексеевич Черенков
Cerenkov.jpg
Doğum tarixi 28 iyul 1904(1904-07-28)[1][2][3]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 6 yanvar 1990(1990-01-06)[4][1][2][…] (85 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Elm sahəsi Optika
Elmi dərəcəsi fizika-riyaziyyat elmləri doktoru[d] (1940)
İş yeri
  • Moskva Energetika İnstitutu[d]
Üzvlüyü
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Pavel Çerenkov (rus. Па́вел Алексе́евич Черенко́в; 28 iyul 1904(1904-07-28)[1][2][3], Novaya Chigla[d], Voronej quberniyası[d]6 yanvar 1990(1990-01-06)[4][1][2][…], Moskva) – 1958-ci ildə İlya Frankİqor Tamm ilə "Çerenkov effektini kəşf və şərh etdiklərinə görə" Fizika üzrə Nobel mükafatını bölüşmüş Sovet fiziki.[5][6]

Bioqrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Pavel Alekseyeviç Çerenkov 28 iyul 1904-cü ildə Rusiyanın Voronej vilayətində anadan olub. 1928-ci ildə Voronej Dövlət Universitetinin Fizika-Riyaziyyat fakültəsini bitirib. 1930-cu ildə Rusiya Elmlər Akademiyasındaki Lebedev adına Fizika İnstitutunda böyük elmi işçi vəzifəsinə başlayıb.[7] Sonra bölmə rəhbəri vəzifəsinə gətirilib və 1940-cı ildə Fizika-Riyaziyyat Elmləri Doktoru dərəcəsinə layiq görülüb. 1953-cü ildə Eksperimental Fizika professoru olub. 1959-cu ildən başlayaraq institutun foto-mezon prosesləri laboratoriyasına rəhbərlik edib. On dörd il boyunca ali təhsil müəssisələrində dərs vermişdir.[7] 1934-cü ildə S.İ.Vavilovun rəhbərliyi altında işləyərkən radioaktiv bombardmana məruz qalan bir şüşə sudan mavi işıq yayıldığını müşahidə etdi. İşığın faza sürətindən yüksək sürətlərdə hərəkət edən yüklü atom zərrəcikləri ilə əlaqəli olan bu effekt ("Çerenkov effekti"), nüvə fizikasındaki sonraki eksperimental işlərdə və kosmik şüaların öyrənilməsində böyük əhəmiyyətə sahib olduğunu sübut etdi.[7] Çerenkov dedektoru yüksək sürətli hissəciklərin varlığını və sürətini müşahidə etmək üçün atom tədqiqatında standart bir cihaz halına gəldi və cihaz Sputnik 3-ə quraşdırıldı. Çerenkov Elektron sürətləndiricilərin inkişafı və qurulması işində, foto-nüvə və foto-mezon reaksiyalarının araşdırılmasında iştirak etmişdir. 1958-ci ildə İlya Frankİqor Tamm ilə "Çerenkov effektini kəşf və şərh etdiklərinə görə" Fizika üzrə Nobel mükafatını bölüşdü.[8]

Çerenkov 6 yanvar 1990-cı ildə Moskvada vəfat etmiş və Novodeviçye qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.[9]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 3 4 Munzinger-Archiv — 1913.
  2. 1 2 3 4 Brockhaus Enzyklopädie
  3. 1 2 Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  4. 1 2 Encyclopædia Britannica
  5. "The Nobel Prize in Physics 1958". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 9 October 2008.
  6. Chudakov, Alexander E. (December 1992). "Obituary: Pavel Alexeyevich Cherenkov". Physics Today. 45 (12): 106–107. Bibcode:1992PhT....45l.106C. doi:10.1063/1.2809928. 2013-10-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
  7. 1 2 3 "Pavel A. Cherenkov Biographical". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 11 September 2020. (#invisible_char)
  8. "The Nobel Prize in Physics 1958". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 9 October 2008.
  9. Могила П. А. Черенкова на Новодевичьем кладбище

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

  • Биография на сайте электронной библиотеки «Наука и техника»  (rus.)