Qəribə Qəhrəmanova

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qəribə Qəhrəmanova
Qəribə Abbasəli qızı Qəhrəmanova
Doğum tarixi 30 noyabr 1952 (1952-11-30) (66 yaş)
Doğum yeri Tovuz rayonu
Vətəndaşlıq Azərbaycan Respublikası
Elm sahəsi kimya
İş yeri Aşqarlar Kimyası İnstitutunda aparıcı elmi işçi
Elmi dərəcəsi kimya üzrə fəlsəfə doktoru
Elmi adı aparıcı elmi işçi
ica.az

Qəribə Abbasəli qızı Qəhrəmanova (30 noyabr 1952) — kimyaçı alim. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının akademik Ə. Quliyev adına Aşqarlar Kimyası İnstitutunun “Transmissiya və sənaye yağlarına aşqarlar və aşqar kompozisiyaları” laboratoriyasında aparıcı elmi işçi, kimya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

1974-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsini bitirmiş, 1980-cı ildə Aşqarlar Kimyası İnstitutuna “Transmissiya və sənaye yağlarına aşqarlar və aşqar kompozisiyaları” laboratoriyasına mühəndis vəzifəsinə işə götürülmüşdür. 1986-cı ildən kiçik elmi işçi, 1994-cü ildən elmi işçi, 2003-cü ildən 2009-cu ilə qədər böyük elmi işçi və 2009-cu ildən indiyə qədər aparıcı elmi işçi vəzifəsində çalışır. Q.A.Qəhrəmanova 1990-cı ildə “Tiokarbon və ditiofosfat turşularının törəmələrinin sürtkü yağlarına aşqar kimi tədqiqi” mövzusunda dissertasiya işini müdafiə etmiş və 2314.01 – “Neft kimyası” üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 2014-cü ildə o, dosent elmi adını almışdır.

Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Qəribə Qəhrəmanova institutda işlədiyi müddətdən tərkibində azot, fosfor, kükürd və bor olan üzvi birləşmələrin sintezi və onların sürtkü yağlarında aşqar kimi tədqiqi ilə məşğuldur. Müxtəlif funksiyalı xarici aşqarlardan (Viscoplex 5-309, Mobilad G-252, Mobilad G-521, Mx-4116) istifadə etməklə Respublikada ən çox işlənən Тап-15В və ТСп-15к tipli transmissiya yağlarının hazırlanmasında fəal iştirak etmişdir. Son illərdə kalium alkilksantogenatların 1,2,3-trixlorpropanla reaksiyasının fazalararası ka¬taliz şəraitində tədqiqi, mineral yağlarda həll olan tiokarbonat turşuları törəmələrinin asiloksipropilenditiokarbonatın alınma şəraitinin optimallaşdırılmasında iştirak etmişdir. Həmçinin Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondunun 2010-cü ildə elan etdiyi qrant müsabiqəsinin qalibi olan “Yerli xammal və yeni aşqar kompozisiyası əsasında gəmi və stasionar elektrik stansiyalarında istifadə edilən gəmi qazturbin yağının yaradılması” adlı (EİF-2010-1(1)-40/35-M-4) layihənin icraçılarından biri olmuşdur.

Elmi əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Qəribə Qəhrəmanova 61 elmi əsərin, o cümlədən 27 müəlliflik şəhadətnaməsi, 18 Az. patenti, 8 məqalənin müəllifidir. Məqalələrdən 2-si beynəlxalq bazalarda referatlaşdırılan və indeksləşdirilən jurnallarda nəşr olunub.

Elmi məqalələri[redaktə | əsas redaktə]

  • Термоаналитические исследование некоторых замещенных оксиметиловых и оксикарбонилметиловых эфиров дитиофосфорно ксантогеновой и дитиокарбаминовой кислот. // Нефтепереработка и нефтехимия, 2006 г., № 11, стр. 21-25. // Акчурина Т.Х., Рамазанова Ю.Б., Кулиева М.А. ilə birgə.
  • Реакционноспособность аллилариловых эфиров диеновой конденсации с гексахлорциклопентадиеном. // Журнал общей химии, 2012 г., т.82, вып.12 , стр. 2024-2027. // Мусаева Б.И., Гахраманова Г.А., Исмаилов И.П. ilə birgə.
  • Синтез ацилоксиалкиловых эфиров тиоугольных и дитиокарбаминовых кислот. // Журнал органической химии, 2013, Том 49, № 2, стр.210-214. // Mustafayev N.P., Quliyeva M.Ə., Mustafayev K.N., Qulubəyova T.N., Qəhrəmanova Q.A., Səfərova M.R. ilə birgə.
  • Исследование противоизносных свойств эфиров дитиофосфорной, ксантогеновой и тритиоугольной кислот. // Нефтепереработка и нефтехимия, 2015, № 7, стр. 38-39. // Мусаева Б.И., Новоторжина Н.Н., Сафарова М.Р., Кулибекова Т.Н., Мустафаева Е.С. ilə birgə.

