Plaoşnik

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Plaoşnik
Müqəddəs Panteleymona kilsəsi
Xristian bazilikası
Qabın qalıqları

Plaoşnik və ya qısaca Plaoş (maked. Plaoşnik, Plaoş) — Oxridin qədim şəhərinin tarixi (tarix) mərkəzidir, hal-hazırda arxeoloji qazıntıların əsas yeri, böyük mənəvi, mədəni və turizm mərkəzidir. Samuel qalasından 250 metr məsafədə yerləşmişdir. Oxrid gölünün şərq sahilindədir[1].

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Hələ bu yerdə 893-cü ildə Oxridin müqəddəs Klimentinin məbədi tikilmişdi və bu bina şəhərin ərazisində ən qədim məbədlərdən biri hesab olunurdu. Məbəd regionun ən böyük mədəni və maarifləndirici mərkəzi idi, belə ki o vaxt yaxınlıqda məşhur Oxrid kitab məktəbi işləyirdi, harada ki tədris üçün slavyan əlifbasından, yəni kiril əlifbasından istifadə olunurdu. Məktəb slavyan yazısının və ədəbiyyatın formalaşmasına əhəmiyyətli təsirini göstərdi, onun vasitəsilə bir neçə min şagird təhsil aldı. Müqəddəs Kliment öz əlləriylə tikilmiş məqbərədə-məbəd yaxınlığında dəfn edilmişdi. Bununla belə, mərkəz Osmanlı imperiyasının idarələri dövründə (vaxtında) dəfələrlə talan edilib və dağılmışdır, çoxlu qalıqlar və mədəni dəyərlər itirilmiş, Oxridin, Klimentinin məbədi tamamilə məhv edilmişdi və onun bünövrəsində məscid tikilmişdir.

Restavrasiya işləri[redaktə | əsas redaktə]

Məbəd kompleksinin inkişafı yalnız 2000-ci ilin dekabrında başlandı — hədəflər üçün genişmiqyaslı layihə hazırlanmışdı, bütün ölkədən bir neçə yüz ixtisaslaşdırılmış mütəxəssis cəlb olundu, hansının ki, layihənin reallaşdırmasıyla məşğul olurdular. 2002-ci ilin avqustuna olan qədim şəkillərə görə onlar öz əvvəlki növündə kilsəni bərpa etməyi bacardılar, hətta interyerə qədər. Yeni məbəd Müqəddəs Panteleymonanın şərəfinə adlandırıldı, nəticədə bura ən qiymətli qalıqları geri qaytardılar. Xüsusi halda burada müqəddəs Klimentin gücləriylə mərmər sarkofaq saxlanıldı. XI-XII və XIII-XIV əsrlərin rəsmləri və qoca Polonun çəkdiyi fraqmentlər də hələ də qalmışdır. Aşağıda xüsusi eyvan inşa edilmişdir ki, ziyarətçilər buradan qədim məəbədin qalıqlarını müşahidə edə bilərlər.

Orxid kitab məktəbi zamanla bərpa edildi və yeni bina Slavyan universiteti adını aldı. Universitet qədim əlyazmaların və kitabların saxlanılması üçün nəzərdə tutulmuş böyük kitabxanadır. Həmçinin 800-dən çox ikonadan ibarət olan qalereyası vardır. Arxeoloji tədqiqatçılar tərəfindən qazıntıların gedişatında bazilikanın bünövrələri aşkar edilmişdir. Qablar, ornamentlər, insanların və heyvanların təsvirləri burada tapılmışdır. Gələcəkdə rəhbərlik Plaoşnikin bərpa edilməsinin davam etdiriləcəyini və imkan daxilində tam vəziyyətinə qədər bütün onun obyektlərini toplamağı planlaşdırırlar.[1][2][3][4].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 Ohrid – “Plaosnik” will look the same as in the time of St. Kliment
  2. Плаошник, описание, история, фото, точный адрес
  3. Journey to Macedonia Part II: St. Clement of Ohrid, Fr Samuel, December, 2006
  4. Institute of Conservation and Restoration and Museum – Ohrid; Plaoshnik, Then and now -Brochure No. 6

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]