Qara xan (xaqan)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Qara Xan - türk və altay mifologiyasında əfsanəvi hakan. Qara xalqın yəni adi (soylu olmayan) insanların öndəridir. On oğlu və doqquz qızı vardır. Soylu olmayıb, xalqdan adi bir adam ikən sonradan xanlık əldə edənləri və ya dövlət quranları təmsil edir. Qara dənizde yaşayır (Ağ dənizin yanında ikinci dərəcə əhəmiyyətə malikdir). Buryatcada Hara sözü Ay deməkdir (monqol Sara), bəzi qeydlərdə Oğuz xanın atasının adının Qara Xan ikən bəzi qaynaqlarda nəslinin (və ya atasının) Ay olaraq göstərilməsi bu söz bənzənəmləri səbəbiylə ola bilər. Çünki monqolca Xar, mançurca Xara sözləri qara rəng bildirir. Qara Türklərdə şimal istiqamətinin simvoludur. Gücü və nüfuzu vurğulayır. Tarixdə iştirak edən Qaraxan dövlətinin adı təsadüfi deyildir. Kayra Xan ilə qarışdırılmamalıdır. Əleyhdarı Ağca Xandır.

Qara xan və Kayra xan eyni şəxsiyyət mi?[redaktə | əsas redaktə]

Kayra xan və Qara xan fərqli şəxsiyyətlərdir. "Kayra xan ilə Qara xan eyni adam olaraq nitelense də bu vəziyyət ses səs bənzəməsi qaynaqlı amma məşhur bir yanlışlıktır. Çünki qara sözü içərisində daha çox mənfi mənalar saxlayar. Qara xan fərqli bir mifoloji şəxsiyyətdir (Oğuz xanın atasıdır)." Yenə də bir çox mətndə Qara Xan, Kayra Xan ilə eyni qəbul edilir. Bu səs bənzənəmləri və bir-birlərinin yerinə çox çox istifadə edilmiş olmaları səbəbiylə də bu vəziyyətin qarşısını almaq mümkün görünməməkdədir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin baxın[redaktə | əsas redaktə]