Qürur və Qərəz

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qürur və Qərəz
Pride and Prejudice
PrideAndPrejudiceTitlePage.jpg
Janr satira, Psixoloji roman[1]
Müəllif Ceyn Ostin
Sonrakı Mansfild parkı
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Qürur və Qərəz — ingilis yaziçısı  Ceyn Ostin tərəfindən 1796-1797 ci illərdə qələmə alınmış ikinci romanıdır. Əsər 1813-cü ildə çap edilmişdir. Əsərin ana xətti baş qəhrəman Elizabeth Bennetin duyqusal inkişaf üzərinə qurulmuşdur, hansi ki etdiyi səhv və qərəzli qərərlardan böyük dərslər alan  səthi  və önəmli mövzüları fərqləndirə bilən birinə dönür. Əsər əsasən Britaniya hökuməti dövründə hərəkətlərin təhsilin evliliyin və pulun təsvirinə yönəlmişdir.'

Longbour əmlak sahibi Sir Bennet 5 qız övladı sahibidir, lakin onun əmlakı başqasi tərəfindən bağışlanmışdır Beləki o həç bir qızına miras qoya bilməz . Sir Bennetin həyatyoldaşı isə heç bir mal-varlığı yox idi. Bu isə bununla nəticələnir ki ən azi biri var dövlətli birinə ərə getməlidir ki onlara ölümünə kimi qulluq edə bilsin. Ceyn Ostin güclü bir məqama toxunur ki, bu cəmiyyıt tərəfindən qəul edilmiş bir həqiqətdir  ki yalniz coxlu var dövlət sahibi bir kişi qadınların diqqət nöqtəsində olmalıdır və bu əlbəttə ki gülünc və istehza ilə yazılmışdır. Buradan belə bir nəticəyə gəlirik ki roman sevgi evliliyinin önəmi ətrafında dövr edir hansi ki o dövrdə var-dövlət uğrunda evlənmək aktual məsələ idi və sözsüz ki böyük hissəsi cəmiyyətin təzyiqi ilə baş tuturdu.

Qürur və Qərəz  qısa bir zamanda bütün oxucuları özünə heyran qoydu , nəinki yalnız ictimaiyyət arasında hətta ədəbi alimlər arasında məhşurlaşaraq "ən çox sevilən kitablar" siyahısında özünə məxsus ilk sıraları tutdu.
İngils ədəbiyyatında ən sevilən roman seçilərək 20 milliondan çox nüsxəsinin satışına nail olunmuşdur. Belə bir məşhur romanı yaşatmaq üçün əsrlər boyu eyni adlı çoxlu filmlər çəkilmiş, həvəskar və peşəkar dramatik uyğunlaşmalar çap edilmişdir. Bunlardan ən məşhuru 2005-ci ildə "Pride and Prejudice" adı ilə ekran qarşısına çıxan və baş rollarını Keira Knightley və Matthey Macfadyen ifa edən Hollwod filmi olmuşdur.

Süjet Xülasəsi[redaktə | əsas redaktə]

Roman xanim Bennetin sir Bennettonu Bingleyi ziyarət etmək üçün israr etməsi ilə başlayır. Sir Bingly isə dövrünün ən varlı və gözdə olan subay oğlanı idi və təzəlikcə qonşuluqlarına köçmüşdür. Gözlənilən görüşü Nethertfielddə baş tutacaqdı və həmin yığıncaqda bütün qonşuluqlarındakı insanlarında iştirakı baş tutacaqdır.

Yığıncaqda, cənab Bingley sevimli və şən, bütün qonaqların içərisində ən  məşhur  idi və gözə.l Miss Jane Bennet çox cəlb  edici görünürdü. Onun dostu, cənab Darcy,  isə iki dəfə zəngin olması ilə  tanınır; Ancaq o, təkəbbürlü və soyuq biridir idi  və Elizabeth ilə rəqs etməkdən imtina edir belə düşünür ki,  onu özünə cəlb etmək üçün kifayət qədər gözəl  deyildir.  Cənab Bingleyin bacısı Karolin, daha sonra Jane'i onları ziyarət etməyə dəvət edir.

