İkinci Qarabağ müharibəsi

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Qarabağ döyüşləri (2020) səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
İkinci Qarabağ müharibəsi
Əsas münaqişə: Dağlıq Qarabağ münaqişəsi
Nagorno-Karabakh war map (2020).svg
Tarix 27 sentyabr 2020 — 10 noyabr 2020 (1 ay, 2 həftə)[1]
Yeri Dağlıq Qarabağonun ətrafındakı işğal altında olan ərazilər, Azərbaycan–Ermənistan sərhədi
Nəticəsi

Azərbaycanın qələbəsi[2][3]

 • Atəşkəs bəyanatının imzalanması.[1]

 • Azərbaycanın müharibə dövründə işğaldan azad etdiyi ərazilər üzərində nəzarəti əlində saxlaması.

 • Rus sülhməramlı qüvvələrinin bölgəyə yerləşdirilməsi.[4]

 • Paşinyan əleyhinə etirazların başlanması.

 • Türk-Rus ortaq monitorinq mərkəzinin qurulması üçün anlaşma memorandumunun imzalanması.[4]
Ərazi dəyişikliyi

Müharibə zamanı:

 • Azərbaycan 5 şəhəri, 4 qəsəbəni, 286 kəndi və Azərbaycan-İran sərhədini işğaldan azad etdi.[5]

Atəşkəsdən sonra:

 • Dağlıq Qarabağ ətrafındakı bütün Ermənistan tərəfindən işğal olunmuş ərazilər 1 dekabr 2020-ci ilədək Azərbaycana qaytarılması.

 • Ermənistan ərazisindən açılacaq dəhliz vasitəsilə Azərbaycandan Naxçıvana birbaşa quru yolunun açılması.[6]
Komandan(lar)

Azərbaycan İlham Əliyev
Azərbaycan Zakir Həsənov
Azərbaycan Nəcməddin Sadıqov
Azərbaycan Mais Bərxudarov[7]
Azərbaycan Hikmət Mirzəyev[8]
Azərbaycan Hikmət Həsənov[9]
Azərbaycan Elçin Quliyev[10]

Ermənistan Nikol Paşinyan
Ermənistan Arayik Harutyunyan
Ermənistan Cəlal Harutyunyan[11]
Ermənistan David Tonoyan
Ermənistan Mikael Arzumanyan[11]
Ermənistan Artur Sarkisyan  [12]
Ermənistan Onik Qasparyan
Ermənistan Tiran Xaçatryan[13]

Tərəflərin qüvvəsi

Azərbaycan Silahlı Qüvvələri

 • Azərbaycan Quru Qoşunları

1-ci Ordu Korpusu[9]
2-ci Ordu Korpusu[14]
3-cü Ordu Korpusu[15]
4-cü Ordu Korpusu[15]
Naxçıvan Hərbi Qarnizonu[15]

 • Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr[16]

 • Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələri

Azərbaycan Dəniz Piyadaları[17]

 • Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri[18]

 • Dövlət Sərhəd Xidməti[10]

 • Daxili İşlər Nazirliyi

Daxili Qoşunlar[19]

 • Xarici Kəşfiyyat Xidməti

YARASA xüsusi təyinatlıları[20]

 • Qondarma DQR Müdafiə Ordusu

 • Ermənistan Silahlı Qüvvələri

Erato dəstəsi[21]

 • Milli Təhlükəsizlik Xidməti[22]

 • Ermənistan polisi[23]

Ölənlər və yaralananlar

Azərbaycan mənbələrinə görə:

 • 2,855 hərbi qulluqçu[24]

 • 50 hərbi qulluqçu itkin düşüb.[24]

 • 12 hərbi qulluqçu əsir götürülüb.[25][26][27]

Ermənistan mənbələrinə görə:

 • 3,439 hərbi qulluqçu[28]

 • 60+ hərbi qulluqçu əsir götürülüb.[29]

Ümumi itkilər
  • 100 azərbaycanlı[30] və 65 erməni[31] mülki şəxs həlak olub.
  • 416 azərbaycanlı[30] və 165 erməni[31][32] mülki şəxs yaralanıb.
  • 3 azərbaycanlı[33] və 40 erməni[34] mülki şəxs əsir götürülüb.
  • 1 rus Mi-24 vurulub, 2 ekipaj üzvü həlak olub, 1-i yaralanıb.[35]
  • 1 rus mülki şəxs həlak olub.[36]
  • 2 fransız[37] və 3 rus[38] jurnalist yaralanıb.
  • 1 iranlı mülki şəxs yaralanıb.[39]
  • 40.000 azərbaycanlı[40] və 100.000 erməni[41][42][43] məcburi köçkün.
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

İkinci Qarabağ müharibəsi[44][45][46][47][48], Vətən müharibəsi[49][50] və ya "Dəmir Yumruq" əməliyyatı[51][52]Azərbaycan Silahlı QüvvələriErmənistan Silahlı Qüvvələri arasında Dağlıq Qarabağda davam edən silahlı qarşıdurma. Atəşkəsdən sonra müşahidə olunan ən gərgin və uzunmüddətli döyüşdür. Beynəlxalq səviyyədə Azərbaycanın bir hissəsi kimi tanınan, lakin Ermənistan hökümətinin idarəetməsi altında yaradılan Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası ilə bağlı həll olunmamış münaqişənin son gərginləşməsidir.

27 sentyabr 2020-ci il səhər saatlarında Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin genişmiqyaslı təxribat törədərək cəbhəboyu zonada yerləşən Azərbaycan ordusunun mövqelərini və yaşayış məntəqələrini iriçaplı silahlar, minaatanlar və müxtəlif çaplı artilleriya qurğularından intensiv atəşə tutması nəticəsində, Ermənistan ordusunun döyüş aktivliyinin qarşısını almaq, mülki əhalinin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə Azərbaycan ordusunun komandanlığı tərəfindən qoşunların bütün cəbhə boyu sürətli əks-hücum əməliyyatı başlaması barədə qərar verilib.[53][54][55] Qarşıdurmalar nəticəsində Ermənistanda hərbi vəziyyət və ümumi səfərbərlik[56][57], Azərbaycanda isə hərbi vəziyyət və komendant saatı[58], 28 sentyabrda qismən səfərbərlik elan edilmişdir.[59] Qarşıdurmalar qısa müddətdə sürətlə alovlanmış və İkinci Qarabağ müharibəsinə çevrilmişdir.[60]

Çoxsaylı ölkələr və Birləşmiş Millətlər Təşkilatı münaqişəni kəskin şəkildə qınamış və hər iki tərəfi gərginliyi azaltmağa və mənalı danışıqları təxirə salmadan davam etdirməyə çağırmışdır. Əfqanıstan, Ukrayna, Pakistan, TürkiyəŞimali Kipr Türk Respublikası isə Azərbaycana dəstək olduqlarını bildirmişdir.[61][62][63][64] 29 sentyabr tarixində BMT Təhlükəsizlik Şurası Dağlıq Qarabağdakı vəziyyətlə əlaqədar təcili iclas keçirmişdir.[65] Rusiyanın vasitəçiliyi ilə Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi tərəfindən dəstəklənən və həm Ermənistan, həm də Azərbaycan tərəfindən qəbul edilən humanitar atəşkəs rəsmi olaraq 10 oktyabr tarixində qüvvəyə minsə də[66], Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin mülki vətəndaşları hədəfə alan terror aktları nəticəsində atəşkəs yenidən pozulmuş[67][68], yaralıların və məhbusların mübadiləsi dayandırılmışdır.[69]

Zəmin

Birinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində öz torpaqlarının 20 faizini itirən Azərbaycan Respublikası əsasən 1994-cü ildə imzalanmış Bişkek protokolundan sonra Ermənistan Respublikası ilə BMT Təhlükəsizlik Şurasının işğalçı qüvvələrin qeyd-şərtsiz Azərbaycan torpaqlarından çıxarılmasını nəzərdə tutan qərarlarının[70] icra olunması üçün müxtəlif beynəlxalq qurumlar çərçivəsində uzunmüddətli diplomatik danışıqlar apardı.[71][72][73] Beynəxalq təşkilatların sülh platformaları ilə yanaşı, Azərbaycan region ölkələrinin də münaqişənin həlli istiqamətindəki təşəbbüslərində yaxından iştirak edirdi. 2011-ci ildə Rusiyanın təşəbbüsü iə Kazanda keçirilən sammitdə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev, Ermənistanın işğal etdiyi 7 rayonu Azərbaycana qaytarmağa hazır olduğunu bildirən Kazan sənədini imzalamaqdan imtina etdi. Bunun səbəbi isə Azərbaycanın ətraf rayonlarla yanaşı, Dağlıq Qarabağ bölgəsinin də, Azərbaycandan kənarda istənilən statusunu istisna etməsi idi.[74]

Formal olaraq, 2016-cı ildən sonra Madrid prinsipləri yaxud konfiqurasiyaları əsasında davam edən sülh danışıqları prosesi, 2018-ci ildə Ermənistan inqilabı nəticəsində hakimiyyətə gəlmiş Nikol Paşinyanın "Qarabağ Ermənistandır və nöqtə" kimi populist bəyənatları[75] və Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərinə ardıcıl qanunsuz səfərləri[76][77][78] kimi təxribatçı xarakter daşıyan hərəkətləri ilə ciddi ölçüdə sarsıldı.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Xarici İşlər Nazirliyinin 1919-cu il Paris Sülh Konfransında təqdim etdiyi xəritədə əks olunan Şuşa, QaryağınZəngəzur qəzaları.

Təxribatçı əməllərin davamı qismində, 2019-cu ilin mart ayında Ermənistanın müdafiə naziri David Tonoyan ABŞ-da rəsmi səfərdə olarkən, "yeni torpaqları üçün yeni müharibə" çağırışı etdi.[79] Tonoyanın bəyənatı təmas xəttində bir sıra hərbi təxribatlarla müşaiyət olundu. Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin bölmələri 2020-ci ilin iyul ayında Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədinin Tovuz istiqamətində əlverişli mövqeləri ələ keçirmək məqsədilə artilleriya atəşindən istifadə edərək hücuma keçməyə cəhd göstərsə də, müvəffəq ola bilmədi.[80] 23 iyulda isə Ermənistan Silahlı Qüvvələri, Rusiya ilə ortaq hava hücumundan müdafiə sistemi təlimlərinə başladığını elan etdi.[81] Bunun ardınca, Azərbaycan ərazisində, Azərbaycan Silahlı QüvvələriTürkiyə Silahlı Qüvvələrinin birgə iştirakı ilə sentyabr ayının əvvəlinə qədər davam edən bir sıra hərbi təlimlər keçirildi.[82][83] Avqust ayında, təmas xəttinin Goranboy rayonu istiqamətində Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin diversiya-kəşfiyyat qrupu təxribat törətməyə cəhd göstərmiş lakin görülən tədbirlər nəticəsində diversiya qrupu itki verərək geri çəkilmiş və qrupunun komandiri baş leytenant Qurgin Alberyan əsir götürülmüşdür.[84]

Birbaşa hərbi təxribatlarla yanaşı, Ermənistan tərəfindən beynəlxalq hüquqi prinsiplərə zidd olaraq Azərbaycan Respublikasının işğal altındakı ərazilərinə çox sayda YPG, PKK terrorçularının[85][86] o cümlədən, Beyrut limanında baş tutan partlayışlardan sonra minlərlə Livan ermənilərinin köçürülməsi münaqişəni daha da alovlandırdı.[87][88][89][90] Situasiyanın gərginliyi 2020-ci ilin avqust ayının sonlarında Ermənistanın baş nazirinin həyat yoldaşı Anna Hakobyanın Azərbaycanın işğal altındakı ərazilərində qeyri-leqal olaraq təşkil olunmuş hərbi təlimdə iştirakını ictimailəşdirməsi ilə pik həddə çatdı.[91] Ermənistan tərəfinin bu qəbildən olan səmərəsiz və təhrikedici bəyanatları və hərəkətləri bir sıra tədqiqatçılar tərəfindən danışıqlar prosesindən tamamilə imtina olaraq qiymətləndirilmişdir.[92][93]

25 sentyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin BMT Baş Assambleyasının 75-ci sessiyasının ümumi debatlarında videoformatda çıxışında Ermənistanın təxribatları nəticəsində azərbaycanlı hərbçilərin və 76 yaşlı mülki vətəndaşın həlak olması, habelə mülki infrastruktura vurulan ciddi ziyan qeyd olunmuşdur. O cümlədən, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti iyulun 17-dən etibarən sentyabr ayına qədər hərbi yük təyyarələri ilə Ermənistana min tondan artıq hərbi avadanlığın daşındığını bildirmişdir.[94] Sözügedən tədbirdə Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, AzərbaycanGürcüstanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyən çıxışlar etmişdir.[95][96]

Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin köməkçisi — Prezident Administrasiyasının xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev sentyabrın 27-də saat 06:00 radələrində Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin atəşkəs rejimini kobud şəkildə pozması ilə bağlı bəyanat yaymışdır.[97] Həmin gün Azərbaycan Silahlı Qüvvələri erməni təxribatlarının qarşısını almaq üçün əks-həmlə əməliyyatlarına başlamış[98] və respublika ərazisində hərbi vəziyyət elan olunmuşdur.[99]

Döyüşlərin gedişi

Bu döyüşlərdə Azərbaycan xeyli az itki ilə böyük irəliləyişlərə imza atdı. Başlanğıcda bir sıra kəndləri və strateji körpüləri işğaldan azad etdikdən sonra Azərbaycan Silahlı Qüvvələri oktyabrın 22-də Qarabağın İranla cənub sərhədini tamamilə azad etdi və 23 oktyabrda Laçın Dəhlizinə doğru irəliləməyə başladı. Laçın Dəhlizi Qarabağdakı qondarma qurumla Ermənistanı birləşdirən yeganə böyük (digərləri ilə müqayisədə) magistral yol idi. Ən yaxın coğrafi yeniləmələr göstərirdi ki, həmin gün Azərbaycan qüvvələri Laçın magistral yolunu kəsmək üçün yalnız 10 km məsafədə idi. Magistral yola nəzarət Ermənistandan yanacaq, döyüş sursatı və hərbi möhkəmlətmə ehtiyatlarının qarşısını alacaqdı. Azərbaycan ənənəvi olaraq gün ərzində hərbi karvanların qarşısını almaq üçün artilleriya, minaatan və hətta birbaşa atəş və ya idarə olunan raketlərlə Ermənistan ordusuna zərbələr endirirdi.[100]

Davam edən müharibə ərzində 4 oktyabrda Cəbrayıl[101][102], 17 oktyabrda Füzuli[103][104], 20 oktyabrda Zəngilan[105][106], 25 oktyabrda Qubadlı[107][108] və 8 noyabrda Şuşa şəhəri işğaldan azad edilmişdir.[109][110][111] Moskvada imzalanan müqaviləyə əsasən, noyabrın 10-u Bakı vaxtı ilə saat 00:00-dan etibarən Dağlıq Qarabağ münaqişəsi zonasında atəşin və hərbi əməliyyatların tam dayandırılması, 1 dekabradək Ermənistan qüvvələrinin Dağlıq Qarabağın ətrafında Ermənistan nəzarətindəki Azərbaycan ərazilərindən çıxarılması və Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə Azərbaycanın qərb rayonlarını birləşdirən yeni nəqliyyat kommunikasiyalarının inşasının təmin edilməsi elan edilmişdir.[112] 11 dekabrda Dağlıq Qarabağda hərbi əməliyyatların başa çatması və Rusiya Federasiyasının sülhməramlı əməliyyatlarının başladığı andan etibarən ilk dəfə atəşkəs pozulub. Hadrutda atəşkəs rejiminin pozulması ilə bağlı bir hal qeydə alınıb. Nəticədə Azərbaycan ordusunun bir hərbçisi yaralanıb.

