Qalxancıqdaşıyanlar

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Qalxancıqdaşıyanlar
Glomeris marginata 1.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:İlkağızlılar
Ranqsız:Ecdysozoa
Tip:Buğumayaqlılar
Dəstə: Qalxancıqdaşıyanlar
Elmi adı
Glomerida
uselang=az}}
[{{fullurl:commons:Special:Search/Glomerida|uselang=az}} Şəklin VikiAnbarda
axtarışı]
BEABS  7140

Qalxancıqdaşıyanlar dəstəsi (lat. Glomerida)-Buğumayaqlılar tipinin İkicütayaqlılar sinfinə aid olan dəstə

Xarici quruluşu[redaktə | əsas redaktə]

Male Glomeris punica from Tunisia. The enlarged rear legs are the telopods

Bu çoxayaqlıların yalnız 12 görünən qalxancığı, erkəklərdə 17, dişilərdə 19 cüt ayağı var. Özü də erkəklərin son 3 cüt ayağı qonopodilərə çevrilmişdir. Bel qalxancıqları dartılmış və çox enlidir, buna görə də yuxarıdan baxdıqda ayaqları nəzərə çarpmır.[1]

Həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Bu cür çoxayaqlını narahat etdikdə o, kürəcik şəklində yumrulanır, başını altına əyərək, onu etibarlı halda qoruyur. Daha çox yayılmış qlomerislərə (Glomeridae fəsiləsi) Avropa ərazisinin rütubətli yarpaqlı və qarışıq meşələrində, QafqazınOrta Asiyanın meşələrində təsadüf etmək olar. Topa-topa yumurtaqoyan əksər çoxayaqlılardan fərqli olaraq, qlomerislər torpağın çatlarına və ağac qabıqlarına bir-bir, iki-iki dağınıq halda yumurta qoyurlar. 3 ildən artıq davam edən inkişaf zamanı 9 qabıqqoyma baş verir: qabıqqoyma yaşlı vəziyyətdə də davam edə bilər. Qlomerislər döşənəyin fəal parçalayıcılarından biri olmaqla, torpağın humusla zənginləşməsində böyük rol oynayırlar.[2]

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda Glomeridae fəsiləsindən endemik növ olan Hyleoglomeris lencorana Gol. Lənkəran zonasının hirkan enliyarpaqlı meşələrində çürümüş ağac koğuşunda aşkar edilmişdir. Bu cinsin başqa növü Hyleoglomeris sp. Şuşa şəhəri yaxınlığında mağaradan tapılmışdır.[3]

Təsnifatı[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbayvcanın heyvanlar aləmi, II cild. Bakı, Elm, 2004

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Buğumayaqlılar

İkicütayaqlılar

Çoxbağlılar

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbayvcanın heyvanlar aləmi, II cild. Bakı, Elm, 2004
  2. Azərbayvcanın heyvanlar aləmi, II cild. Bakı, Elm, 2004
  3. Azərbayvcanın heyvanlar aləmi, II cild. Bakı, Elm, 2004