Jane Miss Bingleyi ziyarət edərkən yolda  güclü yağışa tutulur və ciddi bir soyuq dəyməylə nəticələnir. Elizabeth, Netherfield'de xəstə Jane'yi ziyarət etdi. Nəhayət bu görüşlə Darcy Elizabethi cəlb etməyə başlayır. 

Cənab Collins,  cənab Bennetin qohumu  Bennet ailəsini ziyarət edir. O, Bennet qızlarının hər birinin mirasından ötəri onunla evlənmək istəməsini gözləyən səmimi və rahat din xadimidir. O, tez-tez Janein adaxlandığına  inandığında Elizabethə təklif verməyə qərar verir, amma rədd edilir.

Niderfilddə yığıncaqda Elizabeth istəksizca cənab Darcy ilə rəqs edir. 

Aylar sonra, Elizabeth yeni evli Collins ziyarət etmək üçün Leydi Catherinenin mülkü Rosings'e gedər. Leydi, Elizabeth və Collins yeməyə çağırır, yeməkdə Leydi'nin qardaşı oğlu Darcy və Fitzwilliam ilə qarşılaşarlar. Bu müddətdə Darcy Elizabethə, xüsusilə Leydi'nin suallarına iynələyici cavablar verdiyi zaman, böyük bir maraq göstərir. Ertəsi gün kilsədə Polkovnik Fitzwilliam, Darcy'nin Bingley'i Jane'in ayırdığını ağzından qaçırır. Bunu öyrənən Elizabeth kilsədən qaçarcasına çıxar, Darcy Elizabethi təqib edər və ona evlənmə təklif edir. Darcy Elizabethə "az sosial səvəvvəyə baxmayaraq" onu ehtirasla ilə sevdiyini söyləyir. Elizabeth təklifi rədd edər, onu Jane və Bingley'i ayırmaqla, və Wickham'a olan davranışlarıyla cinayətlər; şiddətli bir şəkildə mübahisə  edərlər, Darcy Jane'in, Bingley'nin eşqinə cavab vermədiyinə inandığını izah edər.  Sonrasında Elizabethə buraxdığı məktubda Wickham'ın bir qumarbaz olduğunu və Darcy'nin atasından öz payına düşən bütün mirası alıb xərclədiyini izah edər. Sonrasında ondan təkrar pul istədiyində, özünün onu rədd etdiyini; buna görə Wickham'ın Darcy'nin bacısı Georgiana'ya yaxınlaşdığı, onu birlikdə qaçmağa razı etdiyi ancaq Georgiana'nın 30.000 poundluk mirasına toxuna bilməyəcəyini anladığıda qız qardaşını tərk etdiyini izah edər. 

Gardiner, Elizabeth'in istəksizliyinə baxmayaraq Darcylars əmlakını ziyarət etmək üçün səfər edirlər, onlar Darcyinin səfərdə olduğnu zənn edirlə və  Pemberleyi gızmıyı gedirlər . Elizabeth estetik, zənginliyi və gözəlliyi ilə  izah edilən və onun haqında deyilən yaxşı sözlərdən yaxşı mənada təsirlənir. Bu vaxt o, səfərindən bir gün əvvəl dönən Darcy ilə qarşılaşırlar . Darcy, qardaşı Georgiana ilə görüşmək üçün Elizabeth və Gardinerı yeməyə dəvət edir. Darcy'nin Elizabethə olan münasibəti artıq yumşaldıldı və Georgiana Elizabeth'i gördüyü anı çox sevir. Elizabeth evə dönməzdən əvvəl, ən kiçik qardaşı Lidiya Wickham ilə qaçdığını və bu hekayəni Darcy və Gardin söhbət edərkən öyrənir. Bennet ailəsi qızlarının qaçışlarından utanır və bu xəbər ailələrin sosial vəziyyətlərini sarsıda biləcəyini bilir. Bir müddət sonra cənab Gardiner Londonda cütlüyü  tapdı, cütlük evləndi. Lydia daha sonra Elizabethə Darcy'nin tapdığını və evlənmək üçün Wickham pul verdiyini söylədi.