Atəşkəs danışıqları

Hərbi əməliyyatlar zamanı tərəflər arasında Qarabağla bağlı danışıqlar davam edib. Oktyabrın 19-da "dqr" in rəhbəri Araik Arutyunyan Paşinyana zəng edib. O, nəinki öz fikrini, həm də Qarabağ separatçılarının sabiq liderləri Arkadi QukasyanBako Saakyanın, həmçinin Ermənistanın sabiq prezidentləri Levon Ter-Petrosyan, Robert KoçaryanSerj Sarqsyanın mövqelərini çatdırıb. Bundan sonra Paşinyan, Rusiyanın təkliflərinin məntiqinə uyğun olaraq, hərbi əməliyyatların dayandırılmalı olduğunu deyən Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə zəng edib. Təklifə görə Qarabağın statusu məsələsinin həllini təxirə salınır, keçmiş DQMV ətrafındakı rayonlar Azərbaycana təhvil verilir və o vaxt səslənən təklifə görə, keçmiş DQMV-nin sərhədləri boyu və Laçın dəhlizində Rusiya sülhməramlıları yerləşdirilir. Baş nazir Paşinyan bu variantı Qarabağ separatçılarının başçısına çatdırıb və Araik Arutyunyan razılaşdığını bildirib. Bundan sonra Paşinyan parlamentdənkənar qüvvələrin nümayəndələrinin iştirakı ilə müşavirə çağırıb və qəbul etdiyi qərarı təqdim edib. Görüşün bir çox iştirakçıları narazılıqla reaksiya veriblər, müşavirədən sonra isə bəziləri sosial şəbəkələrdə yazıblar ki, Qarabağ uğrunda ümumxalq mübarizəsini əngəlləyənlər xəyanətkardırlar, başqa adları yoxdur. Elə həmin gün Paşinyan parlament fraksiyalarının nümayəndələrinin iştirakı ilə Təhlükəsizlik Şurasının (TŞ) iclasını da toplayıb. İclasda respublikanın prezidenti və bütün ermənilərin katolikosu da iştirak ediblər.

TŞ-nin iclasından sonra Paşinyan Putinə zəng edib və bu təklifə razı olduğunu bildirib. Putin cavab verib ki, bu məsələləri səhərə qədər İlham Əliyevlə müzakirə edib nəticəsini Paşinyana deyəcək. Növbəti gün səhər Bako Saakyan və Arkadi Qukasyan Paşinyanla görüşdə bildiriblər ki, Qarabağın statusu dəqiqləşdirilmədən hər hansı Sazişə qarşı çıxırlar. Paşinyanın fikrincə onlar bunu həm də Ermənistanın keçmiş prezidentlərinin adından bəyan ediblər. Oktyabrın 20-də Rusiya Prezidenti, şərtləşdikləri kimi, zəng edib. O bildirib ki, Əliyev atəşkəsə razıdır, lakin sülhməramlılar keçmiş DQMV — nin sərhədləri boyu deyil, faktiki təmas xəttinin uzunluğu boyu yerləşdirilməlidir, çünki Hadrut və Talış Azərbaycanın nəzarəti altındadır və onlar tutduqları mövqedən geri çəkilməyə razı deyillər. Bundan başqa, Ermənistan tərəfi öhdəlik götürməlidir ki, azərbaycanlılar Şuşaya qayıdacaqlar. Paşinyan bundan imtina edib. O deyib ki, Hadrutla razılaşsa belə, Şuşanın verilməsini təsəvvür edə bilmir. Rusiya Prezidenti təəccübləndi ki, Paşinyan nə üçün azərbaycanlıların qayıtmasının əleyhinədir. Paşinyan öz arqumentlərini təqdim etdi. Onun fikrincə bu halda şəhər əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılar olardı və Azərbaycan tərəfi Xankəndinə yolu kimin və necə idarə etməsi məsələsini qaldırardı. Paşinyan əmin olduğunu bildirib ki, əgər Şuşa ilə bağlı bu ssenariyə razılıq versəydi, Azərbaycan yeni şərt irəli sürərdi – Şuşadan Qırmızı Bazar kəndinə gedən yola nəzarətlə bağlı. Bununla da atəşkəsə nail olunmadı.[113]

9 noyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan, Rusiya və Ermənistanın dövlət başçıları tərəfindən atəşkəs bəyanat imzalanır. Bəyanatda 10 Noyabr 2020-ci il tarixində Moskva vaxtı ilə 00:00-dan etibarən tam bir atəşkəs və Dağlıq Qarabağ münaqişəsi bölgəsindəki bütün hərbi əməliyyatların dayandırılması elan edilir.

Tərəflərin taktikası

Azərbaycan ordusu 44 günlük müharibə ərzində “Harop” zərbə pilotsuz aparatlarından, o cümlədən İsraillə birgə Azərbaycanda istehsal olunan “Zərbə” dronlarından və digər PUA-lardan, o cümlədən “Bayraktar TB2” zərbə pilotsuz təyyarələrindən geniş istifadə edib. Təkcə Bayraktar TB2 dronları vasitəsilə Azərbaycan Ermənistanın bir milyard dollar dəyərində hərbi texnikasını məhv edib.[114] Azərbaycan pilotsuz An-2 təyyarələrini Ermənistanın hava hücumundan müdafiə sistemlərinin mövqe rayonlarını aşkarlamaq üçün fəal şəkildə tətbiq edirdi. Azərbaycan Ordusunun bu unikal fəndi dünya hərb tarixində yenilik kimi qəbul edilir. Döyüş əməliyyatlarının gedişində Ermənistan Müdafiə Nazirliyi az qala hər gün “Azərbaycan qırıcı-bombardmançılarının vurulduğu” haqda raportlar verirdi. Hərbi əməliyyatların ilk 2-3 həftəsindən sonra onların “vurduqları hərbi təyyarələrin” sayı onlarla ölçülürdü. Lakin daha sonra üzə çıxdı ki, Ermənistanın hava hücumundan müdafiə sistemləri Azərbaycanın pilotsuz An-2 təyyarələrini vurur və nəticədə öz mövqe rayonunu üzə çıxarır. Ardınca Azərbaycan Ordusu həmin hava hücumundan müdafiə sistemini məhv edir.[115]

Dronlar həm düşmənin texnikasına və canlı qüvvəsinə dəqiq zərbələrin endirilməsi, həm artilleriya atəşini korreksiya etmək və kəşfiyyat aparmaq məqsədləri ilə tətbiq olunub. Azərbaycan ordusu pilotsuz aparatlardan müxtəlif məqsədlər üçün istifadə edirdi. Onlar üç-dörd növ olurdu. Biriləri artilleriya atəşlərini yönləndirirdi, PUA-lar gəlirdi və 4 dəqiqə sonra artileriya ermənilərin mövqelərinə dəqiq zərbələr endirirdi. Rus hərbi ekspert Pavel Felqenhauer qeyd edir ki, təxminən bərabər hərbi vəziyyətlərə baxmayaraq, Azərbaycan ordusu qəti keyfiyyət texnoloji üstünlüyünə sahib idi. Bəzi mütəxəssislər isə Ermənistanın məğlub olmasında PUA-ların rolunun çox olmadığını, Ermənistanın itkilərinin əsasən “sehrli texnologiya” deyil, düzgün olmayan təlim və pis ərazi səbəbindən baş verdiyini iddia edirlər.[100]

Atəşkəs sonrası toqquşmalar

Birgə bəyanatın imzalanmasından bir ay keçdikdən sonra Ermənistan silahlı qüvvələrinin Xocavənd rayonu ərazisində diversiya-təxribat fəaliyyəti baş verib. Azərbaycanın müvafiq qurumları tərəfindən aparılan antiterror əməliyyatı nəticəsində Ermənistan vətəndaşları olan 62 nəfərdən ibarət diversiya qrupunun üzvlərinin saxlanılıb.[116]

İtkilər

Azərbaycan tərəfi

Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin yaydığı məlumata əsasən Vətən müharibəsində Silahlı Qüvvələrimizin 2783 nəfər hərbi qulluqçusu həlak olmuşdur. Onların sırasında 103 nəfər hərbi qulluqçunun DNT analiz metodu ilə şəxsiyyətinin müəyyən edilməsi üzrə işlər davam etdirilir. 100 nəfərdən artıq hərbi qulluqçumuz isə itkin düşmüş hesab olunur. Onların tapılıb ailələrinə məlumat verilməsi üçün zəruri təbdirlər görülür. Hazırda 1245 nəfər hərbi qulluqçunun tibb müəssisələrində müalicəsi davam edir.[117]

Ermənistan tərəfi

Oktyabrın 6-na Ermənistan tərəfinin məlumatlarına əsasən döyüşlərdə 1120 hərbçi həlak olmuşdur.[118]

İddialar

Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin coğrafiyası, tarixi və həssaslığı səbəbilə üçüncü tərəf və beynəlxalq aparıcı ölkələr tərəfindən, o cümlədən Suriya İnsan Haqları Monitorinq mərkəzi də daxil olmaqla çox sayda media təşkilatları müxtəlif ittihamlar, iddialar və ifadələr irəli sürmüşdür.

İran və Rusiyanın iştirakı

Münaqişə əsnasında Azərbaycan və İran mətbuatı Rusiya silah-sursat və hərbi texnikasının İran üzərindən Ermənistana daşındığını bildirdi. 29 sentyabrda İran Xarici İşlər Nazirliyi bu iddiaları rədd etdi.[119] Ertəsi gün Azərbaycan hökumətinə bağlı KİV-lər hərbi texnikanın İran üzərindən Ermənistana aparıldığını göstərən videogörüntüləri paylaşdı.[120][121][122] Azərbaycanlı millət vəkili Sabir Rüstəmxanlı İranın müxtəlif ölkələrdən Ermənistana silah daşınması ilə məşğul olduğunu bildirdi.[123] Bundan sonra Sabir Rüstəmxanlı Azərbaycan parlamentində İsraildə Azərbaycan səfirliyinin açılmasını təklif etdi.[124] İran Prezidentinin İşlər İdarəsinin rəisi Mahmud Vaezi, Azərbaycan baş nazirinin müavini Şahin Mustafayevlə telefon danışığında iddiaları rədd etdi və bu şayiələrin iki ölkə arasındaki münasibətləri pozmağa yönəldiyini bildirdi.[125][126][127] Əlavə olaraq, İran dövlətinə bağlı KİV-lər kadrlarda əks olunan yük maşınlarının Ermənistan hökumətinin əvvəllər Rusiyadan aldığı Kamaz yük maşınlarının daşınmalarından ibarət olduğunu bildirdi.[128]

Əcnəbilərin, muzdluların və terror qruplaşmalarının iştirakı

YPGPKK

Münaqişədən əvvəl türk mənbələri İraqSuriyadan bir çox YPGPKK üzvünün Azərbaycana qarşı erməni milisləri yetişdirmək üçün Dağlıq Qarabağa köçürüldüyünü iddia etmişdir.[129] 30 sentyabrda Türkiyə mənbələri 300-ə yaxın PKK döyüşçüsünün İran vasitəsilə Dağlıq Qarabağa köçürüldüyünü iddia etdi.[130] 28 sentyabrda Azərbaycan Silahlı Qüvvələrindən verilən məlumata görə, erməni itkiləri arasında SuriyadanYaxın Şərqin müxtəlif ölkələrindən olan erməni mənşəli muzdlular var. 30 sentyabr tarixində Hikmət Hacıyev "beynəlxalq ictimaiyyətin Ermənistanın terrorçu qüvvələrini Azərbaycana qarşı istifadə etməsinə adekvat reaksiya verməli" olduğunu bildirdi.[131][132] Lakin Washington Post qəzetinin şərhçisinə görə, Türkiyənin keçmişdə PKKYPG-nin fəaliyyəti ilə bağlı şübhəli açıqlamaları bu iddiaları da şübhə altında salıb.[133] The Jerusalem Post isə Daily Sabah qəzetinin PKKYPG-nin Qarabağdakı müdaxiləsinə dair xəbərlərin bəhanə olmasını və Türkiyənin bu bəhanədən istifadə edərək Şimali İraqıSuriyanı bombalayaraq "zərərsizləşdirəcəyini" iddia etdi.[134]

Erməni diasporu könüllüləri

Müharibənin ilk günlərindən etibarən, bir sıra beynəlxalq mətbuat orqanlarında, dünyanın müxtəlif ölkələrinin vətəndaşları olan ermənilərin Qarabağdakı döyüşlərdə iştirak etmək üçün Ermənistana yollandığına dair məqalələr dərc olundu. Əsasən Livan[135],Suriya[136], Fransa[137] və bəzi Latın Amerikası[138][139] ölkələrində yaşayan erməni əsilli vətəndaşların erməni diasporunun çağırışları ilə beynəlxalq hüquq prinsiplərinə zidd olaraq, döyüşlərdə iştirakı məlum olmuşdur.

