Qabiden Mustafin

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qabiden Mustafin
qaz. Ғабиден Мұстафин
Stamp of Kazakhstan 402.jpg
Doğum tarixi 26 noyabr 1902(1902-11-26)
Vəfat tarixi 20 yanvar 1985(1985-01-20) (82 yaşında)
Vəfat yeri
Vətəndaşlığı
Fəaliyyəti yazıçı, siyasətçi, nasir
Əsərlərinin dili rusca
Mükafatları "Lenin" ordeni "Oktyabr inqilabı" ordeni 2-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni "Vladimir İliç Leninin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə" yubiley medalı

Qabiden Mustafin (qaz. Ғабиден Мұстафин; 26 noyabr 190220 yanvar 1985, Almatı) — Qazax Sovet yazıçısı, ictimai xadim, Qazaxıstan SSR Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (1958), Qazaxıstan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvü.

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kəndlilərin Rusiyadan köçürülməsi ilə əlaqədar olaraq, 1907-ci ildə Elibay qəbiləsinin nümayəndələrinin altmış evi (Qabiden ailəsi də daxil olmaqla) Spasski zavodunun şərqində yerləşən Koktalzharyk qəsəbəsinə köçmək məcburiyyətində qaldı. On yaşlı Qabiden savadını aul mollasından, rus dilini isə fabrik xadiməsi Cusup Maukumovdan öyrənmişdir. Spassk zavodunun beş illik rus-qazax məktəbinin dördüncü sinfinə qəbul edilmişdir. İki illik təhsildən sonra Qabiden doğma kəndinə qayıtmışdır[1].

1927-ci ildə Mustafinin ilk hekayəsi "Sarsen və Mukaş" və "Early Birds" jurnallarında yayımlandı.

1929-cu ildə ilk hekayələr toplusu "Er Shoyin" Qızıl-Ordada nəşr olundu.

1930-cu ildə inşası davam edən Qaragandaya köçdü.

1933-cü ilin əvvəlində yerli şuranın qərarı ilə Qabiden Mustafin "Proletariat Karaqandı" qəzetinin məsul katibi vəzifəsinə namizəd göstərildi. Tezliklə Novosibirskə köçürüldü, burada "Kyzyl Tu" qəzeti qazax dilində çıxmağa başladı.

1938-ci ildən Almatı şəhərində yaşayır və "Adebiet Maidany" jurnalının redaksiyasında çalışır.

1940-cı ildə jurnalın baş redaktoru oldu. Elə həmin il, Karaqanda kömür hövzəsinin əmələ gəlməsindən bəhs edən ilk romanı "Həyat və ya Ölüm" nəşr olundu. 1940-cı ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasına üzv oldu.

1956-cı ildən Qazaxıstan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvü.

1953-1956-cı illərdə Qazaxıstan Yazıçılar Birliyi idarə heyətinin sədri. 1962-1964-cü illərdə Qazaxıstan Yazıçılar Birliyi İdarə Heyətinin 1-ci katibi vəzifəsində çalışmışdır.

6-cı çağırış SSRİ Ali Sovetinin deputatı[2] olmuşdur.

1983-cü ildə Qabiden Mustafinin beş cildlik əsərlər toplusu nəşr olunmuşdur[3].

Bədii əsərləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

1927-ci ildən bəri ilk hekayələr toplusu "Er Shoyin" nəşr olunmağa başladı, məcmuə 1929-cu ildə nəşr olundu.

  • "Həyat ya da ölüm" romanı, 1941.
  • "Şiqanak" romanı (1945, İ.P.Şeqolikhin tərəfindən rusca tərcüməsi, 1947).
  • "Milyonçu" hekayəsi, 1948.
  • "Karaqanda" romanı, 1952.
  • "Fırtınadan sonra" romanı, 1959.
  • "Şahid" romanı, 1963.

Mükafatları[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • 2 Lenin ordenləri (10/28/1967; 11/24/1972)
  • Oktyabr İnqilabı Sərəncamı (25.11.1982)
  • 2-ci dərəcə Vətən müharibəsi ordeni
  • 2 Qırmızı Əmək Bayrağı ordenləri (23/19/1962)
  • medallar
  • Qazaxıstan SSR-in Abay Kunanbayev adına Dövlət Mükafatı (1953) - "Karaqanda" romanına görə[4]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Токаревки больше нет | NV.KZ
  2. Литературная жизнь
  3. Сәдуақас, Тортай. Астана аймағы. Есіл-Нұра — Қарқаралы — Шыңғыстау, Көкше — Омбы, Жетісу желісі : тарихи-танымдық жинақ / Т. Сәдуақас. — Алматы : Дайк-Пресс, 2008. — 648 б.
  4. "Мустафин Габиден". МИА «Казинформ». 2010-07-10. İstifadə tarixi: 2021-02-16.