Elizabeth tells her father that Darcy was responsible for uniting Lydia and Wickham, one of the two earliest illustrations of Pride and Prejudice.[2] The clothing styles reflect the time the illustration was engraved (the 1830s), not the time in which the novel was written or set.

Bingley və Darcy Netherfield'a qayıtdıqdan sonra Jane Bingleyin evlilik təklifini qəbul edir. Eyni gecə Lady Catherine gözlənilmədən Elizabeti ziyarət etdi. Darcyez qızı Anne ilə məşğul olduğunu və Elizabethin Darcy'den imtina etməsini istəyir. Elizabeth xanımlara bunu etməyəcəyini söyləyir. Bu səfərdən sonra, yatmayan Elizabeth, günəş doğarkən kənd yerində yürüş etməyə başlayır. Burada Darcy ilə qarşılaşır. Darcy Elizabethə hələ də onu sevdiyini söyləyir və Elizabethə evlənmək təklif  edir. Cənab Bennet, Elizabeth Darcy'yi sevdiyindən əmin olmasından sonra evlənməyə razıdır. ABŞ-da nümayiş etdirilən filmdə əlavə bir səhnə göstərilir. Bu səhnədə, yeni nikahlı cütüklər Pemberley bağında xoşbəxtlikləri nümayış edilir.

  • Elizabeth Bennet – Bennet qızlarının ikincisi, o iyirmi yaşında və ağıllı, canlı, əyləncəli, cazibədar və hazırcavablıdır - ancaq ilk təəssüratdan  mühakimə etmək mənfiliyi vardır. Hekayə irəlilədikcə, cənab Darcy ilə olan əlaqəsidə belə cərəyan edir
  • Mr. Fitzwilliam Darcy –Cənab Bingleyin dostu və cox varlıqlıdır Belə ki o 28 yaşında bütün Pemberley mal varlığına sahibdir hansi ki Derbyshire də yerləşir O chox yaraşıqlı uzun və ağıllıdır
  • Mr. Bennet – orta yaşlı və gəliri £2000 olan Bennet ailəsinin başçısıdır Onun 5 qızı vardır
  • Mrs. Bennet (née Gardiner) – orta yaşlı və cəmiyyət arasında xüsusi yerə malik statuslu xanimdır 5 qizanasidır
In a letter to Cassandra dated May 1813, Jane Austen describes a picture she saw at a gallery which was a good likeness of "Mrs. Bingley" – Jane Bennet. Deirdre Le Faye in The World of Her Novels suggests that "Portrait of Mrs. Q-" is the picture Austen was referring to. (pp. 201–203)
  • Jane Bennet –Bennet bacılarının ən böyüyüdür 22 yaşı vardır O öz çevrələrində ən gözəl qız kimi tanınır O Charles Bingleyə aşqdir

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Roman bir çoxları üçün ilham mənbəyi olmuşdur

  • Mr. Darcy's Daughters and The Exploits and Adventures of Miss Alethea Darcy by Elizabeth Aston
  • Darcy's Story (a best seller) and Dialogue with Darcy by Janet Aylmer
  • Pemberley: Or Pride and Prejudice Continued and An Unequal Marriage: Or Pride and Prejudice Twenty Years Later by Emma Tennant
  • The Book of Ruth by Helen Baker
  • Jane Austen Ruined My Life and Mr. Darcy Broke My Heart by Beth Pattillo
  • Precipitation – A Continuation of Miss Jane Austen's Pride and Prejudice by Helen Baker
  • Searching for Pemberley by Mary Simonsen
  • Mr. Darcy Takes a Wife and its sequel Darcy & Elizabeth: Nights and Days at Pemberly by Linda Berdoll

References[redaktə | əsas redaktə]

External links[redaktə | əsas redaktə]