Portal:Dinozavrlar

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Thalassodromeus.jpg

Dinozavrlar (lat. Dinosauria, qəd. yunan dilindəki δεινός - "dəhşətli" və σαῦρος - "kələz") — Mezozoy erasında Yer kürəsində hakim olan və Trias dövrünün sonlarından başlayaraq (təxminən 230 min. il əvvəl) Təbaşir dövrünün sonunadək (təxminən 66 min. il əvvəl) 160 milyon il mövcud olmuş quruda yaşayan onurğalı heyvanların üstdəstəsidir.

Təbaşir və Paleogen dövrlərinin sərhədində geoloji baxımdan qısa zaman kəsiyində heyvanların və bitkilərin genişmiqyaslı və kütləvi yox olması zamanı dinozavrların böyük əksəriyyəti məhv olmuşdur.

Daşlaşmış dinozavr qalıqları bütün qitələrdə aşkar olunmuşdur. Hazırda paleontoloqlara 2 şərti qrupa — ətyeyənlər və otyeyənlər — bölünən 500-dən artıq cins və 1000-dən artıq müxtəlif növ kələz məlumdur.


redaktə  

Maraqlı faktlar

Mamench DB.jpg

  • Mamenchisaurus (Mamençizavr) Yura dövrünün sonlarına yaxın 150-145 milyon il önçə yaşamış ot yeyən dinozavr. Hazır ki Çin ərazisində aşkarlanmışdır. Sauropoda alt dəstəsinə aid dinozavrdır. Dinozavrlar arasında ən uzun boyuna malik imiş. Onların boynu 15 metr olmuşdur.

Amphicoelias 1892 Dahlgren.jpg

  • Əgər Amphicoelias doğru təsvir edilibsə onda hesablamalara görə onlar 40-62 metr uzunluğa və çəkiləri 155 ton olmuşdur. Onda onlar nəinki ən böyük dinozavr həmdə ən iri canlı olmuşdur (ola bilsin ki, Seismosaurus ən iri canlı olmuşdur). Amfiseliya demək olar ki, iki dəfə Göy balinadan və 10 m Seismosaurusdаn uzun olmuşdur. Belə fəziyələr vardır ki çəki baxımından ondan böyük olan dinozavrlar vardır
  • Azərbaycanda Dinozavr skletlərinə təsadüf etmək mümkünsüzdür. Səbəb isə onların yaşadığı dövrdə ümumilikdə Qafqaz ərazisinin suyun altında olmasıdır. Ola bilsin ki, suda yayılmış canlıların qalıqları tapıla bilər
redaktə  

Paleontoloqlar

Gideonmantell.jpg

Gideonmantell.jpg Gideon Alcernon Mantell (ing. Gideon Algernon Mantell; 3 fevral 1790-cı il, Luis - 10 noyabr 1852-ci il, London) - Böyük Britaniyalı tibb baxıcısı, geoloq və paleontoloq. Gideon Alcernon Mantell 3 fevral 1790-cı ildə Luisdə anadan olmuşdur.

Onun iquanadontun xarici görünüşünü və həyat tərzini bərpa etməyə cəhd göstərməsi dinozavrların elmi cəhətdən öyrənilməsinin əsası hesab olunur. 1822-ci ildə o, əvvəlcə, daşlaşmış dişləri, daha sonra isə iquanodontun skeletinin böyük bir hissəsini (və son nəticədə identifikasiyasını) aşkar etdi. Gideon Mantellin İngiltərənin cənub ərazilərinin təbaşir dövrünə aid tarixinin araşdırılması sahəsindəki tədqiqatları mühüm elmi əhəmiyyət kəsb etmişdir.

redaktə  

Dinozavr şəkilləri

Dinozavrlar Vikixəbərdə     Dinozavrlar Vikisitatda     Dinozavrlar Vikikitabda     Dinozavrlar Vikimənbədə     Dinozavrlar Vikilüğətdə     Dinozavrlar Vikiversitetdə     Dinozavrlar Vikianbarda
Xəbərlər Sitatlar Dərsliklər & Mətnlər Mətnlər Sözlər Dərs mənbələri Mediafayllar
Wikinews-logo.svg
Wikiquote-logo.svg
Wikibooks-logo.svg
Wikisource-logo.svg
Wiktionary-logo.svg
Wikiversity-logo.svg
Commons-logo.svg
Dəstə: Saurischia
Fəsilə: Herrerasauridae
Herrerasaurus BW.jpg
Cins: Herrerasaurus
Stavrikozavr
Altdəstə: Theropoda
Altfəsilə: Coelophysoidea
Coelophysis Jeff Martz.jpg
Cins: Dilophosaurus
Coelophysis
Neotheropoda
İnfradəstə: Seratozavr
Majungasaurus BW.jpg
Cins: Carnotaurus
Majungasaurus
Seratozavr
Tetanurae
Altdəstə: Spinosauroidea
Spinosaurus BW2.png
Род: Suchomimus
Spinozavr
Torvosaurus
Tetanurae
Allosaurus2.jpg
Род: Allosaurus
Velosiraptor
Tirannozavr
Altdəstə: Zavropodomorflar
İnfradəstə: Prosauropoda
Sketch plateosaurus bulky.jpg
Род: Anchisaurus
Маssospondiluslar
Plateosaurus
İnfradəstə: Sauropoda
Sauropodes basaux
Mamench DB.jpg
Cins: Mamençizavr Shunosaurus Omeisaurus
Eusauropoda
Altfəsilə: Diplodocoidea
Diplodocus longus(2).jpg
Cins: Apatosaurus Diplodocus Amargasaurus
Bölməsiz: Macronaria
Brachiosaurus DB.jpg
Cins: Brahiozavr Camarasaurus Ampelosaurus
Dəstə: Ornithischia
Fəsilə: Heterodontosauridae
Abrictosaurus dinosaur.png
Cins: Abrictosaurus Heterodontosaurus
Genasauria Altdəstə: Thyreophora
Thyréophores basaux
Scelidosaurus2.jpg
Cins: Scutellosaurus
Eurypoda
İnfradəstə: Stegosauria
Stegosaurus BW.jpg
Cins: Dacentrurus Kentrosaurus Stegosaurus
İnfradəstə: Ankylosauria
Edmontonia dinosaur.png
Cins: Ankylosaurus Scolosaurus Edmontoniya
Alt dəstə: Cerapoda Marginocephalia
İnfradəstə: Pachycephalosauria
Dracorex BW.jpg
Cins: Dracorex Stygimoloch Pachycephalosaurus
İnfradəstə: Ceratopsia
Protoceratops BW.jpg
Cins: Protoceratops Triseratops Torosaurus
İnfradəstə: Ornithopoda
Ornithopodes basaux
Leaellynasaura BW.jpg
Cins: Aqilizavr Hypsilophodon Leaellynasaura
Qrup: Iguanodontia
Mantellisaurus atherfieldensis Steveoc.jpg
Cins: İquanodont Parasaurolophus Edmontosaurus