Qərargah


Müharibə b m r
Hərbi tarix
Müharibə dövrləri
Ən qədim tarix müharibələri · Qədim dövr müharibələri Orta əsr müharibələri · Barıt müharibələri Sənaye müharibələri · Müasir müharibələr
Döyüş meydanları
Hava döyüşləri · İnformasiya müharibələri Quru qoşun döyüşləri · Dəniz müharibələri Kosmos müharibələri · Hərbi itkilər ·
Silahlar
Zirehli maşınlar · Artilleriya Bioloji silahlar · Süvari qoşunları Kimyəvi silahlar · Elektron silahlar Piyada · Nüvə silahı Psixoloji silah
Hərbi taktika
Gücdən salma taktikası · Partizan müharibəsi Manevr müharibəsi, o cümlədən Bliskriq Mühasirə · Səngər müharibəsi
Hərbi strategiya
İqtisadi müharibə · Nüvə strategiyası
Silahlı Qüvvələrin strukturu
Silahlı Qüvvələrin strukturu · Hərbi rütbə Şablon:Birləşmiş strateji komandanlıq
Hərbi logistika
Hərbi avadanlıq · Materiallar Hərbi təminat
Digər
Müharibə cinayətləri · Soyuq müharibə (dəqiqləşdirmə)
Hərbi siyahılar
Döyüşlərin siyahısı · Komandanların siyahısı Hərbi əməliyyatların siyahısı · Mühasirə siyahısı Hərbi nəzəriyyəçilərin siyahısı · Müharibələrin siyahısı Hərbi cinayətlərin siyahısı · Silahların siyahısı Hərbi yazıçıların siyahısı

Qərargah (alm. Stab‎) — sülh və müharibə dövründə qoşunların idarə edilməsi orqanı. Qərargah, komandir ilə tabelikdəki hərbi birləşmələr arasında ikitərəfli informasiya axınını təmin edən zabitlər və mülki personal qrupudur.^[1]

Döyüş şəraitində qərargahın əsas vəzifələri aşağıdakılardır:

Komandir tərəfindən qərar qəbul edilməsi üçün məlumatların əldə edilməsi, öyrənilməsi və hazırlanması;
Komandirin qərarlarının əmr və sərəncamlar şəklində rəsmiləşdirilməsi, onların qoşunlara çatdırılması və icrasına nəzarət edilməsi;^[2]
Qarşılıqlı fəaliyyətin və döyüşün kəsilməz idarə olunmasının təşkili;
Döyüş təminatı, rabitə və digər tədbirlərin təşkili.

Qərargahlar hərbi bölmələrdə (tabor, divizion), hissələrdə və birləşmələrdə (alay, briqada, diviziya) və daha yuxarı birliklərdə mövcuddur. Silahlı Qüvvələrin növlərinin qərargahları baş qərargahlar, bütövlükdə Silahlı Qüvvələrin qərargahı isə Baş Qərargah adlanır.^[3]

Qərargahın işinə qərargah rəisi (QR) rəhbərlik edir. O, komandirin birinci müavini hesab olunur və onun adından tabelikdəki qoşunlara sərəncam vermək hüququna malikdir.^[4]

Səviyyəsindən asılı olaraq qərargahlar müasir NATO standartlarına müvafiq olaraq aşağıdakı şöbələrə bölünür:^[5]

Tabor və alay səviyyəli qərargah şöbələri (S):

Şəxsi heyət şöbəsi "S1"
Kəşfiyyat şöbəsi "S2"
Əməliyyat şöbəsi "S3"
Logistika (Maddi-texniki təminat) şöbəsi "S4"
Mülki-hərbi əməkdaşlıq şöbəsi (CIMIC) "S5"
Rabitə şöbəsi "S6"

Briqada və diviziya səviyyəli qərargah şöbələri (G):

Şəxsi heyət şöbəsi "G1"
Kəşfiyyat şöbəsi "G2"
Əməliyyat şöbəsi "G3"
Logistika şöbəsi "G4"
Mülki-hərbi əməkdaşlıq şöbəsi "G5"
Rabitə şöbəsi "G6"
Döyüş hazırlığı şöbəsi "G7"
Maliyyə şöbəsi "G8"
Planlaşdırma şöbəsi "G9"