Bundan əlavə, 1 oktyabr tarixində Suriya İnsan Haqları Monitorinq mərkəzi erməni əsilli suriyalı döyüşçülərin Suriyadan Ermənistana aparıldığını təsdiqləyib.[140]

Kiber hücumlar

Kiber hücumlar nəticəsində sındırılan saytların interfeysi dəyişdirilərək Mübariz İbrahimovun fotoşəkli və "Qarabağ Azərbaycandır və Nida işarəsi" sözləri istifadə edilmişdir.[141]

Azərbaycan hakerləri tərəfindən bir sıra erməni saytları sındırılaraq Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq tribunada səsləndirdiyi "Qarabağ Azərbaycandır və Nida işarəsi", həmçinin "Əgər erməni əsgəri ölmək istəmirsə rədd olsun Azərbaycan torpağından" fikirləri yerləşdirilib.[142] Erməni saytlarında Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Mübariz İbrahimovun fotoları da yerləşdirilib. 27 sentyabr günorta saatlarında başlayan hücumlarla ümumilikdə 90 erməni saytı sındırılıb. Bu saytlar arasında Ermənistanın ən məşhur xəbər və video portalları da yer alıb.[143] 27 sentyabr axşam saatlarında başlayan hücumlarla birlikdə isə Ermənistanın dövlət strukturlarına məxsus çox sayda məxfi sənədlər azərbaycanlı hakerlər tərəfindən ələ keçirilib.[144] Bu sənədlər arasında Ermənistanın Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinə, Ermənistan Prezidentinə, Ermənistanın Xarici İşlər Nazirliyinə aid xeyli məlumatlar var.[145][146] Həmçinin, mümkün erməni təxribatının qarşısını almaq məqsədilə, Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi yanında Elektron Təhlükəsizlik Xidməti, vətəndaşlara sosial mediada, telefon mesaj bölməsində və ya e-poçt adreslərinə daxil olan heç bir linkə daxil olmamağı, heç bir faylı yükləməməyə çağırmışdır.[147] Bu səbəbdən, Azərbaycan sərhədləri daxilində internetin sürəti yavaşladılmış, sosial medialara girişə qadağa qoyulmuşdur.[148][149] 29 sentyabr tarixində Anti-armenia Team haker qrupu tərəfindən Ermənistan silahlı qüvvələrinə məxsus 10 GB həcmində məxfi sənədlər ələ keçirilmişdir.[150] 30 sentyabr tarixində azərbaycanlı hakerlər Ermənistanın ən məşhur restoranlar şəbəkəsinin kameralarını ələ keçirib, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin çıxışını yayımlayıblar.[151][152][153] İlham Əliyevin çıxışını görən ermənilər təlaş və çaşqınlıq içərisində qalıb.[154] 3 oktyabr tarixində Anti-armenia Team haker qrupunun hakerləri tərəfindən keçirilən kiber əməliyyat nəticəsində Ermənistanın Yüksək Texnologiyalar naziri Hakob Arshakyana məxsus kompüter ələ keçirilib.[155] Karabakh Hacking Team qrupundan olan bir neçə haker Ermənistan hökumətinin elektron sənəd dövriyyəsi sistemini sındırıb. Nəticədə 50 TB həcmində sənədlər əldə edilib.[156]

Daxili vəziyyət

Azərbaycan

27 sentyabr səhər saatlarında Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi tərəfindən verilən məlumatlara görə Ermənistanın törədə biləcəyi təxribatların qarşısını almaq üçün ölkə üzrə internetin verilişində bir sıra məhdudiyyətlər tətbiq olunmuşdur.[148][149] Həmçinin Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi xaricdə yaşayan azərbaycanlılara müraciət edərək, sosial şəbəkədə, elektron media və digər kütləvi informasiya vasitələrində rəsmi olmayan, dəqiqləşdirilməmiş və qeyri-obyektiv məlumatlardan istifadə etməməyə çağırmışdır.[157] Hərbi vəziyyətlə əlaqədar Milli Məclisdə keçirilən iclasda 27 sentyabr 00:00-dan etibarən Bakı, Gəncə, Göygöl, Yevlax və bir sıra rayonlarda komendant saatı elan olunması qərarı qəbul olunmuşdur.[158][159][160] Verilmiş sərəncama əsasən, Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər naziri Vilayət Eyvazov hərbi vəziyyət dövründə komendant saatının tətbiq edildiyi ərazilərin komendantı təyin edilmişdir.[161] Həmçinin, Azərbaycan Hava Yollarının mətbuat xidməti 30 sentyabr tarixinədək Azərbaycan Respublikasının bütün hava limanlarının müntəzəm sərnişin reysləri üçün bağlanacağını açıqladı.[162] Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Azərbaycan Respublikasında qismən səfərbərlik elan edilməsi haqqında sərəncam imzalayıb və Azərbaycan Respublikasının Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinə təsdiq edilmiş planlara uyğun olaraq hərbi vəzifəlilərin səfərbərlik üzrə hərbi xidmətə çağırılmasını və hərbi-nəqliyyat vəzifəsindən irəli gələn tədbirlərin həyata keçirilməsini təmin etmək tapşırılıb.[163][164] Sərəncam 28 sentyabr qüvvəyə minib.[165] Azərbaycan Ordusunun Ermənistan silahlı qüvvələrinin hərbi təxribatlarının qarşısını uğurla alması, düşmənə sarsıdıcı zərbələr endirməklə cəbhədə əldə etdiyi qələbələr Azərbaycan xalqı tərəfindən böyük sevinclə və ruh-yüksəkliyi ilə qarşılanır. Azərbaycan vətəndaşları, xaricdə yaşayan azərbaycanlılar, eləcə də Türkiyə vətəndaşları bu nailiyyətlərə görə Prezident, Ali Baş Komandan İlham Əliyevə çoxsaylı təbrik və minnətdarlıq məktubları göndərib.[166] Azərbaycan Prezidenti, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin ünvanına "ermənilərə qarşı döyüş əmri" gözləyən minlərlə Türkiyə vətəndaşı məktub göndərib, qardaş ölkənin işğalçılardan azad olunması üçün daim hazır olduqlarını bildirib.[167][168][169] Həmçinin, 27 sentyabrdan etibarən, Bakı şəhərinin küçələrində, yaşayış binalarının eyvanlarında, mağaza və digər obyektlərin fasadlarında üç rəngli Azərbaycan bayrağı dalğalanır. Əhali, cəbhədə qazanılan uğurlar və bəzi ərazilərin işğaldan azad edilməsinin şərəfinə evlərini bayraqlarla bəzəyir. Eyni zamanda avtomobillərdən də kiçik bayraqlar asılır.[170]

30 sentyabr tarixində Gənclər və İdman Nazirliyi, AFFA ilə birlikdə "Biz birlikdə güclüyük" adlı bayraq aksiyası təşkil edib.[171] Aksiya könüllüləri paytaxt Bakı şəhərinin 3 fərqli hissəsində yüzlərlə bayraq paylayıb.[172][173] Müdafiə Nazirliyi tərəfindən verilən məlumatlara görə sentyabrın 1-dən oktyabrın 1-dək Silahlı Qüvvələrə Yardım Fonduna 6.691.593 AZN və 5102 ABŞ dolları vəsait daxil olub.[174]

Ermənistan

Ermənistan Mülki Aviasiya Komitəsi 27 sentyabr 2020-ci il tarixdə qəbul edilmiş 1585N qərara uyğun olaraq 55 yaşdan aşağı şəxslər üçün çağırış elan edib. Bu çağırışlarla əlaqədər olaraq Ermənistanda 18 yaşdan 55 yaşınadək kişilər ölkəni yalnız ərazi hərbi komissarlıqlarının yazılı icazəsi ilə tərk edə bilərlər.[175] 29 sentyabr tarixində, Ermənistanın keçmiş müdafiə naziri Seyran Ohanyanın cəbhə xəttinə getməsi ilə əlaqədər olaraq, Ermənistanın keçmiş prezidenti Robert Köçəryan və 2008-ci il seçki sonrası iğtişaş iddiasında ittiham olunan digər keçmiş məmurların məhkəməsini təxirə salındı.[176] 1 oktyabr tarixində Ermənistanda TikTok proqramına giriş qadağan edilib.[177] Elə həmin gün, Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Xidməti keçmiş yüksək rütbəli Ermənistan hərbi məmurunu Azərbaycan kəşfiyyat orqanlarına casusluq etməkdə şübhəli bilinərək həbs olunduğunu və xəyanətdə ittiham olunduğunu bildirdi.[178] 2 oktyabr tarixində Ermənistan Dağlıq Qarabağa gedən bütün avtomobil yollarını bağlamışdır. Yollar sadəcə hərbi yerdəyişmə məqsədilə istifadə ediləcək. Ermənistan silahlı qüvvələrinin bir sıra ön xətt bölmələrinin şəxsi heyətinin demoralizə olunması, bir çox hərbi qulluqçunun isə ümumiyyətlə döyüşdən imtina etməsi səbəbilə Ermənistan Müdafiə Nazirliyi ölkə qadınlarına müraciət etməyə başlayıb. 2 oktyabr tarixində Ermənistan Müdafiə Nazirliyi tərəfindən qadın batalyonu yaradılıb və komplektləşdirilməyə başlanılıb.[179][180]

9 oktyabr tarixindən etibarən Ermənistanda səlahiyyətlilər Dağlıq Qarabağdakı münaqişənin artması səbəbindən sentyabrın 27-də tətbiq olunan hərbi vəziyyəti sərtləşdiriblər və məhdudiyyətlər əlavə ediblər. Ermənistan Nazirlər Kabinetinin qərarına görə, ölkənin müdafiə qabiliyyətinə şübhə yaradan verilişlərin yayımlanması qadağandır. Dövlət və yerli idarəetmə orqanlarının vəzifəli şəxslərinə çıxışlar və nəşrlər də daxil olmaqla hərbi vəziyyətin və dövlət təhlükəsizliyinin qanuni rejiminin təmin edilməsi ilə bağlı fəaliyyətləri tənqid edən, təkzib edən, effektivliyini şübhə ilə qarşılayan və ya hər hansı bir şəkildə dəyərdən salan proqramları yayımlamaq qadağan edilib.[181]

Reaksiyalar

Daxili

Azərbaycan

Sentyabrın 30-da İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva hərbi təxribat zamanı yaralanan və Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Hərbi Klinik Hospitalında müalicə olunan hərbçilərlə görüşü zamanı.[182][183]

