Məzmuna keç

Qanun layihəsinin oxunuşu

Vikipediya, azad ensiklopediya

Qanun layihəsinin oxunuşu — qanun layihəsinin parlament tərəfindən baxılmasının təşkilati-hüquqi forması və onun müzakirəsinin müəyyən edilmiş mərhələsi.[1] Müasir parlamentarizm təcrübəsində daxil olmuş qanun layihələri tam qəbul edilənə qədər adətən üç oxunuşdan keçir.[2]

Ümumi parlament təcrübəsində oxunuşlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Dünya ölkələrinin parlamentlərində qanunvericilik prosesi zamanı oxunuşlar əsasən aşağıdakı funksiyaları yerinə yetirir:[2]

  • Birinci oxunuş: Qanun layihəsinin ümumi konsepsiyası, strukturu və onun qəbul edilməsinin zəruriliyi müzakirə olunur. Bu mərhələdə prinsipial səsvermə keçirilir və layihənin müvafiq profil komitəsinə göndərilməsi məsələsi həll edilir.
  • İkinci oxunuş: Qanun layihəsi maddə-maddə, bənd-bənd detallandırılmış şəkildə müzakirə olunur. Deputatlar və komitələr tərəfindən təklif edilən düzəlişlər, əlavələr və dəyişikliklər nəzərdən keçirilir və səsə qoyulur.
  • Üçüncü oxunuş: Layihənin bütövlükdə yekun mətni səsə qoyulur. Bu mərhələdə qanunun məzmununa konseptual dəyişikliklərin edilməsinə yol verilmir, yalnız texniki-redaktə xarakterli düzəlişlər edilə bilər.

Azərbaycan qanunvericiliyində

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin Daxili Nizamnaməsinə əsasən, qanun layihələri və qərar layihələri parlamentin iclaslarında üç oxunuşda müzakirə edilir.[3]

Milli Məclisdə qanun layihələrinin oxunuşları "Normativ hüquqi aktlar haqqında" Konstitusiya Qanununa və parlamentin reqlamentinə müvafiq olaraq tənzimlənir. İkinci və üçüncü oxunuşlar zamanı qanunvericilik təşəbbüsü hüququ olan şəxslərin rəyləri və deputatların düzəliş təklifləri geniş şəkildə nəzərə alınır. Müstəsna hallarda və ya xüsusi təcili layihələr zamanı parlament səsvermə yolu ilə oxunuşlar arasındakı müddəti qısalda bilər.[4]

Digər ölkələrdə spesifik xüsusiyyətlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Bəzi ölkələrin qanunvericilik sistemlərində oxunuşların sayı və strukturu fərqlənə bilər. Məsələn, Böyük Britaniya və ABŞ kimi Anqlo-sakson hüquq sisteminə malik ölkələrdə birinci oxunuş çox vaxt formal xarakter daşıyır — layihənin adı oxunur və o, dərhal çap edilərək komitələrə paylanır.[5] Rusiya Dövlət Dumasında da qanun layihələrinin baxılması Konstitusiya Hüququ normalarına əsasən ciddi şəkildə üç oxunuş prinsipinə tabedir.[6]

Birinci oxunuş

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Birinci oxunuş — qanun layihəsinin parlamentin (və ya ikipalatalı sistemlərdə aşağı palatanın) plenar iclasında nəzərdən keçirilməsinin ilk rəsmi mərhələsidir. Bu mərhələdə qanun layihəsinin ümumi konsepsiyası, aktuallığı, sosial-iqtisadi əhəmiyyəti və onun müvafiq ölkənin konstitusiyasına, eləcə də mövcud qanunvericilik sisteminə müvafiqliyi müzakirə edilir. Birinci oxunuşun nəticələrinə əsasən, layihə növbəti mərhələyə hazırlanmaq üçün parlamentin müvafiq profilli komitəsinə ötürülür və mətndə dəyişikliklər edilməsi üçün düzəliş və əlavələrin təqdim olunma müddəti müəyyən edilir.[7]

Azərbaycan Respublikasında birinci oxunuş

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Daxili Nizamnaməsinə müvafiq olaraq, birinci oxunuş zamanı qanun layihəsinin yalnız konseptual müddəaları müzakirə edilir.[3] Prosedur aşağıdakı şəkildə tənzimlənir:

  • Qanunvericilik təşəbbüsü hüququ olan subyektin (və ya onun nümayəndəsinin) məruzəsi və müvafiq komitənin həmməruzəsi dinlənilir;
  • Deputatlar layihənin zəruriliyi və ümumi prinsipləri barədə rəy bildirir, suallar ünvanlayırlar;
  • Əgər qanun layihəsi dövlət büdcəsindən əlavə xərclər tələb edirsə, mütləq qaydada Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin (Hökumətin) rəsmi rəyi təqdim olunmalıdır.[8]

Müzakirələrin yekununda qanun layihəsi konseptual olaraq səsə qoyulur. Layihə qəbul edilərsə, ikinci oxunuşa keçid üçün əsas sayılır; qəbul edilmədiyi təqdirdə isə layihə rədd edilmiş hesab olunur.

Rusiya Federasiyasında birinci oxunuş

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Rusiya Federasiyasında birinci oxunuş qanun layihəsinin Dövlət Dumasında nəzərdən keçirilməsi ilə başlayır. Prosedur layihənin təşəbbüskarının məruzəsi və məsul komitənin həmməruzəsi ilə açılır. Daha sonra parlamentdəki siyasi fraksiyaların, deputatların, Rusiya Prezidentinin Federal Məclisdəki səlahiyyətli nümayəndəsinin və Hökumət rəsmilərinin qeyd və təklifləri dinlənilir. Federal büdcədən xərc tələb edən layihələrdə Hökumətin rəyi mütləqdir.[9]

Birinci oxunuşun nəticələrinə əsasən Dövlət Duması aşağıdakı qərarlardan birini qəbul edə bilər:[10]

  • Qanun layihəsini qəbul etmək və üzərində işi davam etdirmək (ikinci oxunuşa ötürmək);
  • Qanun layihəsini tamamilə rədd etmək;
  • Müstəsna hallarda layihəni birbaşa qanun kimi qəbul etmək (bu zaman növbəti oxunuş mərhələlərinə ehtiyac qalmır);
  • Qanun layihəsini ümumxalq müzakirəsinə çıxarmaq.[11]

Anqlo-sakson sistemində birinci oxunuş

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Böyük Britaniya və ABŞ kimi Anqlo-sakson hüquq sisteminə malik ölkələrdə birinci oxunuş (ing. First Reading) əsasən formal xarakter daşıyır. Bu mərhələdə parlamentdə hər hansı geniş debat və ya səsvermə keçirilmir. Layihənin adı və qısa məzmunu spiker tərəfindən uca səslə oxunur, sənəd çap olunaraq deputatlara paylanır və dərhal ətraflı tədqiq edilmək üçün profil komitələrinə göndərilir. Əsl konseptual döyüşlər və səsvermələr isə bu ölkələrdə məhz ikinci oxunuş mərhələsində baş tutur.[12]

İkinci oxunuş

[redaktə | vikimətni redaktə et]

İkinci oxunuş — qanun layihəsinin mətnində edilməsi təklif olunan düzəlişlər, əlavələr və dəyişikliklər üzərində işin aparıldığı əsas və ən mürəkkəb mərhələdir. Birinci oxunuşda qəbul edilmiş ümumi konsepsiyadan fərqli olaraq, ikinci oxunuşda qanun layihəsi maddə-maddə, bənd-bənd ətraflı şəkildə müzakirə olunur. Deputatların, komitələrin və digər səlahiyyətli subyektlərin təqdim etdiyi bütün düzəlişlər məhz bu mərhələdə səsə qoyulur. İkinci oxunuşun nəticələrinə əsasən qanun layihəsi ya təkmilləşdirilmiş variantda qəbul edilir, ya da komitəyə yenidən işlənilməsi üçün qaytarılır və ya tamamilə rədd edilir.[13]

Azərbaycan Respublikasında ikinci oxunuş

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Daxili Nizamnaməsinə əsasən, birinci oxunuşda bəyənilmiş qanun layihəsi ikinci oxunuş üçün parlamentin aparıcı komitəsinə göndərilir. Komitə daxil olmuş bütün rəy və təklifləri ümumiləşdirir və layihəni maddə-maddə müzakirə edilmək üçün plenar iclasa çıxarır.[3]