İstinadlar

↑ "Staff (military)". Encyclopedia Britannica (ingilis). İstifadə tarixi: 3 may 2026.
↑ U.S. Army. FM 6-0 Commander and Staff Organization and Operations (ingilis). Washington, D.C.: Department of the Army. 2014.
↑ Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası (az.). III cild. Bakı: ASE Baş Redaksiyası. 1979. 45.
↑ Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Daxili Xidmət Nizamnaməsi (az.). Bakı: Azərbaycan Nəşriyyatı. 1994.
↑ "NATO military structure". NATO Official Website (ingilis). 28 fevral 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 may 2026.

Ədəbiyyat

Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Daxili Xidmət Nizamnaməsi. (az.). Bakı: Azərbaycan Nəşriyyatı. 1994.
Van Creveld, Martin. Command in War (ingilis). Cambridge: Harvard University Press. 1985.

Əlavə ədəbiyyat siyahısı

Bartholomees, J. Boone Buff Facings and Gilt Buttons: Staff and Headquarters Operations in the Army of Northern Virginia, 1861–1865 (University of South Carolina Press, 1998) ISBN 1-57003-220-3.
Crosswell, D.K.R. The Chief of Staff: The Military Career of General Walter Bedell Smith (Greenwood Press, 1991) ISBN 0-313-27480-0.
Fremont-Barnes, G. (editor) Armies of the Napoleonic Wars (2011)
Goerlitz, Walter History of the German General Staff 1657–1945 (Praeger 1954).
Hittle, James Donald The Military Staff: Its History and Development (Military Service Publishing, 1944)
Irvine, D.D. The French and Prussian Staff Systems Before 1870 in The Journal of the American Military Foundation Vol. 2, No. 4 (Winter, 1938), pp. 192–203 (https://www.jstor.org/stable/3038792?seq=1#fndtn-page_scan_tab_contents)
Jones, R. Steven J The Right Hand of Command: Use and Disuse of Personal Staffs in the American Civil War (Stackpole Books, 2000) ISBN 0-8117-1451-9.
Koch, Oscar W. G-2: Intelligence for Patton: Intelligence for Patton (Schiffer Aviation History, 1999) ISBN 0-7643-0800-9.
Purdy, Leo and Purdy, Tony. 'Primus inter pares vel primos? The Development of the Military Staff in the Australian Army', Australian Army Journal, Vol. 19, No.1, (2023), https://researchcentre.army.gov.au/library/australian-army-journal-aaj/volume-19-number-1^{[ölü keçid]}
Pigman, Robyn. "All Systems Green: A Concise History of Chicken Bak Bak and the S-6 Offensive" (Nelson Ltd) ISBN 978-9948150510.
Regele, O.: Generalstabschefs aus vier Jahrhunderten (Vienna 1966)
Sorrel, G. Moxley. Recollections of a Confederate Staff Officer. Introduction by Senator John W. Daniel. New York: The Neale Publishing Company. 1905. LCCN 05026135. OCLC 1051739509. OL 6958849M – Internet Archive vasitəsilə.
Watson, S.J. By Command of the Emperor: A Life of Marshal Berthier (Ken Trotman Ltd) ISBN 0-946879-46-X.

Xarici keçidlər

Vikianbarda Qərargah ilə əlaqəli mediafayllar var.

Changes needed in the "General Staff" system, research paper.
History of "General Staff" system

[Britannica-1] "Staff (military)". Encyclopedia Britannica (ingilis). İstifadə tarixi: 3 may 2026.

[ArmyPubs-2] U.S. Army. FM 6-0 Commander and Staff Organization and Operations (ingilis). Washington, D.C.: Department of the Army. 2014.

[ASE-3] Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası (az.). III cild. Bakı: ASE Baş Redaksiyası. 1979. 45.

[Nizam-4] Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Daxili Xidmət Nizamnaməsi (az.). Bakı: Azərbaycan Nəşriyyatı. 1994.

[NATO-5] "NATO military structure". NATO Official Website (ingilis). 28 fevral 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 may 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]