Pir Həsən türbəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Emojione1 1F3DB.svg
Pir Həsən türbəsi
Pir Həsən türbəsi.jpg
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Şəhər Coat of arms of Baku.svg Bakı
Yerləşir Mərdəkan
Tikilmə tarixi XVII əsr
İstinad nöm. 96
Kateqoriya Türbə
Əhəmiyyəti Ölkə əhəmiyyətli

Pir Həsən türbəsiMərdəkan ərazisində yerləşən XVII əsrə[1] aid tarixi-dini memarlıq abidəsidir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Türbənin daş işləməli çərçivəyə malik giriş qapısı üzərində kitabə yerləşdirilmişdir. İcnə çərçivəyə malik həmin kitabənin verdiyi məlumata görə türbə, I Şah Abbasın hakimiyyəti dövründə hicri təqvimlə 1021-ci ildə (miladi təqvimlə 1612/1613) inşa edilmişdir.[1]

Əsas inşaat kitabəsindən aralı – sol tərəfdə yerləşdirilmiş ikinci kitabədə isə binanın ustad Nadir Əli tərəfindən tikildiyi göstərilmişdir.[1]

Memarlıq xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Əsas türbə binası planda kvadrat formaya malikdir. Əsas türbə binasından 2.2 metr qabağa çıxan giriş hissəsi oxvari tağtavanla örtülmüşdür. Türbənin daxilində dörd küncdə yerləşən qoşa çıxıntılar yelkənə keçir. Türbə binasının üzərini örtən günbəz həmin yelkənlər tərəfindən dəstəklənir. Tikili həm daxildən, həm də xaricdən yaxşı yonulmuş qumdaşı ilə üzlənmişdir.[1]

Ətrafdakı məzar və türbələr[redaktə | əsas redaktə]

Türbənin ətrafında ayrı-ayrılıqda üzərində günbəz olan bir neçə türbə var. Türbədən bir qədər aralıda Axund Hacı Mirzə Əbdülturab Axundzadənin qəbri, onun ətrafında isə Hacı Zeynalabdin Tağıyevin qızı Sara xanımın və repressiya qurbanı Səlimxanov Zeynal bəy Ağabəy oğlunun qəbirləri var.[2] Axundun qəbri üstündəki türbəni onun xatirəsinə hörmət və ehtiram əlaməti olaraq Bakı milyonçusu Murtuza Muxtarov tikdirib.[2] 1924-cü ildə vəfat etmiş xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyev öz vəsiyyətinə əsasən Axundun qəbrinin ayaq tərəfində dəfn olunub.[2]

Pir Həsən türbəsi yaxınlığında yerləşən və xalq arasında ziyarətgaha çevrilmiş digər kiçik türbədə isə İslamın yeddinci İmamı Musa əl-Kaziminin qızı Həzrəti Xədicənin qəbri üzərində tikilən türbədir.[3] O da digər bacıları, Həzrəti Həkimə, Həzrəti Rəhimə və Həzrəti Leyla kimi qardaşları- səkkizinci imam Rza Əleyhisəlam Məşhəd şəhərində qətlə yetirildikdən sonra təzyiqlərdən canını qurtarmaq üçün Azərbaycana üz tutub.[3]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Саламзаде, 1964, s. 52
  2. 2,0 2,1 2,2 "Pir Həsən ziyarətgahı". Mədəniyyət qəzeti. 27 yanvar 2010. http://www.anl.az/down/meqale/medeniyyet/2010/yanvar/104847.htm. İstifadə tarixi: 16 may 2019.
  3. 3,0 3,1 "Pir Həsən ziyarətgahı". Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. http://medeniyyet.az.+25-12-2008. http://medeniyyet.az/page/news/12354/Pir-Hesen-ziyaretgahi.html. İstifadə tarixi: 16 may 2019.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Саламзаде, А. В. (1964). Архитектура Азербайдана XVI-XIX вв.. Баку: Издательство Академии наук Азербайджанской ССР.