Azərbaycan parlamentində ikinci oxunuş proseduru aşağıdakı xüsusiyyətlərə malikdir:

  • Deputatlar qanun layihəsinin hər bir maddəsi və ya bəndi üzrə ayrıca çıxış edə və düzəlişlər təklif edə bilərlər;
  • Hər bir maddə (və ya maddələr qrupu) üzrə ayrıca səsvermə keçirilir;[14]
  • Əgər ikinci oxunuş zamanı qanun layihəsinin mətni konseptual dəyişikliklərə məruz qalarsa, parlament onu yenidən birinci və ya ikinci oxunuş rejimində komitəyə qaytara bilər.

Rusiya Federasiyasında ikinci oxunuş

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Rusiya Dövlət Dumasında ikinci oxunuş mərhələsi daxil olmuş düzəlişlərin məsul komitə tərəfindən xüsusi cədvəllər şəklində qruplaşdırılması ilə xarakterizə olunur. Komitə təklifləri əsasən iki əsas cədvəldə cəmləşdirir:[15]

  1. Qəbul edilməsi tövsiyə olunan düzəlişlər cədvəli: Komitənin dəstəklədiyi dəyişikliklər;
  2. Rədd edilməsi tövsiyə olunan düzəlişlər cədvəli: Komitənin məqsədəmüvafiq hesab etmədiyi təkliflər.

Bəzən profil komitəsi tərəfindən qəti qərar verilməyən düzəlişlər üçün üçüncü bir cədvəl də tərtib oluna bilər. Əgər parlament üzvlərinin etirazı yoxdursa, Dövlət Duması hər bir cədvəli bütövlükdə səsə qoyur. Hər hansı bir düzəlişə qarşı etiraz olarsa, həmin düzəliş cədvəldən çıxarılır və onun üzrə ayrıca səsvermə keçirilir. İkinci oxunuşun yekununda qanun layihəsi bütövlükdə qəbul edilir və ya rədd edilir.[16]

Anqlo-sakson sistemində ikinci oxunuş

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Böyük Britaniya və ABŞ qanunvericilik praktikasında ikinci oxunuş (ing. Second Reading) layihənin taleyini həll edən əsas mərhələdir. Kontinental Avropa sistemindən fərqli olaraq, burada ikinci oxunuş zamanı qanunun həm ümumi prinsipləri üzrə geniş siyasi debatlar keçirilir, həm də layihə dərhal maddə-maddə səsə qoyulur. Böyük Britaniya İcmalar palatasında qanun layihəsi bu mərhələni keçdikdən sonra daha ətraflı baxılması üçün "Komitə mərhələsinə" (ing. Committee Stage) ötürülür və burada xüsusi düzəlişlər mətnə daxil edilir.[17]

Üçüncü oxunuş

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Üçüncü oxunuş — qanun layihəsinin parlamentdə müzakirəsinin yekun mərhələsi və sənədin rəsmi olaraq qanun kimi qəbul edilməsi prosedurudur. Bu mərhələnin əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, qanun layihəsinin məzmununa dair hər hansı konseptual və ya əsaslı düzəlişlərin, əlavələrin edilməsinə artıq yol verilmir. Ölkələrin hüquq sistemindən asılı olaraq, üçüncü oxunuşda yalnız orfoqrafik, qrammatik və ya texniki-redaktə xarakterli düzəlişlər edilə bilər. Üçüncü oxunuş zamanı deputatlar layihənin bütövlükdə yekun mətni üzrə səsvermə keçirirlər.[18]

Azərbaycan Respublikasında üçüncü oxunuş

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Daxili Nizamnaməsinə əsasən, üçüncü oxunuş qanun layihəsinin yekun şəkildə səsə qoyulması mərhələsidir. Birinci və ikinci oxunuşda maddə-maddə səs verilərək qəbul edilmiş layihə bütün düzəlişlərlə birlikdə vahid bir sənəd halına gətirilir.[3]

Milli Məclisdə üçüncü oxunuş zamanı prosedurun gedişatı belədir:

  • Aparıcı komitə tərəfindən qanun layihəsinin tam və yekun mətni parlamentə təqdim olunur;
  • Layihənin daxili strukturu, maddələrin bir-biri ilə hüquqi uzlaşması və texniki-redaktə vəziyyəti qiymətləndirilir;[19]
  • Qanun layihəsi bütövlükdə səsə qoyulur və qəbul edildiyi təqdirdə imzalanması üçün Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə göndərilir.