Sentyabrın 27-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə Təhlükəsizlik Şurasının iclası keçirilib. İlham Əliyev, öz çıxışında, "Bildiyiniz kimi, bu gün səhər tezdən Ermənistan silahlı qüvvələri Azərbaycana qarşı növbəti hərbi təxribat törətmişdir.[184] Bu təxribat nəticəsində itkilərimiz var, həm mülki əhali, həm də hərbçilər arasında. Mən Ermənistana xəbərdarlıq etmişdim. Tovuz hadisələrindən sonra bir neçə dəfə xəbərdarlıq etmişdim ki, əgər onlar öz çirkin əməllərindən əl çəkməsələr peşman olacaqlar. Biz onlara 2016-cı ildə, 2018-ci ildə, bu ilin iyul ayında dərs verdik. Amma görünür ki, bu, onlar üçün dərs olmadı. Bu dəfə də dərs veririk və verəcəyik. Azərbaycan Ordusu bu hərbi təxribata cavab olaraq, hazırda əks-hücum əməliyyatı keçirir. Deyə bilərəm ki, əməliyyat uğurla keçirilir.[185] Eyni zamanda, ordumuza könüllü yazılanların sayı on minlərlə insanı əhatə edir. Bu, xalqımızın öz dövlətinə sadiqliyini göstərir. Onu deyə bilərəm ki, uğurlu əks-hücum əməliyyatı nəticəsində düşmənin canlı qüvvəsinə və hərbi texnikasına böyük ziyan vurulmuşdur. Əks-hücum nəticəsində Azərbaycanın işğal altında olan bir neçə yaşayış məntəqəsi işğalçılardan azad edilib. Bu münasibətlə bütün Azərbaycan xalqını təbrik edirəm! Dağlıq Qarabağ bizim əzəli tarixi torpağımızdır. Güclü Azərbaycan Ordusu güclü siyasi iradəyə əsaslanır. Mən Azərbaycan xalqına bu məlumatı verməklə bir daha demək istəyirəm ki, biz haqq yolundayıq, biz özümüzü müdafiə edirik. Biz öz torpağımızda özümüzü müdafiə edəcəyik və işğal edilmiş torpaqlarımızı işğalçılardan azad edəcəyik." — ifadələrini dilə gətirmişdir.[186] 29 sentyabr səhər saatlarında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Pakistanın Azərbaycanda yeni təyin olunmuş səfirinin etimadnaməsini qəbul edərkən Azərbaycan torpaq bütövlüyündən danışıb. Dövlət başçısı bildirib ki, Ermənistanın uzun illər ərzində təcavüzü və işğalı nəinki bütün infrastrukturun dağılmasına gətirib çıxarıb, Xocalı soyqırımından başqa, onlar mədəni soyqırım da törədiblər.[187][188] Daha sonra, Almaniya Kansleri Angela Merkelİlham Əliyev arasında baş tutan telefon zəngində, dövlət başçısı qeyd edib ki, Ermənistan baş nazirinin "Qarabağ Ermənistandır və nöqtə" bəyanatı danışıqlar prosesini mənasız edir və Ermənistan rəhbərliyinin Azərbaycandan dırnaqarası "Dağlıq Qarabağ respublikası" ilə danışıqlar aparması tələbi danışıqlar formatının dəyişdirilməsi cəhdi kimi qiymətləndirilməlidir. Dövlət başçısı eyni zamanda vurğulayıb ki, Ermənistanın hərbi təxribatı ilə bağlı hadisələrin gələcək inkişafına görə məsuliyyət Ermənistanın siyasi və hərbi rəhbərliyinin üzərinə düşür, Azərbaycan Ordusu öz torpaqlarında vuruşur və Ermənistan ordusu Azərbaycan torpaqlarında olmamalıdır.[189][190] Sentyabrın 29-da Rossiya 1 telekanalında yayımlanan "60 dəqiqə" proqramında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev aparıcıların suallarını cavablandırıb.[191] O öz açıqlamalarında, Türkiyə polemikasına qarşı: "Hesab edirəm ki, Türkiyənin rolu regionda sabitləşdirici xarakter daşıyır. Türkiyə bizə qardaş ölkə və bizim müttəfiqimizdir. Türkiyə bizə mənəvi dəstək göstərir və biz Türkiyə rəhbərliyinə, Türkiyə Prezidentinə və türk xalqına bizimlə həmrəy olduğuna və bizi dəstəklədiklərinə görə təşəkkür edirik. Guya Türkiyənin münaqişə tərəfi kimi iştirak etməsi barədə erməni tərəfin yaydığı bütün şayiələr təxribat xarakteri daşıyır. Azərbaycan Ordusu öz xalqının və öz ərazisinin müdafiəsini təmin etmək üçün kifayət qədər hazırlıqlıdır." — deyə cavab verib.[192][193] Aparıcının Suriya Milli Ordusunun Qarabağda döyüşməsinə dair verdiyi suala isə: "Bu, növbəti feyk-nyusdur. Bu barədə heç bir fakt, heç bir sübut yoxdur və bunu erməni təbliğatı ortaya atıb. Azərbaycanın hazırlıqlı ordusu var, çox böyük səfərbərlik ehtiyatı var. Dünən mən qismən səfərbərlik elan etmişəm. Biz 2 milyon əhalisi olan Ermənistana qarşı 10 milyon əhalidən 10 minlərlə ehtiyatda olanları orduya çağırırıq, bizim insan ehtiyatlarına ehtiyacımız yoxdur. Buna görə də biz özümüzü müdafiə etməyə və təcavüzkarı elə cəzalandırmağa qabilik ki, o, bir daha bizim tərəfə baxmağa cəsarət etməsin." — deyə bildirib və reportaj başa çatıb.[194][195]

Sentyabrın 30-da İlham ƏliyevMehriban Əliyeva Ermənistanın sentyabrın 27-dən başlayan hərbi təxribatı zamanı yaralanan və Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Hərbi Klinik Hospitalında müalicə olunan hərbçilərlə görüşüblər.[196] Hərbçilərlə görüş zamanı, "Mən demişdim ki, əgər bizə qarşı törədilmiş hərbi təxribatlar təkrarlanarsa, Ermənistan peşman olacaq və sözümün üstündə dururam. Bu gün döyüş meydanında əldə olunmuş üstünlük bir daha onu göstərir ki, Azərbaycan əsgəri, Azərbaycan zabiti öz vətəndaşlıq borcunu şərəflə yerinə yetirir. Ermənistan işğalçılıq siyasətinə son qoymalıdır. Bunun əvəzinə Ermənistanın baş naziri bizə qarşı şərtlər qoyur. Mən bir müddət bundan əvvəl demişdim ki, biz bu şərtləri rədd edirik. Bizim bir şərtimiz var, torpaqlarımızdan qeyd-şərtsiz, tam və dərhal çıxıb rədd olmalıdırlar. Mən demişdim ki, Azərbaycan xalqı bu işğalla heç vaxt barışmayacaq." — deyə İlham Əliyev bildirib.[197] İlham Əliyev 4 oktyabr xalqa müraciəti zamanı Qarabağdakı separatçıların lideri barədə danışıb: "Qondarma "Dağlıq Qarabağ respublikası"nın parlamentinin Şuşaya köçürülməsi nə deməkdir? Yenə də Azərbaycan xalqını təhqir etmək cəhdidir. Cəbrayıla Ermənistandan yeni yolun çəkilməsi nə deməkdir? O deməkdir ki, orada qanunsuz məskunlaşma aparılacaq. Artıq Livandan, başqa yerlərdən erməniləri gətirirlər, köçürürlər bizim qədim şəhərimizə, Şuşada yerləşdirirlər, televiziyada göstərirlər, beynəlxalq konvensiyaları pozurlar, Cenevrə Konvensiyasını tapdalayırlar. Bunlara söz deyən var? Tapşırıq vermişəm bütün bizim xarici diplomatik orqanlara.[198] Məsələ qaldırın, BMT-də, ATƏT-də, Avropa İttifaqında, başqa təşkilatlara, deyin ki, bu, qanunsuzdur! Qanunsuz məskunlaşma cinayətdir! Buna reaksiya oldu? Minsk qrupu bir açıqlama verdimi? Vermədi! Avropa İttifaqı verdimi? Vermədi! Dedi ki, bu, bizi maraqlandırmır. Maraqlandırmırsa, indi də maraqlandırmasın. İndi nə əl-ayağa düşmüşünüz? İndi nə hoqqalardan çıxırsınız? Azərbaycana qarşı iftiralar irəli sürülür, bəzi ölkələr, Avropa ölkələri bizi ittiham edirlər. Getsinlər güzgüyə baxsınlar. Bu ittihamların heç bir əsası yoxdur ki, kimsə imkan verməz Azərbaycan Dağlıq Qarabağı fəth etsin.[199] Özünə andiçmə mərasimi keçirmişdi. Baxım görüm andiçmə mərasimini harada keçirəcək? Yas mərasimi keçirəcək! İndi qaçıb siçan kimi gizlənib, çıxsın ortalığa! Sentyabr hadisələrindən qabaq demişdim Ermənistana "gəl təkbətək vuruşaq, baxaq kim kimdir". İndi nə oldu? İndi Paşinyan hər gün dünya liderlərinə zəng edir. Mən heç kimə zəng etməmişəm. Heç bir liderə zəng etməmişəm. Təmaslarım olub, mənə zəng ediblər.[200] Dağlıq Qarabağ bizimdir, bizim torpağımızdır, biz oraya qayıtmalıyıq, qayıdırıq və qayıdacağıq!" deyə, Prezident əlavə edib.[201]

Ermənistan

27 sentyabr tarixində Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan Azərbaycan hakimiyyətini geniş miqyaslı bir təxribatda ittiham etmişdir. O bildirdi ki, "Azərbaycan rəhbərliyinin son dövrlərdəki təcavüzkar bəyanatları, Türkiyə ilə geniş miqyaslı birgə hərbi təlimlər, habelə ATƏT-in monitorinq təkliflərini rədd etməsi" bu müharibəyə əvvəldən hazırlaşdığının göstəricisidir.[202][203][204] 28 sentyabr tarixində Ermənistan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi müharibə haqqında rəsmən açıqlama vermişdir.[205] Həmçinin, Ermənistanın Rusiyadakı səfiri Vardan Toqyanyan Ermənistanın yeni silah təchizatı üçün Rusiyaya müraciət edəcəyini bildirib.[206][207] 30 sentyabrda Baş nazir Nikol Paşinyan Ermənistanın rəsmi olaraq Dağlıq Qarabağı müstəqil bir ərazi olaraq tanınmasını düşündüyünü bildirdi.[208][209][210][211] Həmin gün Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyi, Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrinin Dağlıq Qarabağ ərazisində cəbhə boyu təxribat xarakterli uçuşlar həyata keçirdiyini bildirdi.[212]

1 oktyabr tarixində Arayik Harutyunyan ermənilərin uzunmüddətli müharibəyə hazırlaşmalarının lazım olduğunu bildirdi.[213][214] 3 oktyabr tarixində Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyi beynəlxalq ictimaiyyəti "bölgədə sülh və təhlükəsizliyin bərpası" üçün Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasının müstəqilliyini tanımağa çağırdı.[215] 8 oktyabr tarixində Ermənistan Prezidenti Armen Sarkisyan ölkənin Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinin rəisini vəzifəsindən azad etmişdir.[216] 1 oktyabr tarixində İsrailin Azərbaycana silah satışını iddia edən Ermənistan İsraildəki səfirini geri çağırmışdır.[217] 8 oktyabr tarixində Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin direktoru Ermənistan prezidentinin əmri ilə işdən azad olunmuşdur. Elə həmin gün, Ermənistan Müdafiə Nazirliyi Novaya qazeta müxbiri İlya Azarın Dağlıq Qarabağa akkreditasiyasız daxil olaraq ŞuşaLaçında reportaj apardığını bildirərək jurnalın akkreditasiyasını ləğv etmişdir.[218]

Beynəlxalq

Diasporlar

Azərbaycan diasporu

Əsas məqalə: Azərbaycan diasporu

Oktyabrın 5-dən 13-dək Fransanın Nant, Türkiyənin İstanbulKonya, Kanadanın Kalqari, Gürcüstanın Marneuli, Britaniyanın London, Almaniyanın NürnberqKöln, İtaliyanın Milan, Finlandiyanın Helsinki, İsrailin Petax-Tıkva şəhərlərində şəhərində fəaliyyət göstərən Azərbaycan diasporu nümayəndələri 2020-ci ilin 27 sentyabr tarixindən başlayaraq Ermənistanın geniş miqyaslı hərbi təxribatlarına qarşı əks hücum əməliyyatlarına başlayan Azərbaycan dövlətinə və ordusuna dəstək məqsədilə tədbir keçirilib.[253][254][255][256][257][258][259][260][261][262][263][264]

İstanbulun Beyazıt meydanında Azərbaycana dəstək aksiyası

Oktyabrın 17-də Almaniya Azərbaycanlıları Alyansının təşkilatçılığı ilə Berlin şəhərində Ermənistan silahlı qüvvələrinin Gəncəyə növbəti raket zərbələri endirməsi nəticəsində mülki şəxslərin, azyaşlı uşaqların həlak olmasına, mülki obyektlərə ciddi ziyan dəyməsinə etiraz olaraq 10 mindən çox azərbaycanlının iştirakı ilə aksiya təşkil edilib.[265] Alman Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətininn təşkilatçılığı ilə Almaniyanın Hannover şəhərinin "Kröpcke" meydanında baş tutan Gəncə terrorunda həlak olanların xatirəsini anım mərasimində azərbaycanlı icmanın üzvləri iştirak edib.[266] Oktyabrın 17-də İzmirdə fəaliyyət göstərən Can Azərbaycan Platforması adı altında birləşən qeyri-hökumət təşkilatlarının birgə təşkilatçılığı ilə Fransa Respublikası Konsulluğunun qarşısında Gəncədə törədilən terror aktlarına etiraz keçirib.[267] Avstriyanın Vyana şəhərindəki Azərbaycan diasporu işğalçı Ermənistan ordusunun Azərbaycana qarşı təcavüzünə, Azərbaycan ərazisindəki növbəti hərbi təxribatlarına etiraz olaraq Vyananın Helden Platz meydanında icazəli aksiya keçirib.[268]

Oktyabrın 18-də Azərbaycanın Müstəqillik günü münasibətilə ABŞ-da İllinoys ştatının Çikaqo şəhərinin meriyası qarşısında Azərbaycan himninin sədaları altında Azərbaycan bayrağı havaya qaldırılıb.[269] Oktyabrın 18-də Kanadanın Toronto şəhərində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda Azərbaycanın mübarizəsini dəstəkləyən həmrəylik yürüşü keçirib.[270] Böyük Britaniyadakı Azərbaycan diasporunun üzvləri London şəhərində 18 oktyabr Azərbaycanın Müstəqillik günü münasibətilə avto-yürüş keçirib.[271] Oktyabrın 18-də Niderlanddakı Azərbaycan diasporu Haaqada Niderland Parlamentinin yaxınlığında icazəli aksiya keçirib.[272] Oktyabrın 18-də Türkiyənin Antalya şəhərində Ermənistan ordusunun Azərbaycanın ikinci şəhəri olan Gəncədə yaşayış məntəqələrini raket atəşinə tutması nəticəsində mülki şəxslərin, o cümlədən azyaşlı uşaqların və qadınların həlak olmasına etiraz əlaməti olaraq mitinq keçirilib.[273]

Oktyabrın 20-də Türkiyənin Kastamonu Universitetində təhsil alan azərbaycanlı tələbələr Azərbaycana dəstək olmaq üçün Cümhuriyyət meydanına toplaşıblar.[274]

Oktyabrın 21-də Polşanın Vrotslav şəhərinin azərbaycanlı icmasının təşəbbüsü ilə Vrotslav şəhərinin bələdiyyə binasının qarşısında icazəli etiraz aksiyası keçirilib.[275] Oktyabrın 21-də Qayanada yaşayan yeganə azərbaycanlı Təranə Qədirova ailəsi ilə birlikdə Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə dünyanın ikili münasibət göstərməsinə etiraz edib.[276]

