Pioner adası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Pioner adası
rus. Пионер
Severnaya Zemlya.svg
79°54′00″N 92°18′00″E / 79.90000°N 92.30000°E / 79.90000; 92.30000Koordinatlar: 79°54′00″N 92°18′00″E / 79.90000°N 92.30000°E / 79.90000; 92.30000
Arxipelaq Şimal Torpağı
Akvatoriya Şimal Buzlu okean
Ölkə Flag of Russia.svg Rusiya
Vilayət Krasnoyarsk diyarı
Sahəsi 1.522 km²
Hündür nöqtəsi 385 m
Pioner adası (Rusiya)
Pioner adası
Pioner adası (Krasnoyarsk diyarı)
Pioner adası
Commons-logo.svg Pioner adası Commonsda

Pioner adasıŞimal Torpağı arxipelaqının şimal-qərbində yeeləşir. Sahillərini Kara dənizinin suları yuyur. İnzibati cəhətdən Rusiyayanın Taymır Dolqan-Nenes rayonu Krasnoyarsk diyarına daxildir.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Arxipelaqın qərb hissəsində yerləşir. Komsomoles adasından eni 4–9 km plan Yunıy boğazı , Oktyabr İnqilabı adasında isə eni 9–14 km olan Qırmızı Ordu boğazı ilə ayrılır. Sahəsi 1522 km²təşkil edir[1]. Uzunluğu 58 km, eni 25 km təşkil edir. Adanın cənub-şəqində yarımada yerləşir ki, onun uzunluğu 7 km, eni isə 5 km olur. Adadan qərbdə Krupskoy adası yerləşir.

Adanın böyük hissəsində sahillər nisbətən hündürdür. Şimal sahillərində çoxlu sayda burun və körfəzlər vardır. Cənub və şərq sahillərindən dənizə çaylar axır. Adanın ən böyük çayları: İlistaya, Klıkovaya, Vernaya, Skoraya, Sbitaya, Buyanka, Struyka, Pionerka (30 km), Qovorlivaya və Kotelçataya (25 km). Çayların böyük qismi cənuba və şərqə axır. Böyük gölləri yoxdur. Kiçik göllərin sahəsi 2–3 km² olur [2].

Ada ərazisində iki iri buzlaq vardır. Pioner buzlağında adanın ən hündür nöqtəsi 385 metr təşkil edir. Adanın orta hündürlüyü 40–90 m təşkil edir. Ada demək olar ki, bütünlüklə alçaq təpəliklərdən ibarətdir[3].

Adanın qarla örtülü olmayan sahələrində bitkilər aləmi çox zəyifdir. Adanın cəmi 10% -də tundra yayılışdır. Qalan hissələrdə isə Arktika səhraları yayılmışdır. Bitkiləri əsasən mamırlarşibyələrdir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Ada ilk dəfə 1932-ci ilin iyununda Qeorgiy Alekseeviç Uşakov tərəfindən aşkarlanır[4] 1 dekabr 2006-cı ildə Taymır muxtar diyarının qanunveriçi orqanı Dumada axipelaqa daxil adaların adlarının dəyişdirilməsi haqqında qərar qəbul edilir[5]. Ancaq Krasnoyarsk diyarının qanunvrici orqanı bu dəyişiklikləri qəbul etmir[6].

Yaxınlığında yerləşən adalar[redaktə | əsas redaktə]

  • Kaplya — elədə böyük olmayan ada, 300 m uzunluğa malikdir.
  • Poputnıy adası — qayalıqdan ibarət olan ada 4 km uzunluğa, 1,4 km enə malikdir. Pioner adasından 650 metr şimalda yerləşir.
  • Krupskoy adası — Pioner adasından Lodoçnıy burnu ilə ayrılır. Boğazın uzunluğu 17 km, eni 8 km-dir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]