Putto
Putto (və ya cəm formada putti)[1] — incəsənət əsərində təsvir olunan dolu bədənli oğlan uşaq fiquru. O, adətən çılpaq və çox vaxt qanadlı olur. Əvvəlcə simvolikada dünyəvi ehtiraslarla məhdudlaşan putto,[2] sonradan dini incəsənətdə tez-tez xeruv adlandırılan bir növ körpə mələyi təmsil etməyə başladı, halbuki ənənəvi xristian teologiyasında kerub əslində ən yüksək dərəcəli mələk növlərindən biridir.[3][4]
Eyni fiqurlar klassik mifologiyanın təsvirlərində də görünürdü və getdikcə ümumi dekorativ incəsənətdə də geniş yayılırdı. Barokko incəsənətində putto Tanrının hər yerdə mövcudluğunu təmsil etməyə başlamışdı.[2] Amur kimi təsvir olunan putto həm də amorino (cəm: amorini) və ya amoretto (cəm: amoretti) adlanır.
Etimologiya
[redaktə | vikimətni redaktə et]Daha çox rast gəlinən forma olan putti, italyanca putto sözünün cəmidir. İtalyanca söz latınca putus sözündən gəlir və "oğlan" və ya "uşaq" mənasını verir.[5] Bu gün italyan dilində putto ya qanadlı körpə mələk, ya da nadir hallarda körpə oğlan deməkdir. Bu sözün sanskrit dilindəki "putra" ("oğlan uşaq", "oğul"dan fərqli olaraq) sözü ilə eyni hind-avropa kökündən törədiyi güman edilir. Həmçinin avesta dilində puθra-, qədim fars dilində puça-, pəhləvi (orta fars) dilində pus və pusar, hamısı "oğul" mənasını verir, eləcə də yeni fars dilində pesar "oğlan, oğul" deməkdir.
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- ↑ "arthistory.about.com". arthistory.about.com. 13 aprel 2012. 2 aprel 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 dekabr 2012.
- 1 2 Dempsey, Charles. Inventing the Renaissance Putto. University of North Carolina Press, Chapel Hill and London, 2001.
- ↑ "cherub". American Heritage Dictionary. 4 iyun 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 may 2016."British & World English: cherub". OxfordDictionaries.com. İstifadə tarixi: 24 may 2016.[daimi ölü keçid]
- ↑ "Ezekiel 10:6-14". Bible Gateway. İstifadə tarixi: 3 oktyabr 2025.
- ↑ Harper, Douglas. "putti". Online Etymology Dictionary.