Rusiya Federasiyasında üçüncü oxunuş

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Rusiya Dövlət Dumasında üçüncü oxunuş mərhələsində qanun layihəsinin mətni üzərində heç bir dəyişiklik və ya düzəliş müzakirə oluna bilməz. Məclis birbaşa qanunun bütövlükdə qəbul edilib-edilməməsini səsə qoyur.[20]

Bununla belə, müstəsna təhlükəsizlik klapanı kimi Rusiya qanunvericiliyində xüsusi bir qayda nəzərdə tutulmuşdur: əgər deputatların əksəriyyəti layihənin yekun mətnində ciddi hüquqi ziddiyyətlər və ya konseptual nöqsanlar aşkar edərsə, rəsmi tələb əsasında qanun layihəsi səsvermə yolu ilə yenidən ikinci oxunuş (düzəlişlər) mərhələsinə qaytarıla bilər.[21] Üçüncü oxunuşda qəbul edilən qanun 5 gün ərzində Federal Şuraya (yuxarı palataya) ötürülür.

Anqlo-sakson sistemində üçüncü oxunuş

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Böyük Britaniya, Kanada və digər Millətlər Birliyi ölkələrində üçüncü oxunuş (ing. Third Reading) layihə üzərində aparılan yekun debat mərhələsidir. Britaniya İcmalar Palatasında bu mərhələ adətən olduqca qısa çəkir. Deputatlar qanunun qəbul edilməsinin ölkə üçün ümumi faydalarını və ya fəsadlarını son dəfə qiymətləndirirlər. Əgər üçüncü oxunuş səsverməsindən müvəffəqiyyətlə keçərsə, qanun layihəsi baxılmaq üçün Lordlar Palatasına (yuxarı palataya) ötürülür.[22]

Qanunun qəbul edilməsi, imzalanması və rəsmi elan olunması

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Qanunvericilik prosesinin yekun mərhələsi parlament tərəfindən qəbul edilmiş layihənin dövlət başçısı (prezident və ya monarx) tərəfindən imzalanması, təsdiq edilməsi (promulqasiya) və rəsmi mətbuatda dərc olunaraq (rəsmi mətbuatda elan edilməsi) hüquqi qüvvəyə minməsindən ibarətdir. Dövlət başçısının qanunu imzalamaq səlahiyyəti həm qanunun məzmununu bəyənmək, həm də onun qanunvericilik prosedurlarına tam uyğun qəbul edildiyini təsdiqləmək mənası daşıyır.[23]

Müasir konstitusiya hüququnda dövlət başçısının qanun layihəsinə münasibətdə iki əsas səlahiyyəti mövcuddur:

  1. İmzalama və dərc etmə: Qanunun qüvvəyə minməsi üçün rəsmi prosedurların icrası.
  2. Veto hüququ: Qanunun qüvvəyə minməsinin qarşısını almaq və ya onu yenidən baxılması üçün parlamentə qaytarmaq səlahiyyəti. Veto hüququ özü də iki yerə bölünür: mütləq veto (parlament tərəfindən heç bir halda aşıla bilməyən) və nisbi (təxirəsalınan) veto (parlamentin kvalifikasiyalı səs çoxluğu ilə aşa biləcəyi veto).[24]

Azərbaycan Respublikasında qanunların imzalanması və qüvvəyə minməsi

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 119-cu maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti parlament tərəfindən qəbul olunmuş qanunları daxil olduğu gündən etibarən 14 gün ərzində imzalamalı və elan etməlidir. Prezident qanunla razılaşmadıqda, onu öz etirazları ilə birlikdə yenidən baxılmaq üçün Milli Məclisə qaytara bilər (nisbi veto hüququ).[25]

Azərbaycan hüquq sistemində vetonun aşılması və dərci aşağıdakı qaydada tənzimlənir:

  • Əgər Milli Məclis prezidentin geri qaytardığı qanunu (vetonu) yenidən səsə qoyaraq kvalifikasiyalı səs çoxluğu ilə (vahid qanunlar üçün 63 səs, konstitusiya qanunları üçün isə 95 səs) təkrar qəbul edərsə, qanun prezident tərəfindən daxil olduqdan sonra 7 gün ərzində imzalanmalı və qüvvəyə minməlidir;[26]
  • Qanunların rəsmi dərc olunma yeri "Azərbaycan" qəzeti və Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Məcmusudur. Qanunda başqa müddət nəzərdə tutulmayıbsa, o, dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.

