Qara bəy Qarabəyov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qara bəy Qarabəyli
Qara bəy İsmayıl ağa oğlu Qarabəyov
Qara bəy Qarabəyov.jpg
bayraqİttihad fraksiyasının üzvübayraq
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 14 yanvar 1873(1873-01-14)
Doğum yeri Yuxarı Əyyublu, Tovuz rayonu, Yelizavetpol quberniyası, Rusiya İmperiyası Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi 1953(1953-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri Səmərqənd, Özbəkistan Sovet Sosialist Respublikası Özbəkistan SSR
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Qarabәyov Qarabәy (14 yanvar 18731953) — hәkim, iсtimai xadim, Azərbaycan Demokratik Respublikası parlamentinin üzvü [1][2]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Qara bəy Qarabəyli yanvarın 14-ü 1873-cü ildə Yelizavetpol (indiki Gəncə) quberniyasının Yuxarı Ayıblı (indiki Şiştəpə[3][4]) kəndində İsmayıl ağa ilə Şeyda xanımın ailəsində anadan olmuşdur. Şəmkir alman-rus liseyini, daha sonra Tiflis klassik gimnaziyasını bitirmişdir. 1892-ci ildə Moskva Universitetinin tibb fakültəsinə daxil olmuşdur. 1896-cı ildə siyasi fəaliyyətə görə bir il həbsdə olub, həbsdən sonra təhsilini Yuryev (Tartu) Universitetinin tibb fakültəsində davam etdirmişdir. 1901-ci ildə məşhur xeyriyyəçi Nabat xanım Aşurbəyovanın nəvəsi Məsumə xanımla ailə həyatı qurmuşdur. Cütlüyün Tamara, Reyhanat, Arfa adlı üç qız övladları olmuşdur.[5]

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1899-cu ildə Universiteti bitirdikdən sonra iki il Moskvada işləyib. 1901-ci ildə Bakıya qayıtdıqdan sonra şəhərdə ilk dəfə olaraq zöhrəvi xəstəliklərin müalicəsi üzrə kabinet açıb. Qara bəy "İttifaqi-müslimin"təşkilatının üzvü, "Difai"partiyasının rəhbərlərindən olub. Həmin dövrdən publisist fəaliyyətinə başlayıb,"Həyat","İrşad","Kaspi" və s. nəşrlərlə əməkdaşlıq edib. 1906-cı ildə İrana mühacirət edərək inqilabi fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1908-ci ildə İstanbula gələrərək burada "Səadət" adlı təşkilat yaradır. Həmin il hakimiyyətə gələn "Gənc türklər" Qarabəyliyə vəzifə təklif etsələr də o bundan imtina etmişdir. 1911-ci ildə Bakıya gələrək həkimlik və publisistik fəaliyyətini davam etdirib, "Haqq yolu" adlı jurnal buraxır. O,həmçinin Azərbaycanda ilk ikicildlik türk-rus lüğətini nəşr etdirmişdir. Fevral inqilabından sonra Bakıya qayıdan Qarabəyov "Kaspi" vən "Yeni həyat" qəzetlərinin baş redaktoru olub. Yenidən olaraq Qarabəyli mart soyqırımından sonra Bakını tərk edərək Dağıstana gedib.

AXC dövründə fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

ADR parlamentinə keçirilən əlavə seçkilərdə Qara bəy Qarabəyov onun üzvü seçilib."İttihad" partiyasının rəhbərliyinin xahişi ilə bu partiyaya daxil olub.

1919-cu ildə apreldə "İttihad" partiyasını sədri seçilmişdir. Aprel işğalından sonra Qarabəyli həbs edilərək Arxangelskdəki Solovki həbs düşərgəsinə göndərilib. Nəriman Nərimanovun xahişindən sonra Leninin müdaxiləsi nəticəsində 1923-cü ildə həbsdən azad edilir. Moskvaya köçərək Rusiya fövqaladə komissarlığının xəstəxanasında həkim işləyib, kreml xəstəxanasına rəhbərlik etmişdir.

1924-cü ildə Qazaxıstana köçərək burada ilk mamalıq texnikumunun əsasını qoyur.

1933-cü ildə Səmərqənd xəstəxanasında baş həkimin müavini işləyib. 1934-də gizli olaraq Bakıya gəlmişdir. Burada bir erməni döydüyü üçün həbs edilib, həbsdən buraxılaraq Səmərqəndə göndərilib. 1936-cı ildə Səmərqənddə vərəm sanatoriyasının baş həkimi işləyib. Pantürkist, panislamist kimi həbs edilərək, 10 il müddətinə Kolimaya sürgün olunub. 1947-ci ildə Bakıya qayıtdıqdan sonra burada iş və qeydiyyat problemləri ilə üzləşdikdən sonra yenidən Səmərqəndə gedib.

Qara bəy Qarabəyov 1953-cü ildə Səmərqənddə vəfat etmişdir.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan Parlamentinin tərkibi (1919-1920)
  2. (2005) Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti Ensiklopediyası II cild. Bakı: "Lider" nəşriyyat.
  3. "Şiştəpə həqiqətləri", Məhərrəm Şəmkirli, yenixəbər.org - 04.03.2019 - http://yenixeber.org/edebiyyat/69641-sstepe-heqqetler.html
  4. "Sürgün həyatı yaşayan ziyalı", Rəhman Salmanlı, Azərbaycan.-2017.-16 mart.-№58.-S.7. - http://www.elibrary.az/docs/QAZET/qzt2017_1003.htm
  5. Qarabəy Qarabəyov

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]