Qalaktik koordinat sistemi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
236084main MilkyWay-full-annotated.jpg

Qalaktik koordinat sistemi göy koordinat sistemidir, Günəş kimi onun mərkəzidir.

Qalaktik koordinat sistemində əsas müstəvi olaraq bizim daxil olduğumuz ulduz sisteminin - Qalaktikanın müstəvisi qəbul olunmuşdur. Qalaktika müstəvisinin göy sferi ilə kəsişdiyi böyük göy dairəsinə qalaktik ekvator deyilir. Qalaktika müstəvisi ekvator müstəvisi ilə 62°.6-lik bucaq əmələ gətirir. Qalaktika müstəvisinə perpendikulyar olan və dünyanın mərkəzindən keçən xəttə Qalaktikanın oxu deyilir. Qalaktikanın oxu iki nöqtədə göy meridianını kəsir. Bu kəsişmə nöqtələrindən dünyanın şimal qütbünə yaxın olan Qalaktikanın şimal qütbü L, dünyanın cənub qütbünə yaxın olan isə Qalaktikanın cənub qütbü L′ adlanır.

Qalaktikanın qütblərindən və verilmiş göy cismindən keçən böyük göy yarımdairəsinə qalaktik enlik dairəsi deyilir.

Şəkil 1. Qalaktik koordinat sistemi

Qalaktik uzunluq[redaktə | əsas redaktə]

Galactic coordinate system.png

Qalaktik ekvator boyunca C Qalaktika mərkəzindən verilmiş göy cisminin qalaktik enlik dairəsinə qədər olan qövsün uzunluğuna qalaktik uzunluq l deyilir.

l= ᑌCK

Qalaktik uzunluq 0°- 360° arasında qiymətlər ala bilər.[1]

Qalaktik enlik[redaktə | əsas redaktə]

LML' qalaktik enlik dairəsi boyunca Qalaktika müstəvisindən M göy cisminə qədər olan qövsün uzunluğuna qalaktik enlik b deyilir.

b= ᑌKM

Qalaktik enlik 0°- 90° arasında qiymətlər ala bilər.[1]

Təyin edilməsi.[redaktə | əsas redaktə]

İlk qalaktik koordinat sistemi 1785-ci ildə Villiam Herşel tərəfindən istifadə edilmişdir. Lund Rəsədxanası 1932-ci ilə qədər bir neçə dərəcə fərqlənən bir sıra müxtəlif koordinat sistemləri istifadə edilmişdir. Bu, Lund gözətçiliyi əsasında standart bir qalaktik koordinat sistemini bir qalaktik şimal qütbündə R və qalaktik təyyarə və ekvatorial düzləmin kəsişdiyi nöqtədə 0 ° uzunluqdadır. [2]

Motion of Earth and Sun around Milky Way

1958-ci ildə Beynəlxalq Astronomiya Birliyi qalaktik nöqtəli hidrogenin hidrogen xəttindən radioaktiv izlənilməsinə istinad edərək qalaktik uzunluqun 32 °-ə və genişliyi 1.5 ° -ə dəyişməsini dəyişdirən qalaktik koordinat sistemini müəyyən etmişdir. [2] Qalaktik uzunluq doğru yüksəlişlə eyni istiqamətdə artır. Qalaktik en, şimal qalaktik qutuya doğru pozitivdir, Günəşdən keçən bir təyyarə və qütblərin ± 90 ° olduğu zaman qalaktik ekvatora paralel 0° təşkil edir. [3]

Düzbucaqlı koordinatlar[redaktə | əsas redaktə]

Bəzi tətbiqlərdə qalaktik uzunluq və enlik və məsafə əsasında düzbucaqlı koordinatlardan istifadə edilir. Uzaq keçmişə və ya gələcəyə aid bəzi işlərdə qalaktik koordinat sistemi x-oxun həmişə qalaktikanın mərkəzinə girməsi üçün fırlanan kimi qəbul edilir [4].

  1. 1,0 1,1 C.M.Quluzadə "Klassik Astronomiya" Bakı, 2007
  2. 2,0 2,1 Blaauw, A.; Gum, C.S.; Pawsey, J.L.; Westerhout, G. (1960). "The new IAU system of galactic coordinates (1958 revision)". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 121 (2): 123.
  3. Reid, M.J.; Brunthaler, A. (2004). "The Proper Motion of Sagittarius A*". The Astrophysical Journal. The American Astronomical Society. 616 (2): 874, 883. arXiv:astro-ph/0408107.
  4. "Searching for Stars Closely Encountering with the Solar System". Astronomy Letters. 36 (3): 220–226. arXiv:1003.2160.