Qaraçayevsk

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qaraçayevsk
Karachayevsk.jpg
Gerb
Gerb

43°46′ şm. e. 41°54′ ş. u.


Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Əsası qoyulub 1927
Sahəsi
  • 11,84 km²
Mərkəzin hündürlüyü 900 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
Rəsmi dili Abazin dili, qaraçay-balkarca, Noqay dili, kabarda-çərkəzcərusca
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu +7 87879
Poçt indeksi 369200, 369201, 369221, 369238369241
karachaevsk.info
Xəritəni göstər/gizlə
Qaraçayevsk xəritədə
Qaraçayevsk
Qaraçayevsk
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Qaraçayevsk (abq. Карачаевск, Къарча къала, kab.-çərk. Карачаевск[2][3]qaraç.-balk. Къарачай шахар, noq. Карачаевск) — Rusiya Federasiyası, Qaraçay-Çerkesiya Respublikasında respublika tabeli şəhər. Qaraçay rayonunun inzibati mərkəzi (rayon ərazisinə daxil deyildir).

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Qaraçayevsk şəhəri üç çayın birləşdiyi yerdə: Kuban, Teberda və Marı, dəniz səviyyəsindən təxminən 870 metr yüksəklikdə yerləşir. Qaraçaevskin sahəsi 1184 ha-dır. Şəhərin iqlimi mülayimdir. Günəşli günlərin çox olması ilə xarakterizə olunur. Orta illik rütubət 70 %-dir. Şaxtasız dövr 175 gün davam edir. Küləklər və dumanlar nadir görülür. Orta illik temperatur +8 ° C təşkil edir. Qış isti, az qar keçir. Qışda orta temperatur −2,2 ° C-dir. Yayda güclü istilər müşahidə edilmir, orta temperatur + 16.9 ° C təşkil edir. Payız isə isti, quru, günəşli və sakit keçir. Payızda orta temperatur +9 ° C təşkil edir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Dağlıq Qaraçayda şəhər quruculuğunun təşəbbüskarı Qaraçay-Çərkəz Muxtar Vilayəti Regional Şurasının İcraiyyə Komitəsinin sədri (1922-1926-cı illərdə rayon icra komitəsinə rəhbərlik etmişdir) Qurman Kurdciyev olmuşdur. Təşəbbüs bəzi məlumatlara görə Qaraçay kəndlərinin nümayəndələrindən olan ağsaqqallar şurası tərəfindən təsdiqlənmişdir. Sonra Qaraçay-Çərkəz MV-nin daxil olduğu Şimali Qafqaz diyarının icraiyyə komitəsinin birinci katibi Anastas Mikoyan[4] tərəfindən dəstəklənmişdir (o, 1926-cı ilin avqustuna qədər diyara rəhbərlik etmişdir). Yeni şəhərin təməlində ilk atılan ilk daş guya 1926-cı ildə indiki şəhər xəstəxanasının yerləşdiyi ərazidə olmuşdur[5].

1926-cı ilin aprelində qaraçay-Çərkəz MV-dən Qaraçayev Muxtar Vilayətinin ayrılması nəticəsində yeni şəhər regional mərkəzinə çevrilməli idi. 17 dekabr 1926-cı il siyahıyaalınmasına əsasən, mərkəzinin inşasında 117 ailədə 157 nəfər (116 kişi və 41 qadın) yaşayırdı, onlardan 120 nəfəri rus (76.4%), 8 nəfər alman (5.1%), 8 nəfər ukraynalı (5.1%), 21 nəfər isə digər millətlərin (13.4%) nümayəndələri olmuşdur. Tikinti sahəsi inzibati cəhətdən Kamennomost Kənd Sovetliyinə daxil ərazi olmuşdur.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Urbanizasiya

2019-cu il 1 yanvar tarixinə əsasən Rusiyanın 1115 şəhəri arasında əhalisinin sayına görə 644-ci yerdədir. Əhalisinin sıxlığı — 1777,62 nəf./km².

Milli tərkib

2002-ci il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə rayonun milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir[6]:

xalq say,
nəf.
ümumi
əhaliyə olan nisbət, %
qaraçaylılar 16 077 72,7 %
ruslar 3 610 16,3 %
osetinlər 658 3,0 %
çərkəzlər 299 1,4 %
noqaylar 239 1,1 %
tatarlar 209 0,9 %
ermənilər 152 0,7 %
abazinlər 144 0,7 %
ukraynalılar 130 0,6 %
digərləri 595 2,7 %
ümumi 22 113 100 %

2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə rayonun milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir[7]:

xalq say,
nəf.
ümumi
əhaliyə olan nisbət, %
qaraçaylılar 17 546 81,67 %
ruslar 2 434 11,33 %
osetinlər 386 1,80 %
çərkəzlər 179 0,83 %
tatarlar 163 0,76 %
ukraynalılar 102 0,47 %
ermənilər 95 0,44 %
digərləri 495 2,30 %
bildirməyənlər 83 0,39 %
ümumi 21 483 100 %

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаRusiya Dövlət Federal Statistika Xidməti.
  2. Тхыдэ бейм и щӏыналъэ // РИА «Карачаево-Черкесия», 21.08.2015
  3. Архиепископ Феофилакт Къэрэшей-Шэрджэс къэрал университетым щыӏащ // Благословенный Кавказ, официальный сайт Пятигорской и Черкесской епархии, 9 июня 2018
  4. Домбай-инфо. Строительство и освоение Карачаевска
  5. А. Джаубаева. «Сохрани, художник, город, сбереги его для всех…» // День республики, 02.11.2017
  6. Данные Всероссийской переписи населения 2002 года: таблица 02c. М.: Федеральная служба государственной статистики, 2004. (2002zip, см. прим.)
  7. "База данных Всероссийской переписи населения 2010 года".