Oktyabrın 22-də Amerika-Azərbaycan Musiqi Fondunun təşəbbüsü ilə ABŞ-ın Texas ştatının Dallas şəhərinin mərkəzində "Qarabağ Azərbaycandır!" şüarının yazıldığı reklam lövhəsi quraşdırılıb.[277] ABŞ-ın Pensilvaniya ştatında yaşayan azərbaycanlı icmasının təşəbbüsü ilə Prezident Donald Trampın qatıldığı mitinqdə Azərbaycanın mövqeyini dəstəkləyən şüarlar qaldırılıb.[278]

Oktyabrın 23-də azərbaycanlı gənclərin təşəbbüsü ilə Polşanın Katovitse şəhərində Teatr binasının qarşısında erməni təcavüzünü və Gəncə terrorunu pisləyən icazəli aksiya keçirilib.[279] Aksiya yekunlaşan anda ermənilər azərbaycanlılara qarşı təxribat törədib, onlara hücum çəkərək fiziki güc tətbiq ediblər. Yaranmış qarşıdurma zamanı ermənilər azərbaycanlılara pnevmatik silahlardan atəş açıblar.[280] Oktyabrın 23-də Macarıstanda yaşayan azərbaycanlılar Budapeşt şəhərinin mərkəzində yerləşən "Szent İstvan Basilica" kilsəsinin qarşısında icazəli aksiya keçirib.[281]

Oktyabrın 24-də Şotlandiyanın Edinburq şəhərində yerləşən Skot abidəsinin qarşısında Azərbaycana dəstək aksiyası keçirib.[282] Aksiyada Şotlandiyanın Edinburq, QlazqoAberdin şəhərlərində yaşayan azərbaycanlılar iştirak edib.[282] Oktyabrın 24-də Estoniyanın Tallin şəhərində yaşayan soydaşlarımız İRS-Azərbaycan Gənclər Təşkilatının təşəbbüsü ilə Azadlıq meydanında icazəli etiraz aksiyası keçirib.[283]

Oktyabrın 26-da ABŞ-ın Mayami, Minneapolis, San-FransiskoSolt-Leyk-Siti şəhərlərində etiraz aksiyası keçirilib.[284][285][286] Oktyabrın 26-da İsveç Azərbaycanlıları Birliyinin təşkilatçılığı ilə Ermənistanın Gəncə şəhərində törətdiyi terror aktlarına etiraz əlaməti olaraq Stokholm şəhərinin əsas mərkəzi "T-Central"dan (Ahleans) başlayaraq səssiz yürüş keçirilib.[287] Oktyabrın 26-da Danimarkada yaşayan azərbaycanlılar Kopenhagen şəhər bələdiyyəsinin binası qarşısındakı "Radhuspladsen" meydanında icazəli aksiya keçirib.[288]

Oktyabrın 27-də Londonda yaşayan azərbaycanlılar Böyük Britaniyanın baş naziri Boris Consonun ofisinin qarşısında icazəli aksiya keçirib.[289] Oktyabrın 27-də Lüksemburqda yaşayan azərbaycanlılar şəhərin mərkəzində yerləşən Place d'Armes meydanında icazəli aksiya keçirib.[290] Oktyabrın 27-də Kanadanın Edmonton şəhərində Azərbaycan Mədəniyyət Cəmiyyətinin (AzCSE) təşkilatçılığı ilə Gəncə terroru qurbanlarının anım mərasimi keçirilib.[291]

Oktyabrın 28-də Avstraliyanın SidneyBrisben şəhərlərində Gəncə terroruna etiraz aksiyası keçirilib.[292] Oktyabrın 28-də "Azəri" Yeni Zelandiya-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətinin təşkilatçılığı ilə Yeni Zelandiyanın paytaxtı Vellinqton şəhərində yerli ictimaiyyəti Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü barədə məlumatlandırmaq üçün plakatlar asılıb.[293]

Oktyabrın 29-da İsveçrədə yaşayan Azərbaycan icmasının nümayəndələri erməni təxribatına və Ermənistan ordusunun Azərbaycanın cəbhə bölgəsindən uzaqda yerləşən şəhər və rayonlarını ağır artilleriya atəşinə tutmasına etiraz olaraq Cenevrə şəhərində, Millətlər sarayının qarşısında dinc aksiya keçirib.[294] Oktyabrın 29-da ABŞ-ın Texas ştatının Hyuston şəhərində yaşayan azərbaycanlılar Ermənistan ordusunun Azərbaycanın Bərdə və Gəncə şəhərlərində, eləcə də digər yaşayış məntəqələrində törətdikləri terror aktlarını dünya ictimaiyyətinə çatdırmaq məqsədi ilə Hyuston şəhər meriyasının binası qarşısında icazəli aksiya keçirib.[295]

Oktyabrın 30-da İtaliyada yaşayan və təhsil alan azərbaycanlılar, eləcə də türk icmasının nümayəndələri Venesiya şəhərində Gəncə və Bərdədə Ermənistan ordusunun terror aktları törətməsini, mülki şəxslərin, o cümlədən azyaşlı uşaqların və qadınların qətlə yetirilməsini yaşadıqları cəmiyyətə çatdırmaq üçün aksiya keçiriblər.[296]

Noyabrın 1-də İsveçrənin Sürix şəhərində azərbaycanlılar Ermənistan ordusunun mülki əhaliyə qarşı törətdiyi terror aktlarına etiraz olaraq icazəli aksiya keçirib.[297]

Noyabrın 2-də Oslo şəhərində yaşayan azərbaycanlılar Norveç parlamenti — Stortingetin binası qarşısında erməni terrorunu pisləyən icazəli aksiya keçirib.[298] Noyabrın 2-də Alberta Azərbaycan Mədəniyyət Cəmiyyətinin (ALACS) təşkilatçılığı ilə Kanadanın Kalqari şəhərində Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü barədə yerli ictimaiyyəti məlumatlandırmaq məqsədilə dinc etiraz yürüşü keçirilib.[299]

Noyabrın 3-də Belçikanın Ham şəhərində Azərbaycanın Gəncə və Bərdə şəhərlərində, eləcə də digər yaşayış məntəqələrində terror qurbanlarının xatirəsi yad edilib.[300]

Noyabrın 4-də İordaniyadakı Azərbaycan diasporunun təşəbbüsü ilə Əmman şəhərində Ermənistan ordusunun Azərbaycanın Gəncə və Bərdə şəhərlərində, eləcə də digər yaşayış məntəqələrində törətdiyi terror aktları nəticəsində həlak olan mülki vətəndaşların xatirəsi yad edilib.[301]

Ermənistan diasporu

Əsas məqalə: Erməni diasporu
Los-Ancelesdə Ermənistana dəstək aksiyası

Oktyabrın 11-də ABŞ-ın Vaşinqton, San-Fransisko, Nyu-York, Boston və digər yerlərində daha kiçik etirazlarla birlikdə, Los-Anceles şəhərinin erməni icması Türkiyə konsulluğunun önündə 100.000 nəfərlik etiraz yürüşü keçirib.[302][303]

Oktyabrın 28-də Fransanın cənub qərbində yerləşən İsere şəhərində ermənilər yolu bağlayaraq nəqliyyatın hərəkətini dayandırıblar.[304] LionMarsel şəhərlərinə gedən yolda tıxac yaranıb. Tıxacda qalanlarla aksiya iştirakçıları arasında qarşıdurma yaranıb. Bununla kifayətlənməyən 300–400 civarında olan erməni aksiyaçıları işə gedən türklərə hücum ediblər. Nəticədə biri ağır olmaqla, dörd nəfər türk əsilli Fransa vətəndaşı yaralanıb.[304]

İdman

UEFA-nın İcraiyyə Komitəsi AzərbaycanErmənistanda UEFA bayrağı altında oyunların keçirilməsinə qadağa qoydu.[305] Qurum Dağlıq Qarabağda yaranmış vəziyyətlə əlaqədar bu addımı atıb. Hər iki ölkə təmsilçilərinin qeyri-müəyyən müddətə qədər evdə oynamaması qərara alıb. Vəziyyətə nəzarət edən UEFA-nın bu qərarı Avro 2020-nin gələn ilin yayında baş tutacaq final mərhələsi oyunlarının Bakıda keçirilməsinin planlaşdırılmasına təsir etmir.

Məşhur şəxslər

Məşhur şəxslər müharibədə müxtəlif mövqeləri tutublar. Azərbaycan tərəfini futbolçular Məsut ÖzilRonaldinyo, akyorlar Çak Norris, Tamər Qaradağlı, Sinan AkçılKənan İmirzaloğlu, aktrisa Bergüzar Korel, aparıcı Acun Ilıcalı, müğənnilər Tarkan, Serdar OrtaçHadisə, biokimyaçısı Əziz Sancar, Ermənistanı isə aktyorlar Şon PennMel Gibson, televiziya şəxsiyyəti Kayli Cenner, UFC döyüşçüsü Ronda Rauzi və digərləri dəstəkləyib.[306][307][308] Müğənni Elton Con və repçi Kardi B isə müharibədə bitərəf olduqlarını qeyd ediblər.[309]

