Qızılağac siyənəyi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Qızılağac siyənəyi
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:Sonağızlılar
Tip:Xordalılar
Yarımtip:Onurğalılar
Sinifüstü:Balıqlar
Sinif:Sümüklü balıqlar
Yarımsinif:Şüaüzgəcli balıqlar
Dəstə:Siyənəkkimilər
Fəsilə:Siyənəklər
Cins:Alosa
növ: Qızılağac siyənəyi
Elmi adı
Alosa curensis Suworov, 1907
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı

Qızılağac siyənəyi və ya Kür siyənəyi (lat. Alosa curensis ) — Chordata tipinin növüdür. Az saylı, yerli (endemik) növdür. A.N.Svetavidov bu növü Alosa braschnikowii [1] növünün yarımnövü kimi qeyd etmişdir[2].

Xarakterik morfoloji əlamətləri[redaktə | əsas redaktə]

Bədənin: bel tərəfi göy-yaşıl, yanları və qarnı ağ olur. Ağızda inkişaf etmiş dişlər vardır. Yetkin fərdlərin uzunluğu 11.0 – 24.5 sm, kütləsi 45 - 150 q-a qədər olur.

Yaşayış yeri və həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Xəzər dənizinin şortəhər yerlərində yaşayır, çoxalmaq üçün kürüsünü Kürağzı ərazilərə və Qızılağac körfəzində tökür. Orta ömrün uzunluğu 5 - 6 il olub, cinsi yetkinliyə 2 yaşlarında çatır. Fərdi inkişaf forması tam çevrilmə şəkilindədir. Həyat sikli: kürü-sürfə-körpə-yetkin fərd şəklində olur[3].

Cinsi statusu və çoxalma xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

İki cinsli olub çoxalma kürüləmə yolu ilə olur. Kürüsünü hissə-hissə tökür. Kürü tökmə zamanı suyun temperaturu 14 - 280C olur. Reproduktivliyin forması – kürü şəkilində olur. Birdəfəlik reproduksiyanın sayı- 8 - 130 min kürü olur. Reproduktivliyin periodu- ildə bir dəfə, hər il. Generasiyaların sayı – orta ömrün uzunluğundan asılı olaraq 4 - 5 dəfə olur.

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda Cənubi Xəzərin qərb hissəsində Kür ağzına yaxın sahələrdə, Qızılağac körfəzində, Lənkəran yaxınlığında və az miqdarda Qaradağ rayonunda təsadüf edilir.[4]

Sayı və limit faktorları[redaktə | əsas redaktə]

Xəzər dənizinin çirklənməsi, təbii kürüləmə yerlərinin sıradan çıxması və digər antropogen amillər. Azərbaycanda 5 növ ilə təmsil olunmuşdur.

Düşmənləri[redaktə | əsas redaktə]

Yırtıcı balıqlar (nərə, bölgə, naxa), suitilər və balıq parazitləri.

İnsan həyatına təsiri[redaktə | əsas redaktə]

Ekoloji əhəmiyyəti müəyyənləşdirilməyib. Sosial-iqtisadi əhəmiyyəti:ov və vətəgə əhəmiyyətlidir. Elmi-mədəni əhəmiyyəti müəyyənləşdirilməyib. Ziyanvericilik xüsusiyyətləri məlum deyil.

Qəbul edilmiş və qəbul edilməsi vacib olan mühafizə tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Ovunun tənzim olunması barədə qanun qəbul edilməsinə ehtiyac vardır. Xəzərin çirkləndirilməsinə və ovlama işlərinə nəzarəti gücləndirmək lazımdır.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Onurğalılar, III cild. Bakı: Elm, 2004, s. 620.
  2. Əbdürrəhmanov Y.Ə. Azərbaycan faunası (Balıqlar), VII, cild, Bakı, Elm, 1966, 224 s.
  3. Казанчеев Е.Н. Рыбы Каспийского моря. М.: “Легкая и пищевая промышленность”, 1981, 65 с.
  4. Cветовидов А.Н. Сельдевые. (Clupeidae). Фауна СССР, Рыбы, том II, вып. 1, М.-Л.: АН СССР, 1952, 330 с.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Whitehedd, 1985
  2. Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Onurğalılar, III cild. Bakı: Elm, 2004, s. 620.
  3. Əbdürrəhmanov Y.Ə. Azərbaycan faunası (Balıqlar), VII, cild, Bakı, Elm, 1966, 224 s.
  4. Казанчеев Е.Н. Рыбы Каспийского моря. М.: “Легкая и пищевая промышленность”, 1981, 65 с.