Rusiya Federasiyasında qanunların imzalanması və qüvvəyə minməsi

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Rusiya Federasiyası Konstitusiyasının 107-ci maddəsinə müvafiq olaraq, Rusiya Prezidenti parlamentin qəbul etdiyi Federal Qanunu (FQ) 14 gün ərzində imzalayır və rəsmi şəkildə elan edir. Rusiya Prezidentinin qanunu rədd etmək (veto) və ya qanunvericilik prosedurunun pozulması əsası ilə geri qaytarmaq hüququ vardır.[27]

Rusiya qanunvericiliyində vetonun aşılması və xüsusi statuslu qanunlar belə tənzimlənir:

  • Parlament prezidentin vetosunu aşmaq üçün hər iki palatada (Dövlət Duması və Federal Şura) üzvlərin ümumi sayının ən azı 2/3 hissəsinin (kvalifikasiyalı səs çoxluğu) dəstəyini qazanmalıdır. Belə olduqda, prezident qanunu 7 gün ərzində imzalamalıdır;[28]
  • Federal Konstitusiya Qanunlarının (FKQ) və Konstitusiyaya düzəlişlərin qəbulu zamanı prezidentin təxirəsalınan veto hüququ yoxdur. Bu qanunlar Dumada 2/3, Federal Şurada isə 3/4 səs çoxluğu ilə qəbul edildikdən sonra prezident tərəfindən mütləq şəkildə 14 gün ərzində imzalanmalıdır;
  • Rusiya Federasiyasında qanunlar imzalandıqdan sonra 7 gün ərzində "Rossiyskaya qazeta" (rus. Российская газета), "Parlamentskaya qazeta" (rus. Парламентская газета) qəzetlərində və ya hüquqi informasiya portalında rəsmi dərc olunur. Ümumi qaydaya görə, qanunlar dərc edildiyi gündən 10 gün sonra qüvvəyə minir.[29]

Beynəlxalq təcrübədə fərqli yanaşmalar

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Dünya ölkələrində qanunların promulqasiyası və qüvvəyə minməsi fərqli idarəetmə formalarına uyğun olaraq tənzimlənir:

  • ABŞ rejimində (Cib vetosu): ABŞ Prezidentinə qanunu imzalamaq və ya veto qoymaq üçün 10 gün vaxt verilir. Əgər Konqres sessiyanın bağlanmasına 10 gündən az vaxt qalmış qanunu prezidentə göndərərsə və prezident onu imzalamadan saxlayarsa, qanun avtomatik olaraq rədd edilmiş sayılır. Buna hüquq ədəbiyyatında "cib vetosu" (ing. pocket veto) deyilir.[30]
  • Böyük Britaniyada (Kral razılığı): Böyük Britaniyada qanunun qüvvəyə minməsi üçün monarxın rəsmi razılığı (ing. Royal Assent) tələb olunur. Müasir konstitusiya konvensiyalarına əsasən, bu razılıq tamamilə formal xarakter daşıyır — monarxın parlamentin qəbul etdiyi qanundan imtina etmək (mütləq veto) hüququ nəzəri olaraq qalsa da, praktikada 1708-ci ildən bəri bu hüquqdan istifadə olunmayıb.[31]