Müəllif şəhadətnamələri[redaktə | əsas redaktə]

  • 4-Метилфеноксикарбонилметиловые эфиры О,О-диалкилдитиофосфорных кислот в качестве проти-воизносных и противозадирных присадок к смазочным маслам. // А.с. № 1180370 (СССР), Б.И. 1985, № 35. // Кулиев А.М., Кулиева М.А., Фарзалиева С.М., Ибрагимов Н.Ю. ilə birgə.
  • Ароксикарбонилалкилендиэтилдитиокарбамат в качестве присадок к трансмиссионным маслам. // А.с. № 1526143, 1989 (СССР). // Кулиев А.М., Кулиева М.А., Мельникова Е.В., Романченко Л.В. ilə birgə.
  • β-(О,О-диизопропилдитиофосфорил) этиловый эфир тиогликоловой кислоты в качестве противозадирной присадки к маслам. // А.с. № 1531406, 1989 (СССР). // Кулиев А.М., Кулиева М.А., Кайдала Е.В., Крысин В.Д. ilə birgə.
  • Трансмиссионные масло. // А.с. № 1639038, 1990 (СССР). // Кулиева М.А., Заскалько П.П., Крысин В.Д., Исмаилов И.П. ilə birgə.

Patentləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Aroksikarbonilalkilen haloidlərin alınma üsulu. // Azərbaycan patenti i2000 0165. // Mustafayev N.P., Quliyeva M.Ə., Novotorjina N.N., Səfərova M.R. ilə birgə.
  • Bissinamil disulfid sürtkü yağlarına siyrilməyə qarşı aşqar kimi. // Azərbaycan patenti i 2007 0150. // Mustafayev N.P., Ramazanova Y.B., Quliyeva M.Ə., Səfərova M.R. ilə birgə.
  • Transmissiya yağlarının xassələrini yaxşılaşdıran aşqarın alınma üsulu. // Azərbaycan patenti i 2010 0023. // Mustafayev N.P., Musayeva B.İ., Novotorjina N.N., Səfərova M.R. ilə birgə.
  • Ağır yüklü avtomobillər üçün transmissiya yağı. // Azərbaycan patenti i 2012 0104. // Mustafayev N.P., Musayeva B.İ., Səfərova M.R., Quliyeva M.Ə., Novotorjina N.N. ilə birgə.
  • Sürtkü yağlarına siyrilməyə qarşı aşqar. // Azərbaycan patenti i 2014 0069. // Mustafayev N.P., Quliyeva M.Ə., Qulubəyova T.N., Səfərova M.R. ilə birgə.
  • Benziliden-bis-alkilksantogenatlar sürtkü yağlarına siyrilməyə qarşı aşqar kimi. // Azərbaycan patenti i 2016 0096. // Mustafayev N.P., Mustafayev K.N., Musayeva B.İ., Qəhrəmanova Q.A., İsmayılov İ.P. ilə birgə.

Beynəlxalq konfranslarda iştirakı[redaktə | əsas redaktə]

Qəribə Qəhrəmanova bir sıra Beynəlxalq konfranslarda (Novqorod, Kazan, Minsk, Sankt-Peterburq şəhərlərində) elmi məruzələrlə çıxış etmişdir.

  • V научно-технической конференция по Триботехники и машиностроению», г.Новгород сентябрь, 1991 г., стр. 145. // Бензоилоксиметилэтиловые эфиры изопропилксантогеновой и бутилтритиоугольной кослот. // Рашидова И.С., Мусаева Б.И., Кулибекова Т.Н. ilə birgə.
  • Международный симпозиум по проблемам экологии в нефтепереработке и нефтехимии. Казань, 1995 г., стр. 265. // Эфиры тритиогольных кислот в качестве противозадирной присадок к смазочным маслам. // Мустафаев Н.П., Кулиева М.А., Кулибекова Т.Н., Гасымова Г.А. ilə birgə.
  • XXVI международной научно-технической конференция «Реактив 2012». Минск, 2-4 октября 2012г., стр. 82. // Присадки трансмиссионных масел. // Сафарова М.Р., Мусаева Б.И. ilə birgə.
  • V Международной научно-технической конференции «Альтернативные источники сырья и топлива», г. Минск, 26-28 мая 2015 г. («АИСТ-2015»), стр. 40. // Производные ксантогеновой кислоты в качестве противозадирных и противоизносных присадок к трансмиссионным маслам. // Мустафаев К.Н., Новоторжина Н.Н., Кахраманова Г.А., Мустафаева Е.С., Алиева М.Н. ilə birgə.