Pirot qalası

Pirot qalası
Pirot qalası
( Serbiya)
Tipi	istehkam
Tikinti yerinin tarixi
Tikilib	XIV əsr
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Pirot qalası — Pirot, Serbiya şəhərində yerləşən tarixi müdafiə tikilisi. Qala qədim Roma yolu olan Via Militaris boyunca müdafiə məqsədilə inşa edilmişdir; bu yol Belqrad şəhərini Konstantinopol ilə birləşdirirdi.

Pirot qalası 1979-cu ildə Serbiyada böyük əhəmiyyətə malik mədəniyyət abidələri siyahısına daxil edilmiş və Serbiya Respublikası tərəfindən qorunan mühüm mədəni irs abidəsi elan olunmuşdur.^[1]

Tarixi

Müxtəlif dövrlərdə Pirot qalası fərqli adlarla tanınmışdır: III–IV əsrlərdə Roma imperiyası dövründə Turres (qüllə), sonralar isə Pirqos, Turib, Momçilov grad, Kale və Tvrcava adları ilə qeyd edilmişdir. Arxeoloji tədqiqatlar göstərir ki, qala Roma mənşəlidir və ilkin olaraq III–IV əsrlərdə strateji əhəmiyyətli Via Militaris yolunu qorumaq üçün istehkam kimi istifadə olunmuşdur. Sonrakı əsrlərdə qala Bizans imperiyası və Bolqar hakimiyyəti dövrlərində genişləndirilmişdir.

Bu gün görünən orta əsr memarlıq elementlərinin böyük hissəsi Lazar Hrebeljanoviç və Stefan Lazareviç kimi Serbiya hökmdarlarının dövründə formalaşmışdır.^[1]^[2]

Qala üç əsas hissədən ibarətdir: Yuxarı, Orta və Aşağı şəhər. Yuxarı şəhər XIV əsrin sonlarında knyaz Lazarın hakimiyyəti dövründə tikilmişdir və qərb-şərq istiqamətində uzanan çoxbucaqlı formaya malikdir (təxminən 50×35 m).^[2] Orta şəhər despot Stefan Lazareviç dövründə inşa olunmuş, ellipsvari quruluşa malikdir (70×60 m) və Yuxarı şəhərin yanında yerləşsə də, onunla birbaşa konstruktiv əlaqəsi yoxdur. Aşağı şəhər isə XVIII əsrin sonlarında düzənlikdə salınmışdır və təxminən 180×130 m ölçülərində qeyri-müntəzəm düzbucaqlı formasındadır.^[3]

Qalereya

Həmçinin bax

İstinadlar

1 2 "Споменици културе у Србији, Пиротски град". spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs. 30 noyabr 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 dekabr 2025.
1 2 "Пиротска тврђава". Srbija projekti eu (serb). İstifadə tarixi: 12 dekabr 2025.
↑ "Tvrdjava Kale – Pirotski grad, Momčilov grad". www.topirot.com (serb). İstifadə tarixi: 12 dekabr 2025.

Xarici keçidlər

Vikianbarda Pirot qalası ilə əlaqəli mediafayllar var.

Association of fortresses and remnants of fortified towns in Serbia, Pirot
Pirotski grad SANU web-site, at www.spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs (serb.)
Pirot.Org Web portal and forum of municipality of Pirot (serb.)

[:2-1] 1 2 "Споменици културе у Србији, Пиротски град". spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs. 30 noyabr 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 dekabr 2025.

[:1-2] 1 2 "Пиротска тврђава". Srbija projekti eu (serb). İstifadə tarixi: 12 dekabr 2025.

[:0-3] "Tvrdjava Kale – Pirotski grad, Momčilov grad". www.topirot.com (serb). İstifadə tarixi: 12 dekabr 2025.