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. ↑ Robert, Henry M. Parliamentary Procedure (ingilis). Da Capo Press. 2000. 34–36.
  2. 1 2 Parliaments of the World (ingilis). Inter-Parliamentary Union. 2015. 112–115.
  3. 1 2 3 4 "Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Daxili Nizamnaməsi" (az.). Milli Məclisin rəsmi saytı. 17 iyun 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyun 2026.
  4. ↑ Cəfərov, İ. Azərbaycan Respublikasında Konstitusiya hüququ (az.). Hüquq Yayınları. 2018. 245–248.
  5. ↑ "How a Bill Becomes a Law" (ingilis). UK Parliament Official Website. 10 dekabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyun 2026.
  6. ↑ Козлова, Е. И.; Кутафин, О. Е. Конституционное право России (rus). Проспект. 2010. 499.
  7. ↑ Norton, Philip. Legislative Processes in Modern Parliaments (ingilis). Routledge. 2003. 88–91.
  8. ↑ Əliyev, Z. Azərbaycan Respublikasında parlament hüququ (az.). Bakı Dövlət Universiteti. 2019. 154–156.
  9. ↑ "Регламент Государственной думы Российской Федерации. Глава 13, ст. 118" (rus). ГАРАНТ. 26 sentyabr 2018 tarixində arxivləşdirilib.
  10. ↑ "Регламент Государственной думы Российской Федерации. Глава 13, ст. 119" (rus). ГАРАНТ. 26 sentyabr 2018 tarixində arxivləşdirilib.
  11. ↑ Козлова, Е. И.; Кутафин, О. Е. Конституционное право России (rus). Проспект. 2010. 226–227.
  12. ↑ "Passage of a Bill: First Reading" (ingilis). UK Parliament Official Website.
  13. ↑ Griffith, J. A. G. Parliamentary Procedure and Practices (ingilis). Oxford University Press. 2005. 142–145.
  14. ↑ Əliyev, Z. Azərbaycan Respublikasında parlament hüququ (az.). Bakı Dövlət Universiteti. 2019. 157–160.
  15. ↑ "Регламент Государственной думы Российской Федерации. Глава 13, ст. 123" (rus). ГАРАНТ. 26 sentyabr 2018 tarixində arxivləşdirilib.
  16. ↑ Козлова, Е. И.; Кутафин, О. Е. Конституционное право России (rus). Проспект. 2010. 228.
  17. ↑ "Passage of a Bill: Second Reading" (ingilis). UK Parliament Official Website.
  18. ↑ Zander, Michael. The Mechanics of Lawmaking in Modern Parliaments (ingilis). Cambridge University Press. 2008. 112–115.
  19. ↑ Əliyev, Z. Azərbaycan Respublikasında parlament hüququ (az.). Bakı Dövlət Universiteti. 2019. 162–165.
  20. ↑ "Регламент Государственной думы Российской Федерации. Глава 13, ст. 125" (rus). ГАРАНТ. 26 sentyabr 2018 tarixində arxivləşdirilib.
  21. ↑ Козлова, Е. И.; Кутафин, О. Е. Конституционное право России (rus). Проспект. 2010. 229.
  22. ↑ "Passage of a Bill: Third Reading" (ingilis). UK Parliament Official Website.
  23. ↑ Miers, David; Page, Alan. The Lawmaking Process (ingilis). Sweet & Maxwell. 2012. 201–205.
  24. ↑ Ginsburg, Tom; Dixon, Rosalind. Comparative Constitutional Law (ingilis). Edward Elgar Publishing. 2011. 340–345.
  25. ↑ "Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası" (az.). Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi - Hüquqi Aktların Vahid Elektron Bazası. 22 iyun 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyun 2026.
  26. ↑ Cəfərov, İ. Azərbaycan Konstitusiya Hüququ (az.). Hüquq Yayınları. 2021. 198–202.
  27. ↑ "Конституция Российской Федерации, ст. 107" (rus). Официальный интернет-портал правовой информации. 3 yanvar 2009 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyun 2026.
  28. ↑ Козлова, Е. И.; Кутафин, О. Е. Конституционное право России (rus). Проспект. 2010. 231–234.
  29. ↑ "Федеральный закон "О порядке опубликования и вступления в силу ФКЗ, ФЗ, актов палат ФС РФ"" (rus). ГАРАНТ.
  30. ↑ Collier, Ken. How Congress Works (ingilis). CQ Press. 2014. 89–93.
  31. ↑ "Companion to the Standing Orders: Royal Assent" (ingilis). UK Parliament Official Website.

Biblioqrafiya

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Qanun_layihəsinin_oxunuşu&oldid=9042028"