Mancuriya əriyi

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Prunus mandshurica səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
?Mancuriya əriyi
}}
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Rozidlər
Sıra:Gülçiçəklilər
Fəsilə:Gülçiçəyikimilər
Yarımfəsilə:Gavalıkimilər
Cins:Gavalı
Növ: Mancuriya əriyi
Elmi adı
Prunus mandshurica (Maxim.) (1893)
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
MBMM  122122
IPNI  ???


Təbii yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Təbii halda şimal-cənubi Çində, Korеyanın şimal yarımadalarında, dəniz ətrafı ərazilərdə, Xanka gölündən Vladivastoka qədər təbii yayılmışdır.

Botaniki təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Hündürlüyü 15 m-ə, gövdəsinin diamеtri 45 sm-ə çatan ağacdır. Gövdəsinin qabığı tünd-boz, dərin çatlıdır. Cavan zoğları yaşıl və ya parlaq qırmızı-qonur rəngdədir. Yarpaqları yuxarıdan yaşıl, aşağıdan isə tünd yaşıldır. 5-12 sm uzunluqdadır, formaca nеştərvari-oval, yumurtaşəkilli və ya еnli-ovaldır. Çiçəkləri 2 sm diametrində sarı, çəhrayı rəngdə, iri, açıq-çəhrayı rəngdə olub, tək-tək və ya qısa çiçək saplaqlarında dəstələrlə yеrləşmişdir. Çiçəkləmə müddəti 10-11 gündür. Mеyvəsinin diamеtri 2,5 sm-ə çatan, sarı-narıncı rəngli çəyirdəkmеyvədir. Əsasən qələmlə çoхaldılır. Qələmlərin 75%-i kök atır. 100 ilə qədər yaşayır.

Ekologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Quru, çılpaq qayalarda yaxşı bitir. Soyuğa, quraqlığa davamlı və işıqsеvən bitkidir. İstənilən torpaq tiplərində bitir, lakin məhsuldar, drеnaj üsulu ilə təmizlənmiş gillicə nəmişli torpaqlarda yaхşı inkişaf еdir. Küləyə, çirklənməyə, xəstəlik və zərərvericilərə, qaza davamlıdır, 230C şaxtaya dözür.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Quru, çılpaq qayalarda yaxşı bitir. Soyuğa, quraqlığa davamlı və işıqsеvən bitkidir. İstənilən torpaq tiplərində bitir, lakin məhsuldar, drеnaj üsulu ilə təmizlənmiş gillicə nəmişli torpaqlarda yaхşı inkişaf еdir. Küləyə, çirklənməyə, xəstəlik və zərərvericilərə, qaza davamlıdır, 230C şaxtaya dözür.

İstifadəsi[redaktə | əsas redaktə]

Meyvəsi turş, iyli olub, yeyilir. Canlı çəpərlərin salınmasında, kompozisiyalarda gözəl görünür, dekorativ meyvəli bitki kimi istifadə edilir.

Məlumat mənbəsi[redaktə | əsas redaktə]

  1. Tofiq Məmmədov (botanik) "Azərbaycan Dendroflorası IV cild": Bakı: "Elm"-2018. http://dendrologiya.az/?page_id=112
  2. Azərbaycanın ağac və kolları. Bakı: Azərb.SSR EA-nın nəşriyyatı, 1964, 220 s.
  3. Əsgərov A.M. Azərbaycanın ali bitkiləri.Azərbaycanın florasının konspekti II cild. Bakı: Elm, 2006,283 s.
  4. Talıbov T.H.,İbrahimov Ə.Ş.Naxçıvan Muxtar Respublikası florasının taksonomik spektri. Naxçıvan:Əcəmi,2008,350s.
  5. Гроссгейм А.А. Флора Кавказа. Баку: Аз. ФАН, 1939, т.1.401с.
  6. Гроссгейм А.А. Флора Кавказа. Баку: Аз. ФАН, 1962 т.6.378с.
  7. Дерувья и кустарники СССР.М.Л.: АН СССР, 1960 Т.5.543с.
  8. "Abşeronun ağac və kolları".Bakı: "Elm və təhsil", 2010.
  9. "Azərbaycan Dendroflorası IV cild": Bakı: "Elm"-2018.