[1]

[2]

[3]

-nın qalaları, qəsrləri və sarayları
Qəsrlər, qalalar və saraylar	Amidža Konak Anişte Atanas Banovina sarayı Baç qalası Baç-Bodroq vilayəti sarayı Belqrad qalası Novi Sadda Yepiskop sarayı Vırşatsda Yepiskop sarayı Bisingen Nippenburq sarayı, Vırşats Bolvan qalası Boraç qalası Braniçevo qalası Şlos qalası, Qolubinci Müqəddəs Arseniy ruhani gimnaziyası Dardana qalası* Diana qalası Fantast Fetislam Qamzigrad Qolubats qalası Qradişte* Böyük Danijel sarayı, Stari Leç Böyük Lazareviç sarayı, Veliko Sredişte Harilaq qalası Jeleç Jerinin qrad, Branqoviç Jerinin qrad, Qrabovats Kapetanovo Kovin Koznik Kruşevats qalası Kurvinqrad Maqliç Manasiya Markovo Kale Mileşevats qalası Moroviç qalası Nenadoviç qülləsi Niş qalası Novi dvor Novi Sad şəhər meriyası Novo Brdo qalası* Ostrvitsa Baba Pusta sarayı, Aleksa Şantiç Bezeredi sarayı, Çelarevo Biserno Ostrvo sarayı, Baçko Qradişte Bisingen sarayı, Vlaykovats Bisinger sarayı, Vlaykovats Damaskin sarayı, Hayduçitsa Danijel sarayı, Konak Dunçerski sarayı, Kulpin Edeşeğ sarayı, Novi Sad Qomboş sarayı, Beçey Hadik sarayı, Futog Hercl sarayı, Vrbas Hertelendi sarayı, Boçar İlion sarayı, Sremski Karlovtsi Saray, Qornya Roqatitsa İnqus sarayı, Haydukovo Saray, Karađorđevo Saray, Melentsi Yaqodiç sarayı, Konak yaxınlığında Yovanoviç sarayı, Soçitsa Kapetanovo sarayı, Stari Leç Karas sarayı, Horqoş Kaştel sarayı, Baçka Topola Kaştel sarayı, Panoniya Kiş sarayı, Elemir Kovaç sarayı, Riđitsa Lazar sarayı, Eçka Maldegem sarayı, Novi Knejevats Marçibanji-Lederer sarayı, Çoka Marçibanji sarayı, Sremska Kamenitsa Noyhauzen sarayı, Srpska Crnya Laslo Karaçonji sarayı, Novo Miloşevo Miloş Bajiç sarayı, Boçar Redl sarayı, Rastina Roqendorf sarayı, Banatski Dvor Serbiya sarayı Servijski-Şulpe sarayı, Novi Knejevats Seçenji sarayı, Temerin Sokolats sarayı, Novi Beçey Stratimiroviç sarayı, Kulpin Tabori sarayı, Vrbas Talijan sarayı, Novi Knejevats Patriarxat sarayı Belqradda Patriarxat sarayı Sremski Karlovtsidə Zako sarayı, Bayşa Zobnatitsa sarayı, Baçka Topola Şpiser sarayı, Beoçin Pançevo qalası Petrovaradin qalası Pirot qalası Prilepats Prizrenats (qala)* Prizren qalası* Prokuplje qalası Rayxle sarayı Ram qalası Ravanitsa Şiddə Ruten məhkəməsi Kiçik Danijel sarayı, Stari Leç Kiçik Lazareviç sarayı, Veliko Sredişte Smederevo qalası Soko Qrad Soko Qrad Stalaç qalası Stari Dvor Stari Qrad Stari Ras Subotitsa şəhər meriyası Trojanov Qrad Toman villası, Vrbas Vidin Qrad Danijel villası, Zrenyanin Divan villası, Sayan Elek villası, Zrenyanin Engelman villası, Qunaroş Ertl villası, Odjatsi Villa, Kikinda Villa, Kula Villa, Paliç Villa, Savino Selo Luyza villası, Paliç Mavrokordato villası, Kikinda Peçe villası, Mali İđoş Pejaçeviç villası, Yarkovtsi Rizenfelder villası, Kikinda Stankoviç villası, Çortanovtsi Vamoşer villası, Baçki Monoştor Vlaşkaliç villası, Moşorin Şulho Vebera villası, Padey Voyinoviç qülləsi Vırşats qalası Zatriç* Zelen-qrad Zemun qalası Zveçan qalası* Şabats qalası Jrnov
Həmçinin bax: Serbiyadakı qalalar və qəsrlər, Serbiyadakı saraylar və malikanə evləri, Serbiyanın Daşınmaz Mədəni İrsi* Kosovonun mübahisəli ərazisində yerləşən qalalar üçün istifadə olunur.