Təşkilatlar

Həmçinin bax

İstinadlar

  1. 1 2 "Russian Peacekeepers Head to Nagorno-Karabakh After Peace Deal" (ingilis). 11 noyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2021.
  2. "'One nation, two states' on display as Erdogan visits Azerbaijan for Karabakh victory parade" (ingilis). 9 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2021.
  3. "Armenia, Azerbaijan and Russia sign Nagorno-Karabakh peace deal" (ingilis). BBC. 16 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2021.
  4. 1 2 "Turkey, Russia to set up joint center to watch Nagorno-Karabakh peace" (ingilis). 24 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2021.
  5. "İşğaldan azad edilmiş şəhər və kəndlərimiz" (azərb.). AzərTac. 30 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2021.
  6. Kramer, Andrew E. (10 noyabr 2020). "Facing Military Debacle, Armenia Accepts a Deal in Nagorno-Karabakh War". The New York Times. ISSN 0362-4331. 11 noyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 noyabr 2020.
  7. "General-mayor Mayis Bərxudarov: "Düşməni sona qədər məhv etmək uğrunda vuruşacağıq"". Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi. 22 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2021.
  8. "Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı". 24 noyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2021.
  9. 1 2 "Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı". 8 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2021.
  10. 1 2 "Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı". president.az (azərb.). 24 noyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2021.
  11. 1 2 "Jalal Harutyunyan wounded, Mikael Arzumanyan appointed Artsakh Defense Minister". Ermənistanın İctimai Radiosu (ingilis). 24 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2021.
  12. "Artsakh Defense Army deputy commander killed". news.am (ingilis). 24 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2021.
  13. "Tiran Khachatryan – National Hero of the Republic of Armenia". Ermənintanın İctimai Radiosu. 17 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2021.
  14. "The Second Nagorno-Karabakh War, Two Weeks In". War on the Rocks. 14 oktyabr 2020. 15 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2021.
  15. 1 2 3 "Эксперт оценил потери Армении и Азербайджана в Нагорном Карабахе". www.mk.ru (rus). 22 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib.
  16. Bizim, Yol. "Qarabağın qəlbi necə azad olundu: 300 spartalının əfsanəsi gerçək oldu Şuşada" (azərb.). 24 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2021.
  17. "Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı". president.az (azərb.). 26 noyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2021.
  18. "Bu gün general olan 4 hərbçi kimdir?". Milli.Az (azərb.). 7 dekabr 2020. 9 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2021.
  19. ""Şuşaya ermənilərin içindən keçib getdik, xəbərləri olmadı" – XTD üzvü +Video". Qafqazinfo (azərb.). 3 dekabr 2020. 5 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 dekabr 2020.
  20. "Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin YARASA xüsusi bölməsi ilk dəfə nümayiş etdirildi". Report İnformasiya Agentliyi (azərb.). 16 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 yanvar 2021.
  21. "The Artsakh War brought about Armenia's first all-women military unit". We Are The Mighty. 16 noyabr 2020. 16 noyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 yanvar 2021.
  22. "46 servicemen of Armenia NSS border troops killed during NK war". armenpress.am (ingilis). 18 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 yanvar 2021.
  23. "Law enforcement: 65 Armenia Police officers died in Artsakh war". news.am (ingilis). 15 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 yanvar 2021.
  24. 1 2 "Vətən müharibəsində şəhid olmuş hərbi qulluqçuların siyahısı" (azərb.). Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi. 19 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 yanvar 2021.
  25. "Azerbaijan, Armenia exchange prisoners as part of peace deal". AP NEWS. 14 dekabr 2020. 24 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 yanvar 2021.
  26. "Şahbaz Quliyev və Dilqəm Əsgərov Bakıdadırlar". BBC News (azərb.). 14 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 yanvar 2021.
  27. "Armenia, Azerbaijan exchange war prisoners". The Canberra Times (ingilis). 29 dekabr 2020. 16 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 yanvar 2021.
  28. "Yerevan says around 3,400 killed in hostilities in Nagorno-Karabakh". TASS. 20 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2021.
  29. "МИД Армении и Красный Крест объединят усилия для решения вопроса пленных | ArmenianReport". armenianreport.com (rus). 24 yanvar 2021. 10 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2021.
  30. 1 2 "Civilian death toll in Armenian attacks reaches 100". AzerNews.az (ingilis). 8 dekabr 2020. 21 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2021.
  31. 1 2 "Омбудсмен Нагорного Карабаха заявил о 60 погибших мирных жителях". Кавказский Узел. 15 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2021.
  32. "Caucasus: 4 Journalists Injured in Nagorno-Karabakh Fighting". www.voanews.com (ingilis). 24 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2021.
  33. "3 vətəndaşımız Ermənistanda əsir-girovluqda saxlanılır". axar.az (azərb.). 17 dekabr 2020. 9 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2021.
  34. "Armenia awaits complete numbers of killed soldiers and POWs". OC Media. 10 dekabr 2020. 10 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2021.
  35. "Nagorno-Karabakh: Russian helicopter shot down over Armenia". dw.com. 7 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2021.
  36. "Russian teenager dies in missile attack on Ganja". NEWS.ru (ingilis). 10 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2021.
  37. "Two French journalists seriously wounded after shelling in Nagorno-Karabakh". Reuters (ingilis). 1 oktyabr 2020. 12 noyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2021.
  38. "МИД РФ: Российские журналисты в Карабахе получили средние и тяжелые ранения". Российская газета (rus). 30 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2021.
  39. "Iran comes under attack as fighting between Armenia-Azerbaijan spreads across border". AMN - Al-Masdar News. 3 oktyabr 2020. 24 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2021.
  40. "Nagorno-Karabakh conflict: Bachelet warns of possible war crimes as attacks continue in populated areas". www.ohchr.org. 3 noyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2021.
  41. "Uneasy peace takes hold in contested region of Azerbaijan". PBS NewsHour (ingilis). 30 noyabr 2020. 11 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2021.
  42. "Глава МИД Армении назвал число беженцев из-за ситуации в Карабахе". RİA Novosti (rus). 24 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2021.
  43. "Nearly 90,000 people displaced, lost homes and property in Nagorno Karabakh". armenpress.am (ingilis). 24 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib.
  44. Michael Kofman; Leonid Nersisyan (14 oktyabr 2020). "The second Nagorno-Karabakh war, two weeks in". warontherocks.com (ingilis). 16 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 oktyabr 2020.
  45. "«Вторая Карабахская война - общественное мнение»: О чем говорят результаты опроса? Дискуссия на «Çıxışa doğru»". 1news.az (rus). 8 oktyabr 2020. 16 oktyar 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 oktyabr 2020.
  46. "Вторая Карабахская война. Как Азербайджан и Армения "обнулили" плохой мир". focus.ua (rus). 28 sentyabr 2020. 16 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. (#parameter_ignored_suggest)
  47. "Вторая Карабахская война. Чем закончится противостояние между Азербайджаном и Арменией". tvrain.ru (rus). 2 oktyabr 2020. 16 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 oktyabr 2020.
  48. "Вторая Карабахская война. Начало". kavkaz-uzel.eu (bask). 30 sentyabr 2020. 16 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 oktyabr 2020.
  49. "Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Komanda Məntəqəsində operativ müşavirə keçirilib - YENİLƏNİB". APA.az (azərb.). 25 October 2020. İstifadə tarixi: 25 October 2020.
  50. "The conflict between Armenia and Azerbaijan, explained". vox.com (ingilis). 7 oktyabr 2020. 12 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 oktyabr 2020.
  51. "Assistant to President of Azerbaijan: "First phase of operation for peaceenforcement of Armenia was successfully completed"" (ingilis). 11 oktyabr 2020. İstifadə tarixi: 11 oktyabr 2020.
  52. "Hikmət Hacıyev: "Bu əməliyyatları sülhə məcburetmə əməliyyatı da adlandırmaq olar"". Big.az (azərb.). 28 sentyabr 2020. 17 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 oktyabr 2020.
  53. "Ermənistan silahlı qüvvələri bütün cəbhə boyu genişmiqyaslı təxribat törədib". mod.gov.az (azərb.). Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi. 27 sentyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  54. "Ermənilər cəbhə boyu təxribat törədib, ölənlər və yaralananlar var". report.az (azərb.). Report İnformasiya Agentliyi. 27 sentyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  55. "Ermənilər cəbhə boyu təxribat törədib - Ölən və yaralılar var". asanradio.az (azərb.). ASAN Radio. 27 sentyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  56. "Armenia and Azerbaijan fight over disputed Nagorno-Karabakh". bbc.com. BBC News. 27 sentyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  57. "Nagorno-Karabakh announces martial law and total mobilization". reuters.com (ingilis). Reuters. 27 sentyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  58. "Azerbaijan's parliament approves martial law, curfews - president's aide". reuters.com (ingilis). Reuters. 27 sentyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  59. "Azerbaijan's president orders partial military mobilization". tass.com (ingilis). TASS. 28 sentyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  60. "The humanitarian fallout of the Nagorno-Karabakh conflict". thenewhumanitarian.org (ingilis). The New Humanitarian. 5 noyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  61. "Əfqanıstandan Azərbaycana növbəti dəstək". yenisabah.az (ingilis). 6 oktyabr 2020. 6 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  62. "Türkiyədən Azərbaycana dəstək davam edir". modern.az (azərb.). 2 oktyabr 2020. 6 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  63. "Ukraynadan Azərbaycana tam dəstək". azerbaycan24.com (azərb.). 30 sentyabr 2020. (#archive_missing_date) tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  64. "KKTC'den Azerbaycan'a destek haberi- Son Dakika Haberleri". ulusal.com.tr (türk). 5 oktyabr 2020. 6 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  65. "UN Security Council calls for immediate end to fighting in Nagorno-Karabakh". France 24 (ingilis). 30 sentyabr 2020. 6 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  66. "Armenia Azerbaijan: Reports of fresh shelling dent ceasefire hopes". bbc.co.uk (ingilis). BBC News. 12 oktyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  67. Bagirova, Nailia (10 oktyabr 2020). "Armenia and Azerbaijan accuse each other of violating Nagorno-Karabakh ceasefire". uk.reuters.com (ingilis). Reuters. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  68. "Armenia Azerbaijan: Reports of fresh shelling dent ceasefire hopes". bbc.co.uk (türk). BBC News. 12 oktyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  69. Bagirova, Nailia (14 oktyabr 2020). "Humanitarian crisis feared as Nagorno-Karabakh ceasefire buckles". reuters.com (ingilis). Reuters. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  70. Department Of State. The Office of Electronic Information, Bureau of Public Affairs (28 sentyabr 2020). "1993 UN Security Council Resolutions on Nagorno-Karabakh". 2001-2009.state.gov (ingilis). 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  71. "Human Rights Situation of Internally displaced persons in Azerbaijan". Human Rights Club (ingilis). 19 iyun 2019. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  72. "Recognition of the territorial integrity of Azerbaijan by Armenia". assembly.coe.int (ingilis). 19 iyun 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  73. "Armenia and Azerbaijan fight over disputed Nagorno-Karabakh". BBC News (ingilis). 27 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  74. "İlham Əliyev hələ 2011-ci ildə Qarabağın statusunu Azərbaycandan kənarda istisna etməyib"
  75. "Paşinyan yenə təkrar etdi: "Qarabağ Ermənistandır və nöqtə"". yeniavaz.com. YENİAVAZ.COM. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2020.
  76. "Paşinyan Şuşada şərab içib, Yallı getdi – Video". teleqraf.com. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2020.
  77. "XİN: Paşinyanın Qarabağa səfəri müharibə çağırışıdır". realtv.az. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2020.[ölü keçid]
  78. "Paşinyanın işğal altındakı Dağlıq Qarabağa səfəri Ermənistanın növbəti təxribata başlamaq niyyətinin göstəricisidir". azertag.az. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2020.
  79. "After peace negotiations, threats of war break out between Armenia and Azerbaijan". eurasianet.org. EURASIANET.ORG. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2020.
  80. "Düşmən hücumunun qarşısı alınarkən hərbi qulluqçularımız şəhid olub". mod.gov.az. MOD.GOV.AZ. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2020.
  81. "Армения и Россия проводят в Закавказье учения Объединённой системы ПВО". EADaily (rus). 23 iyul 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  82. "Naxçıvanda Azərbaycan-Türkiyə birgə hərbi təlimləri keçirilib". mod.gov.az (azərb.). İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  83. "Türkiyə Silahlı Qüvvələri birgə hərbi təlimlər üçün Naxçıvanda | TRT Azerbaycan". trt.net.tr (azərb.). 27 iyun 2020. 27 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  84. "Ermənistan silahlı qüvvələri diversiya-kəşfiyyat qrupunun komandiri əsir götürülüb". ordu.az. ORDU.AZ. 2020-10-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2020.
  85. "Qarabağda yerləşdirilən PKK terrorçuları - Azərbaycan-Türkiyə səbrinin sınağı". Report İnformasiya Agentliyi (azərb.). 23 sentyabr 2020. 27 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  86. "Erməni-PKK işbirliyi açıq müstəvidə - APA". apa.az (azərb.). 22 sentyabr 2020. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  87. "Ermənistan Livandan erməni ailələrini qanunsuz şəkildə Dağlıq Qarabağa köçürmək istəyir - ŞƏRH". AzTV (azərb.). 1 Sentyabr 2020. 27 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  88. Əsədullazadə, Məhəmməd (11 Avqust 2020). ""Livan erməniləri Qarabağa köçürülür" - POLİTOLOQ". aqreqator.az (azərb.). 27 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  89. "Livan erməniləri Qarabağa köçürülür". sherg.az (azərb.). 13 avqust 2020. 27 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  90. Mustafayev, Elşən (8 avqust 2020). "Separatçı Qarabağ qurumunun qanunsuz rəhbəri Livan erməniləri kartı ilə dünyaya həqarət etdi - qondarma "prezident"lə Livan katolikosu cinayətkar sövdələşmədə…". baki-xeber.com (azərb.). 27 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  91. "Armenia: From 'peace call' to women's military training". aa.com.tr. AA.COM.TR. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2020.
  92. "'Velvet Populism' Ends Decade-Long Discussion Of The Madrid Principles (OPINION)". news.az. NEWS.AZ. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2020.
  93. "AIR Center Chairman comments on rejection of Madrid Principles by Armenia". apa.az. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2020.
  94. "Prezident İlham Əliyev BMT Baş Assambleyasının 75-ci sessiyasının ümumi debatlarında videoformatda çıxış edib". azertag.az. AZERTAG.AZ. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2020.
  95. Весна, Красная (22 sentyabr 2020). "Эрдоган на Генассамблее ООН поддержал территориальную целостность Грузии ИА Красная Весна". rossaprimavera.ru (rus). 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib (#archive_missing_url). (#cite_web_url); (#accessdate_missing_url)
