Polioksometalatlar

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Vikipediya Bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediya kömək edə bilərsiniz.
Əgər mümkündürsə, daha dəqiq bir şablondan istifadə edin.
Bu məqalə sonuncu dəfə Solavirum tərəfindən redaktə olundu. 18 ay əvvəl. (Yenilə)

Polioksometalatlar

Polioksometallatlar keçid metallarının və oksigenin yüzlərlə atomunu özündə ehtiva edən kompleks tərkibli geniş sinifdir.

Polioksometalatların iki əsas geniş ailəsi vardır: 1. Izopolikoksometalatlar; 2.heteropolioksometalatlar. İzopolioksometlalatlar yalnız bir növ metal və oksid, heteropolioksometalatlar isə metal, oksid və əsas oksianion qrupundan ibarətdirlər. Lakin sinifləndirməyə müxtəlif  istisnalar mövcuddur [1].

Quruluş baxımından polioksometalatlar əsasən bir və ya daha çox körpü oksigen atomlu keçid metalların okso-növü tərəfindən formalaşaraq  əsasən anion aqreqatlar kimi nəzərdən keçirilə bilər.

Bu qruplar ən azı üç metal atomundan ibarət olur , əksər hallarda dövrü cədvəlin 5 və 6- cı qruplarından  adətən yüksək oksidləşmə halında heteroatomlar  (B, Al, Ge, Si, P kimi metallar və digərləri) (heteropolioksometalat) ilə və ya onlar olmadan (izopolioksometalatlar).Belə təsvir olunan  quruluşlardan ən  çox təsadüf olunanları bunlardır:  Lindqvist [M6O19]n-, Anderson [XM6O24]n-, Keggin [XM12O40]n- and Uells-Douson [X2M18O62]n- [22], burada (X= heteroatom, M= metal, n= bütün qrup ) [2]..

Polioksometalatların quruluşca müxtəlif növləri. Mo  və ya W (V, Nb, Ta) = mavi çoxatomlu, heteroatomlar= bənövşəyi çoxatomlu, O – qırmızı nüvələr.

Heteropoli birləşmələrin əksəriyyəti molibden və ya (müəyyən istisnalarla volfram əsaslı olduğu halda vanadium, niobium və ya tantalumdan ibarət izopoli birləşmələr də təsvir edilmişdir.

Bu növlərin modifikasiyasını  müxtəlif lakunar obyektlərə səbəb olan M=O   ləğv etməklə və ya onları digər keçid metalları və nadir torpaq metalları ilə əvəz etməklə asanlıqla həyata keçirmək olar.İki ( və ya daha  çox ) birləşmələrin metal ionlar və ya qruplar  vasitəsilə birləşməsi ilə də yeni  strukturlar əldə edilmişdir.

Qarışıq üzvi-qeyri-üzvi birləşmələr polioksometalatlar tədqiqatının digər sürətlə inkişaf edən sahələrindən biridir. Nəticədə hazırlana biləcək birləşmələrin sayı çoxdur və ədəbiyyatda hər gün  yeni strukturlar  barədə məlumat verilir[3,4]..

Keggin-tipli polioksometalatlar davamlılığına, maddi cəhətdən münasib olduğuna, aşağı qiymətinə və nəhayət maraqlı kimyəvi xüsusiyyətlərinə görə  daha geniş tətbiq olunur.Səciyyəvi olaraq Keggin polioksometalatının   formulu belədir : [XM12O40]n-    və onun quruluşu şəkildə  göstərilmişdir.

Keqqin tipli polioksometalat. Mo və ya W= boz oktahedra, heteroatom X= sarı tetrahedron. Triadlardan biri {M3O13} açıq mavi rəngdə mavi nüvə  kimi göstərilmiş müxtəlif tipli oksigen ilə verilmişdir. Simvollar mətndə izah edilir.

Bu strukturun mərkəzində dörd Oa oksigenləri ilə tetrahedral birləşən heteroatom vardır.

POM'lar, üzvi birləşmələrin oksidləşməsi üçün kommersiya katalizatorları kimi istifadə olunur[5].

== İstinadlar ==

==

1.    Long, D. L.; Burkholder, E.; Cronin, L. (2007). "Polyoxometalate clusters, nanostructures and materials: From self-assembly to designer materials and devices" (PDF). Chem. Soc. Rev. 36: 105–121. doi:10.1039/b502666k.

2.     Pope, M. T. (1983). Heteropoly and Isopoly Oxometalates. New York: Springer Verlag.

3.    Pope, M. T.; Müller, A. (1991). "Polyoxometalate Chemistry: An Old Field with New Dimensions in Several Disciplines". Angew. Chem. Int. Ed. Engl. 30: 34.

4.     "Special volume on polyoxometalates". Chem. Rev. 98: 1. 1998.

5.     Cronin, L.; Müller, A., eds. (2012). "Special issue on polyoxometalates". Chem. Soc. Rev. 2012: 7325–7648.