Qarağat rəvəndi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Qarağat rəvəndi
Rheum ribes
Rivach=Rivas.JPG
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Kariofillid
Sıra:Qırxbuğumçiçəklilər
Fəsilə:Qırxbuğumkimilər
Cins:Rəvənd
Növ: Qarağat rəvəndi
Elmi adı
Rheum ribes
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
EOL  
GRIN  
IPNI 
TPL 

Qarağat rəvəndi və ya bəzi bölgələrdə uşqun (lat. Rheum ribes)[1] - Qırxbuğumkimilər— (Polygonaceae Juss.) fəsiləsi, rəvənd cinsinə aid bitki növü.[2]

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Təhlükəli həddə yaxın olanlar” kateqoriyasına aiddir – NT. Azərbaycanın nadir növüdür. [3][4]

Qısa morfoloji təsviri[redaktə | əsas redaktə]

50-100 sm hündürlüyündə çoxillik ot bitkisidir. Yarpaqları ürəkvari-dairəvi və ya dairəvi, kənarları xırda dişli, 5 qalın damarlıdır. Aşağı tərəfdə damarlar xırda tikanlıdır, alt və üst hissədə ziyillidir. Çiçək qrupu yarımşarvaridir, çiçəkləri 5-12 ədəddir. Meyvələri 17 mm uzunluqda, 14 mm enində, yumurtavari, yuxarya doğru daralan, əsasında dərin-ürəkvari, qırmızımtıl qanadlı və uzunsov-qəhvəyi fındıqcadır.[4][5] 

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Çiçəkləmə və meyvə əmələ gətirmə dövrü iyun ayına təsadüf edir. Orta dağ qurşağında quru daşlı yerlərdə və kolluqlarda rast gəlinir.[4][5]

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Naxçıvan düzənliyi (Duz dağ), Naxçıvanın dağlıq hissəsi (Şahbuz rayonu-Biçənək və Kükü kəndləri, Vəlidağ, Darıdağ, Təkəlikdağ). [4][6]

Sayı və tendensiyası[redaktə | əsas redaktə]

Populyasiyanın ehtiyatı azdır. Mənfi amillərə həssaslıq göstərir. [4]

Məhdudlaşdırıcı amillər[redaktə | əsas redaktə]

Antropogen amillər (infrastrukturun inkişafı, sahilboyu ərazilərin tikintisi), areallarının çiçərlik və Cavan zoğları erkən yazda kütləvi toplanılır və antropogen təsirə məruz qalır.[3] [4][7]

Mühafizə tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Qorunma tədbirləri Naxçıvan MR-nin Qırmızı kitabında tövsiyə olunur. [4][6]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Nurəddin Əliyev. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.
  2. Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.
  3. 1 2 Azərbaycan Respublikasının Qırmızı kitabı  Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri II nəşr, Bakı-2013
  4. 1 2 3 4 5 6 7 http://www.redbook.az
  5. 1 2 Флора Азербайджана, 1952
  6. 1 2 Naxçıvan MR-nin Qırmızı kitabı; 2010
  7.  İbadullayeva S.C.et-all.