  96. "Turkey - President Addresses General Debate, 75th Session". United Nations Web TV (ingilis). 22 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  97. "Hikmət Hacıyev: Ermənistanın yaşayış məntəqələrini, mülki əhalini qəsdən hədəfə alması beynəlxalq humanitar hüququn kobud surətdə pozulmasıdır". azertag.az. AZERTAG.AZ. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2020.
  98. "Azərbaycan Ordusunun həyata keçirdiyi əks-həmlə əməliyyatı uğurla davam edir". azertag.az. AZERTAG.AZ. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2020.
  99. "Hərbi vəziyyət elan edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı". azertag.az. AZERTAG.AZ. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2020. (#invisible_char)
  100. 1 2 "Türkiyənin "Bayraktar" PUA-ları müasir müharibəyə necə təsir etdi? - QISA BAXIŞ". 2021-01-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-20.
  101. "Cəbrayıl işğaldan AZAD OLUNDU". modern.az (azərb.). 4 oktyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  102. "Prezident: Cəbrayıl rayonunun böyük hissəsinin və Cəbrayıl şəhərinin azad edilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır". azeridefence.com (azərb.). 4 oktyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  103. "İlham Əliyev: "Füzuli işğaldan azad olundu"". oxu.az (azərb.). 17 oktyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  104. "Prezident: "Füzuli şəhəri və rayonun daha bir neçə kəndi işğaldan azad olunub"". report.az (azərb.). Report İnformasiya Agentliyi. 17 oktyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  105. "Zəngilan və bu kəndləri azad edildi". qafqazinfo.az (azərb.). Qafqazinfo. 20 oktyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  106. "Ali Baş Komandan: "Zəngilan şəhəri və bir neçə kənd işğaldan azad edildi"". lent.az (azərb.). 20 oktyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  107. "Qubadlı şəhəri işğaldan azad olundu!". qafqazinfo.az (azərb.). Qafqazinfo. 25 oktyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  108. "Qubadlı şəhəri işğaldan azad edildi - Prezident". sputnik.az (azərb.). Sputnik Azərbaycanca. 25 oktyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  109. "Müstəqillik tariximizin ən möhtəşəm xəbəri - Şuşa azad edildi!". sputnik.az (azərb.). Sputnik Azərbaycan. 8 noyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  110. "Şuşa şəhəri işğaldan azad edildi". report.az (azərb.). Report İnformasiya Agentliyi. 8 noyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  111. "İlham Əliyev: Şuşa işğaldan azad edildi!". oxu.az (azərb.). 8 noyabr 2020. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.
  112. "Prezident İlham Əliyev Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan rəhbərlərinin iştirakı ilə imzalanmış sənədin mətnini açıqlayıb tam mətn". lent.az (azərb.). 10 noyabr 2020. İstifadə tarixi: 10 noyabr 2020.
  113. "Araik dedi ki, müharibəni dayandırmaq lazımdır, mən Putinə zəng etdim, o isə Əliyevə..."
  114. Təkcə “Bayraktar” dronları Ermənistana 1 milyard dollar ziyan vurub
  115. Pentaqondan Azərbaycan Ordusunun Qarabağ döyüşü təcrübəsini öyrənmək üçün daha bir qərar
  116. Ceyhun Bayramov: "Xocavənddə 62 erməni diversant saxlanılıb"
  117. [1]
  118. "Artsakh military reports additional 30 KIAs". armenpress.am (ingilis). Armenpress. 8 October 2020. İstifadə tarixi: 8 October 2020.
  119. "Spokesman Denies Claim That Arms Transferred via Iran to Armenia". en.mfa.gov.ir (ingilis). 29 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  120. "Video footages spread regarding weapons and military equipment transport from Iran to Armenia - VIDEO". apa.az (azərb.). 29 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  121. "Military supplies for Armenia being shipped through Iran - Photos and Videos". azernews.az (ingilis). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  122. "Military supplies for Armenia being shipped through Iran (PHOTO/VIDEO)". trend.az (ingilis). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  123. "MM Kubada səfirlik təsis olunması layihəsini qəbul etdi". Report İnformasiya Agentliyi (azərb.). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  124. "Opening Azerbaijani Embassy to Israel suggested in Azerbaijani Parliament". apa.az (azərb.). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  125. "شایعات مبنی بر کمک ایران به ارمنستان کاملا بی اساس است". iribnews.ir (fars). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  126. "شایعات مبنی بر کمک ایران به ارمنستان بی اساس است". mojnews.com (fars). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  127. "رئیس دفتر رئیس‌جمهور گفت: شایعات مطرح‌شده در فضای مجازی مبنی بر کمک ایران به ارمنستان کاملاً بی‌اساس است". tasnimnews.com (fars). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  128. "انتقال کامیونهای روسی از خاک ایران! هیچ تجهیزات نظامی از خاک کشورمان به ارمنستان منتقل نشده است". iribnews.ir. 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  129. "Armenia transfers YPG/PKK terrorists to occupied area to train militias against Azerbaijan". Daily Sabah (ingilis). 25 sentyabr 2020. 1 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 oktyabr 2020.
  130. "Turkey: Armenia transports hundreds of PKK militants to fight Azerbaijan". Middle East Monitor (ingilis). 30 sentyabr 2020. 1 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 oktyabr 2020.
  131. "Hikmet Hajiyev: "International community should adequately respond to the use of terrorist forces by Armenian against Azerbaijan"". apa.az (azərb.). 30 sentyabr 2020. 1 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 oktyabr 2020.
  132. "Hikmət Hacıyev: Beynəlxalq ictimaiyyət Ermənistanın terrorçu qüvvələri Azərbaycana qarşı istifadə etməsinə adekvat reaksiya verməlidir". Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi. 30 sentyabr 2020. 1 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 oktyabr 2020.
  133. Tharoor, Ishaan (30 sentyabr 2020). "Analysis | Turkey and Russia preside over a new age of mercenary wars". Washington Post (ingilis). 1 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 oktyabr 2020.
  134. "Is Turkey planning to recruit Syrians to fight Armenia?". The Jerusalem Post. 30 sentyabr 2020. 1 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 oktyabr 2020.
  135. "أرمن لبنان يلبّون «نداء الواجب»: تحرير «أرتساخ» يمرّ ببرج حمود". al-akhbar.com (ərəb). 2 noyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 noyabr 2020.
  136. "PKK'nın Karabağ'da 7 kampı var". haber7.com (türk). 2 noyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 noyabr 2020.
  137. "Armenian volunteer returns from France to fight for Nagorno-Karabakh". france24.com (ingilis). 2 noyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 noyabr 2020.
  138. "Dans le Haut-Karabakh, les volontaires arméniens découvrent la guerre". rfi.fr (fransız). 2 noyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 noyabr 2020.
  139. "Nagorno Karabaj. Son argentinos y se ofrecieron para pelear en la guerra". lanacion.com.ar (ispan). 2 noyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 noyabr 2020.
  140. "Suriya İnsan Haqları Monitorinq mərkəzi: Erməni əsilli suriyalı döyüşçülər Azərbaycana qarşı döyüşmək üçün Ermənistana aparılıb". banker.az (azərb.). 1 oktyabr 2020. 2 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2020.
  141. "Azərbaycan hakerləri Ermənistanın tanınmış saytını çökdürdü". aqreqator.az (azərb.). 27 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  142. "Azərbaycanlı hakerlər 90-dək erməni saytını dağıdıblar". Report İnformasiya Agentliyi (azərb.). 27 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  143. "Azərbaycanlı hakerlər 90-dək erməni saytını dağıdıblar". Bizim Yol (azərb.). 27 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  144. "Azərbaycanlı hakerlər Ermənistana məxsus məxfi sənədləri ələ keçirdi – Foto". avropa.info (azərb.). 27 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  145. "Tanınmış erməni saytı çökdürüldü – "Ilham Aliyev: Karabakh is Azerbaijan!" qeydləri yerləşdirildi". azeridefence.com. 27 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  146. "Tanınmış erməni saytı çökdürüldü - "Ilham Aliyev: "Karabakh is Azerbaijan!" qeydləri yerləşdirildi". serqqapisi.az (azərb.). 27 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  147. "Diqqət! Ermənilər hiber hücumlar edir - Məlumatlarınız oğurlanmasın deyə bunları edin". avropa.info (azərb.). 27 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  148. 1 2 "Rabitə Nazirliyi: "İnterneti ölkə üzrə Ermənistanın törədə biləcəyi təxribatların qarşısını almaq üçün məhdudlaşdırmışıq"". BBC (azərb.). 27 sentyabr 2020. 27 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  149. 1 2 "Azərbaycanda internet kəsildi". azadliq.info (azərb.). 27 sentyabr 2020. 27 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  150. "Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin serverləri ələ keçirildi". onn.az (azərb.). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  151. "İrəvanın mərkəzində İlham Əliyevin çıxışı yayımlandı". hit.az (azərb.). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  152. "İrəvanın mərkəzində İlham Əliyevin çıxışı yayımlandı (VİDEO)". aztoday.az (azərb.). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  153. "İrəvanın mərkəzində İlham Əliyevin çıxışı yayımlandı - VİDEO". GünAz TV (türk). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  154. "İrəvanın mərkəzində İlham Əliyevin çıxışı yayımlandı – VİDEO". ictimaixeber.az (azərb.). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  155. "Erməni nazir xidməti kompüterində porno videolar izləyir - FOTOLAR". Metbuat.az (azərb.). 3 oktyabr 2020. 4 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 oktyabr 2020.
  156. "Azərbaycanlı hakerlər Ermənistan hökumətinin 1 milyon dollarlıq sənədlərini internetə sızdırdı". Report İnformasiya Agentliyi (azərb.). 3 oktyabr 2020. 4 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 oktyabr 2020.
  157. "Diaspor Komitəsi xaricdə yaşayan azərbaycanlılara müraciət edib". ordu.az (azərb.). 27 sentyabr 2020. 2020-09-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  158. "Azərbaycanda komendant saatı elan olundu". www.azerbaycan24.com (azərb.). 27 sentyabr 2020. 27 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  159. "Bu gecədən komendant saatı elan olunur". aqreqator.az (azərb.). 27 sentyabr 2020. 27 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  160. "Bu gecədən komendant saatı elan olunur". open.az (azərb.). 27 sentyabr 2020. 27 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  161. "Vilayət Eyvazov bu ərazilərə komendant təyin edildi". qafqazinfo.az (azərb.). 28 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  162. "Mətbuat xidmətinin məlumatı". azal.az (azərb.). 27 sentyabr 2020. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  163. "Azərbaycanda qismən səfərbərlik elan edilib". ordu.az (azərb.). 28 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  164. "Azərbaycanda qismən səfərbərlik elan edilib". Report İnformasiya Agentliyi (azərb.). 28 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  165. "Azərbaycanda qismən səfərbərlik elan edildi". qafqazinfo.az (azərb.). 28 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  166. "Prezidentə yazırlar: Cənab Ali Baş Komandan, Sizin ətrafınızda sıx birləşib ərazi bütövlüyümüz uğrunda canımızdan keçməyə hər an hazırıq". ordu.az (ingilis). 28 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  167. "Türkiyə vətəndaşları Azərbaycan Prezidentinə yazırlar: "Ermənilərə qarşı döyüşlərdə iştirakdan qürur duyardıq, əmrinizi gözləyirik"". ordu.az (ingilis). 29 sentyabr 2020. 29 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  168. ""Mən Türkiyə vətəndaşıyam. Azərbaycan mənim də ölkəmdir. Lazım gələrsə, Sizin ölkəniz üçün də vuruşmağa, şəhid olmağa tərəddüd etmərəm. Dualarım Sizinlədir. Ehtiyac olarsa, sevə-sevə cəbhəyə getməyə və qardaşlarımla birlikdə vuruşmağa hazıram." - Prezidentə ünvanlanan məktublar". apa.az (azərb.). 29 sentyabr 2020. 29 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  169. "Azərbaycan Prezidentinin Rəsmi internet səhifəsi - MÜRACİƏTLƏR » Prezidentə yazırlar". president.az (azərb.). 29 sentyabr 2020. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  170. "Cəbhədəki uğurlardan sonra Bakı... — Fotosessiya". qafqazinfo.az (azərb.). 29 sentyabr 2020. 29 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  171. "Gənclər və İdman Nazirliyi ilə AFFA "Biz birlikdə güclüyük" adlı bayraq aksiyası təşkil edib". ictimaixeber.az (azərb.). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  172. "Bakıda gənclər əhaliyə bayraq payladı". Report İnformasiya Agentliyi (azərb.). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  173. "Bakıda gənclər əhaliyə bayraq payladı - FOTO". oxu.az (azərb.). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  174. "Ordu üçün toplanan pul AÇIQLANDI". Metbuat.az (azərb.). 3 oktyabr 2020. 4 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 oktyabr 2020.
  175. "Ermənistanda kişilərin ölkədən çıxışına qadağa qoyuldu". ordu.az (azərb.). 28 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  176. "Kocharyan trial delayed as indicted ex-defense minister Seyran Ohanyan heads to Artsakh amid attack". armenpress.am (ingilis). 29 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  177. "Tik Tok fails operating in Armenia". armenpress.am (ingilis). 1 oktyabr 2020. 1 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 oktyabr 2020.
  178. "Armenia ex-military official charged with high treason on suspicion of spying for Azeri intelligence". armenpress.am (ingilis). 2 oktyabr 2020. 4 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 oktyabr 2020.
  179. ""Düşmən artıq cəbhəyə qadınlarını göndərir" - Vaqif Dərgahlı". milli.az (azərb.). 2 oktyabr 2020. 2 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2020.
  180. "İtkilərinin günü-gündən artması və ehtiyat qüvvələrinin az olması Ermənistan müdafiə nazirliyini ölkə qadınlarına müraciət etməyə vadar edib (RƏSMİ)". e-huquq.az (azərb.). 2 oktyabr 2020. 2 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2020.
  181. "Ermənistanda diktatura-senzura tətbiq olundu". virtualaz.org (azərb.). 9 oktyabr 2020. 9 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2020.
  182. "İlham Əliyev Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Hərbi Klinik Hospitalında müalicə olunan yaralı hərbçilərlə görüşüb". president.az (azərb.). 30 sentyabr 2020. 2 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2020.
  183. "İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Hərbi Klinik Hospitalında müalicə olunan yaralı hərbçilərlə görüşüblər". hafta.az (azərb.). 30 sentyabr 2020. 2 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2020.
  184. "Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə Təhlükəsizlik Şurasının iclası keçirilib - VİDEO". Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi (azərb.). 27 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  185. "İlham Əliyevin sədrliyi ilə Təhlükəsizlik Şurasının iclası baş tutub". AzTV (ingilis). 27 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  186. "Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə Təhlükəsizlik Şurasının iclası keçirilib YENİLƏNİB VİDEO". Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi (azərb.). 27 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  187. "Prezident: "Biz öz torpağımızda döyüşürük"". ordu.az (azərb.). 29 sentyabr 2020. 29 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  188. "Pakistan səfiri Azərbaycana dəstəyi Prezidentlə görüşdə də bəyan etdi — Foto". qafqazinfo.az (azərb.). 29 sentyabr 2020. 29 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  189. "Merkel İlham Əliyevə zəng vurdu". qafqazinfo.az (azərb.). 29 sentyabr 2020. 29 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  190. "Angela Merkel Prezident İlham Əliyevə zəng edib". ordu.az (azərb.). 29 sentyabr 2020. 29 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  191. "Prezident İlham Əliyev "60 dəqiqə" proqramında sualları cavablandırıb". milli.az (azərb.). 29 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  192. "Azərbaycan Prezidenti "Rossiya-1" telekanalının "60 dəqiqə" proqramında sualları cavablandırıb". AzTV (azərb.). 29 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  193. "Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev "Rossiya-1" telekanalının "60 dəqiqə" proqramında sualları cavablandırıb YENİLƏNİB-2 VİDEO". Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi. 29 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  194. "Prezident İlham Əliyev "Rossiya-1" telekanalının "60 dəqiqə" proqramında sualları cavablandırıb - YENİLƏNİB". apa.az (azərb.). 29 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  195. "Prezident İlham Əliyev "Rossiya-1" telekanalının "60 dəqiqə" proqramında sualları cavablandırdı - FOTO / YENİLƏNDİ". baki-xeber.com (azərb.). 29 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  196. "Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva yaralı hərbçilərlə görüşüblər". milli.az (azərb.). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  197. "Azərbaycan Prezidenti: "Bu şərtimə Ermənistan hökuməti əməl edərsə, döyüşlər dayanacaq"". ordu.az (ingilis). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  198. "İlham Əliyev: "Onlar andiçmə yox, yas mərasimi keçirəcəklər"". Report İnformasiya Agentliyi (azərb.). 4 oktyabr 2020. İstifadə tarixi: 4 oktyabr 2020.
