Qabaq

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Qabaq
Qabaq
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Şöbə: Örtülütoxumlular
Sinif: İkiləpəlilər
Sıra: Qabaqçiçəklilər
Fəsilə: Qabaqkimilər
Cins: Qabaq
Latın dilində adı
Cucurbita L.
Sinonimləri

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMX 22365
MBMM 3660

Qabaq, balqabaq, kudu, boranı (lat. Cucurbita) — Qabaqın dünyada 700-ə qədər növü vardır. Bunlardan 3 növü Azərbaycanda daha geniş becərilir.

Qabağın (Cucurbita Rero L.) 3 növü: adi, irimeyvəli və muskat qabaq məlumdur. Aşxanada və yem üçün istifadə edilir. Qabağın aşxana sortlarından sup, yağlı və südlü püre, marinad hazırlamaq və qızartmaq üçün istifadə edilir. Bundan, həmçinin vitamin preparatları, şirniyyat sənayesində sukat və müxtəlif içliklər hazırlanır. Vitamin preparatı üçün ətli hissəsi sarı olanlar daha əlverişlidir. Aşxana sortlu qabaqlar dadlı və xoş ətirlidir. Tərkibində orta hesabla ətli hissədə 91,85% su, 0,95% sellüloza, 0,55% kül, 0,8% azotlu maddə, 0,1% yağ vardır. Qabıq hissəsində isə sellülozanın miqdarı 3,3%-dir. Yetişmiş qabaqda şəkərin miqdarı orta hesabla 8%-dir. Vitaminlərdən 5-8 mq% C, 12 mq%-ə qədər karotin olur. Bunun toxumunun tərkibində 40% yağ, 28% zülal vardır. Ümumi çəkisinin 75%-ni yeməli hissə təşkil edir. Geniş yayılmış sortlarından boz rəngli Volqa sortu orta gecyetişəndir. Iri, yumru-yastı formada və açıq boz rəngdədir. Saxlanılma və daşınma üçün çox əlverişlidir. Sarı ətli hissəsi şirindir.

Mozoleyev sortu çox yayılmış sortlardandır. Orta gecyetişəndir. Yumurtavari və ya uzunsov, rəngi sarıdır. Üzəri tünd yaşıl cizgilidir, orta irilikdədir. Ətli hissəsi dadlı, solğun çəhrayı rəngdədir.

Ukrayna sortu çoxmeyvəli, zəif qabırğalıdır. Çəhrayı rəngdədir. Ətli hissəsi xırçıldayan çəhrayı rəngdə olur. Perexvatka-69 muskat ətirli və gecyetişən sortdur. Orta irilikdə və silindrik formada olub, ətli hissəsi dənəli, xırçıldayan və çəhrayı rəngdədir. Tərkibində 12 mq% karotin və C vitamini vardır. Göstərilən sortlardan başqa bir çox rayonlarda başqa sortlar da yetişdirilir ki, bunlardan Bıkov, Biryuçekut, Başkir, Çərkəz, Altay sortlarını göstərmək olar. Azərbaycanda Palov-Kadu-268,Perexvatka-69 və yerli qabaq sortları yetişdirilir. Standart üzrə qabaq təmiz, təzə, yetişmə dərəcəsinə görə birnövlü, sağlam, rəngi və forması təsərrüfat-botaniki sortuna müvafiq, bütöv saplaqlı olmalıdır. Qabağın ən böyük en kəsiyinin diametri uzunsov formalılarda 12 smdən, yastı və dairəvi formalılarda isə 15 sm-dən az olmamalıdır.

Təbabətdə[redaktə]

Yumşaldıcı xassəyə malikdir. Sidikqovucu və tərqovucudur. Susuzluğu aradan qaldırır. Bişmiş balqabaq qızdırma və öskürəkdə effektli təsirə malikdir. Balqabaq mürəbbəsi – beyin fəaliyyətini qüvvətləndirir.

Balqabaq tumu yuxusuzluq hallarında yaxşı təsirə malikdir.

Növləri[redaktə]

Azərbaycanın dərman bitkiləri[redaktə]

Digərn növləri[redaktə]

Rekord[redaktə]

Qabaq buta ustə

ABŞ-ın Ohayo ştatında yaşayan müəllimə Kristi Harp rekord kütləyə malik balqabaq yetişdirib. Balqabağın kütləsi 782,5 kiloqrama çatır.[1]

Dində[redaktə]

"Quran"da balqabaq haqqında belə bir ifadə var:

"Üzərinə balqabaq cinsindən bir ağac bitirdik."[2]

Səffat surəsi, 146

İstinadlar[redaktə]

  1. 782 kiloqramlıq balqabaq
  2. Quranda adı çəkilən bitkilər (azərb.)

Xarici keçidlər[redaktə]