  199. "İlham Əliyev: "Bizi ittiham edən Avropa ölkələri getsinlər güzgüyə baxsınlar"". Report İnformasiya Agentliyi (azərb.). 4 oktyabr 2020. 4 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 oktyabr 2020.
  200. "Prezident: "Paşinyan hər gün dünya liderlərinə zəng edir, amma mən heç kimə zəng etməmişəm"". Report İnformasiya Agentliyi (azərb.). 4 oktyabr 2020. İstifadə tarixi: 4 oktyabr 2020.
  201. "Ali Baş Komandan general-mayorları təbrik edib". Report İnformasiya Agentliyi (azərb.). 4 oktyabr 2020. İstifadə tarixi: 4 oktyabr 2020.
  202. "Агрессия со стороны Азербайджана была спланирована заранее: Пашинян". armenpress.am (rus). 2 oktyabr 2020. 2 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2020.
  203. "Пашинян призвал Баку прекратить агрессию против Карабаха и Армении". RİA Novosti (rus). 29 sentyabr 2020. 2 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2020.
  204. "Агрессия Азербайджана была заранее спланирована – Пашинян". Sputnik Армения (rus). 27 sentyabr 2020. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2020.
  205. "Народ Арцаха воюет с турецко-азербайджанским альянсом: МИД Республики Армения". armenpress.am (rus). 28 sentyabr 2020. 2 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2020.
  206. "Вардан Тоганян не исключил, что Армения может обратиться к РФ для новых поставок оружия". armenpress.am (rus). 28 sentyabr 2020. 2 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2020.
  207. "Посол Армении не исключил обращения к России за новыми поставками оружия". RİA Novosti (rus). 28 sentyabr 2020. 2 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2020.
  208. "Armenia considers officially recognizing independence of Nagorno Karabakh, Pashinyan says". armenpress.am (ingilis). 30 sentyabr 2020. 2 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2020.
  209. "Armenia is considering formally recognizing Artsakh / Karabakh independence - ANHA | HAWARNEWS | English". hawarnews.com (ingilis). 30 sentyabr 2020. 2 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2020.
  210. "Armenia eyes recognizing Nagorno-Karabakh's independence". tass.com (ingilis). 30 sentyabr 2020. 2 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2020.
  211. "Pashinyan says Armenia may recognize Karabakh's independence". news.ru (ingilis). 30 sentyabr 2020. 2 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2020.
  212. "ՀՀ ԱԳՆ հայտարարությունը Թուրքիայի ԶՈՒ ներգրավվածության վերաբերյալ". www.mfa.am (erməni). 30 sentyabr 2020. 2 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2020.
  213. "New Armenia-Azerbaijan fighting a long time in the making | Eurasianet". eurasianet.org (ingilis). 1 oktyabr 2020. 2 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2020.
  214. "Putin, Macron call for Nagorno-Karabakh ceasefire as deaths mount". aljazeera.com (ingilis). 1 oktyabr 2020. 2 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2020.
  215. "Karabakh urges international community to recognize its independence". panarmenian.net (ingilis). 3 oktyabr 2020. 4 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 oktyabr 2020.
  216. "Director of Armenia's National Security Service dismissed". armenpress.am (ingilis). Armenpress. 8 October 2020. İstifadə tarixi: 8 October 2020.
  217. Hovhannisyan, Nvard; Ayyub, Rami (1 oktyabr 2020). "Armenia recalls ambassador to Israel over arms sales to Azerbaijan". Reuters (ingilis). 9 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2020.
  218. "МИД Армении лишил аккредитации журналиста «Новой газеты» Илью Азара после репортажа из Нагорного Карабаха". meduza.io (rus). 8 oktyabr 2020. 9 oktyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2020.
  219. "Türkiyənin müdafiə naziri: "Azərbaycanlı qardaşlarımızın yanında olacağıq"". sputnik.az. 27 sentyabr 2020. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  220. "İbrahim Kalın: Türkiyə bu hücumlara qarşı Azərbaycanın yanındadır". trt.net.tr. 27 sentyabr 2020. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  221. "Ərdoğan: Türk milləti bütün imkanları ilə Azərbaycanın yanındadır". ordu.az (ingilis). 27 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  222. "Türkiyə XİN başçısı Azərbaycan səfirliyini ziyarət edib". ordu.az (ingilis). 29 sentyabr 2020. 29 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  223. "Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ve AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Numan Kurtulmuş'tan, Azerbaycan Büyükelçiliği'ne ziyaret haberi, haberleri". gazeterize.com (türk). 29 sentyabr 2020. 29 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  224. "Bakan Çavuşoğlu: 'Söz konusu Azerbaycan olunca, işgalci Ermenistan'la bir tutuluyor'". İhlas Haber Ajansı (türk). 29 sentyabr 2020. 29 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  225. Ayna.az (27.09.2020). "ABŞ Dövlət Departamentindən cəbhədəki gərginliklə bağlı bəyanat" (azərb.). Ayna.az. İstifadə tarixi: 2020-09-27.
  226. APA (27.09.2020). "ABŞ Dövlət Departamenti cəbhədəki gərginliklə əlaqədar bəyanat yayıb" (azərb.). APA.az. İstifadə tarixi: 2020-09-27.
  227. "Amerikalı sabiq həmsədr: "Ermənistan Azərbaycanın suveren ərazisinə soxulub və işğal edib"". ordu.az (azərb.). 29 sentyabr 2020. 29 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  228. "Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Qarabağla bağlı bəyanat yaydı". sputnik.az. 27 sentyabr 2020. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  229. "Rusiyalı politoloq: "Dağlıq Qarabağ uğrunda döyüşmək Azərbaycanın haqqıdır"". Report İnformasiya Agentliyi (azərb.). 29 sentyabr 2020. 29 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  230. Blamont, Matthias (27 sentyabr 2020). Evans, Catherine (ed.). "France calls on Armenia, Azerbaijan to end hostilities". Reuters. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  231. "Gürcüstan prezidenti Azərbaycan və Ermənistanı barışığa çağırıb". ordu.az (ingilis). 27 sentyabr 2020. 2020-10-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  232. "Gürcüstan parlamentinin deputatı: "Azərbaycan Ordusu uğurlu hərbi əməliyyatlar keçirir"". ordu.az (azərb.). 27 sentyabr 2020. 27 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  233. "Saakaşvili: Qarabağ Azərbaycandır və bu dəyişməzdir". ordu.az (ingilis). 28 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  234. "Almaniya XİN döyüşləri dayandırmağa çağırdı". ordu.az (azərb.). 27 sentyabr 2020. 2020-10-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  235. "İran cəbhədəki vəziyyətə münasibət bildirib". ordu.az (ingilis). 27 sentyabr 2020. 2020-10-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  236. "İranın dini liderinin nümayəndəsi: İran Dağlıq Qarabağın tam azad olunmasını arzulayır". Ordu.Az (azərb.). 28 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  237. "İran rəsmisi Rusiyaya məxsus yük maşınlarının Ermənistana hərəkətinin dayandırıldığını bildirib". ordu.az (ingilis). 29 sentyabr 2020. 29 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  238. ""Rusiya hərbi texnikasının İran İslam Respublikasının Şərqi Azərbaycan vilayəti ərazisində yerləşən Norduz sərhəd-keçid məntəqəsindən Ermənistana ötürülməsi həqiqətə uyğun deyil. Əsla belə bir şey yoxdur" - İran rəsmisi". apa.az (azərb.). 29 sentyabr 2020. 29 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  239. "Pakistan cəbhədəki vəziyyətə münasibət bildirib". ordu.az (azərb.). 27 sentyabr 2020. 2020-10-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  240. "Pakistan Senatı Ermənistanın Azərbaycana hücumunu pisləyib". ordu.az (azərb.). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  241. "Pakistan Senatı Ermənistanın Azərbaycana hücumunu pisləyib". Report İnformasiya Agentliyi (azərb.). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  242. "Qazaxıstan münaqişənin sülh yolu ilə həllinə vasitəçiliyini təklif edib". ordu.az (azərb.). 27 sentyabr 2020. 2020-10-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  243. "Əfqanıstan XİN: "Qarabağın işğalına son qoyulmalıdır"". ordu.az (azərb.). 28 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  244. "Bolqarıstanın sabiq prezidenti: Ermənistanın Azərbaycana hücumu təxribatdır". ordu.az (azərb.). 28 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  245. "Jutarnji list - Džaferović i Izetbegović podupiru Azerbajdžan i osuđuju Armeniju, nadaju se trajnom rješenju". www.jutarnji.hr (xorvat). 28 sentyabr 2020. 29 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  246. "Izetbegović: 'Rat na Kavkazu podsjeća na srpsku agresiju 1992.'". www.vecernji.hr (xorvat). 28 sentyabr 2020. 29 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  247. "Izetbegovića Azerbajdžan podsjeća na BiH | "Azerbajdžan ima puno pravo da brani svoj teritorijalni integritet, kao i obvezu da ne dopusti ponavljanje masovnih zločina nad svojim civilnim stanovništvom, rekao je Čelnik SDA". Bljesak.info (ingilis). 28 sentyabr 2020. 29 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  248. "Aviqdor Liberman: "Haqq-ədalət Azərbaycanın tərəfindədir"". Report İnformasiya Agentliyi (azərb.). 29 sentyabr 2020. 29 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2020.
  249. "Malayziya XİN Azərbaycana dəstək bəyanatı yaydı". ordu.az (azərb.). 30 sentyabr 2020. 30 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2020.
  250. modern.az (02.10.2020). "Macarıstan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir - XİN" (azərb.). Modern.az. İstifadə tarixi: 2020-10-02.
  251. Ordu.az (01.10.2020). "Macarıstan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir" (azərb.). Ordu.az. 2020-10-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-02.
  252. "The Armed Confrontation along the contact line of Nagorno-Karabakh". Yaponiya Xarici İşlər Nazirliyi (ingiliscə). 28 sentyabr 2020. İstifadə tarixi: 4 oktyabr 2020.
  253. "Fransadakı "Qarabağ" məktəbindən Azərbaycana dəstək". İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  254. "İsraildəki Azərbaycan diasporu Gəncə terroruna qarşı etiraz aksiyası keçirib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  255. "Almaniyadakı Azərbaycan diasporu Gəncə terroruna qarşı etiraz aksiyası keçirib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  256. "Finlandiya Parlamentinin önündə Ermənistanın işğalçı və terror siyasətinə etiraz bildirilib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  257. "İtaliyada yaşayan soydaşlarımız Ermənistanın ölkəmizə qarşı təxribatları ilə bağlı aksiya keçirib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  258. "Nürnberqdə yaşayan azərbaycanlılar Gəncə şəhərindəki terror aktına etiraz aksiyası keçirib". İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  259. "Marneulidə Azərbaycana dəstək mitinqi təşkil edilib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  260. "Britaniya parlamentinin binası qarşısında "Qarabağ Azərbaycandır!" banneri asılıb". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  261. "Türkiyənin Eskişehir şəhərində Azərbaycan dövlətinə dəstək aksiyası keçirilib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  262. "Kalqaridə ölkəmizi dəstəkləyən həmrəylik yürüşü təşkil olunub". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  263. "İstanbulda Azərbaycan dövlətinə dəstək mitinqi təşkil edilib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  264. "Konyada Azərbaycana dəstək aksiyası keçirilib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  265. "Almaniya azərbaycanlıları ayağa qalxdılar". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  266. "Hannover azərbaycanlıları Gəncə terrorunda həlak olanların xatirəsini yad edib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  267. "İzmirdə yaşayan soydaşlarımız Gəncədə törədilən terror aktlarına etiraz edir". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  268. "Vyanada terrora yox deyildi". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  269. "Çikaqoda Azərbaycan bayrağı qaldırılıb". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  270. "http://diaspor.gov.az/xeberler2020/x1985.php". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  271. "Londondakı Azərbaycan diasporu Gəncə terroruna etiraz edir". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  272. "Haaqa işğalçı Ermənistanın Gəncə terroruna etiraz edir". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 30 oktyabr 2020.
  273. "Antalya şəhərində dünyadan Gəncə hadisələrinə etiraz səsini ucaltmaq tələb olunub". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 30 oktyabr 2020.
  274. "Kastamonu Universitetində təhsil alan azərbaycanlı gənclərdən Vətənə dəstək". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 30 oktyabr 2020.
  275. "Polşa azərbaycanlıları işğalçı Ermənistan ordusunun Gəncə terroruna etiraz edir". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  276. "Qayanada yaşayan yeganə azərbaycanlıdan Vətənə dəstək". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  277. "Dallas şəhərində "Qarabağ Azərbaycandır!" şüarı yazılmış reklam lövhəsi quraşdırılıb". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  278. "ABŞ Prezidentinin mitinqində "Qarabağ Azərbaycandır!" şüarı qaldırılıb". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  279. "Katovitse şəhərində azərbaycanlı gənclərin icazəli aksiyasında ermənilər təxribat törədib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 30 oktyabr 2020.
  280. "Bójka Azerów z Ormianami w Katowicach. Na miejscu pojawiło się kilkanaście radiowozów". nczas.com. nczas.com. İstifadə tarixi: 30 oktyabr 2020.
  281. "Budapeşt şəhərində Gəncə terroruna etiraz aksiyası keçirilib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  282. 1 2 "Şotlandiyada yaşayan soydaşlarımız Azərbaycana dəstək aksiyası təşkil edib". azertag.az. azertag.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  283. "Tallində yaşayan soydaşlarımız Gəncə terroruna etiraz edib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  284. "ABŞ-ın Yuta Azərbaycan İcması Ermənistanın terrorçu hərəkətlərini pisləyir". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 30 oktyabr 2020.
  285. "Kaliforniyada Gəncə terroruna etiraz edilib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  286. "Floridada işğalçı Ermənistan ordusunun Gəncə terroruna qarşı etiraz aksiyası keçirilib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  287. "İsveç Krallığında Gəncədəki terror aktlarına etiraz edilib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  288. "Kopenhagendə Gəncə terroru qətiyyətlə pislənib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 30 oktyabr 2020.
  289. "Böyük Britaniyada baş nazirin ofisi qarşısında Gəncə terroruna etiraz edilib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  290. "Lüksemburqda etiraz aksiyası keçirilib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  291. "Edmonton şəhərində Gəncədəki terror aktları pislənilib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 30 oktyabr 2020.
  292. "Sindey və Brizben şəhərlərində Gəncə terroruna etiraz edilib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  293. "Yeni Zelandiya ictimaiyyəti erməni təcavüzü barədə məlumatlandırılır". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 30 oktyabr 2020.
  294. "Cenevrədə Ermənistanın terrorçu hərəkətlərinə etiraz edilib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 30 oktyabr 2020.
  295. "Bərdə və Gəncə şəhərlərində ermənilərin törətdiyi vandalizm ABŞ azərbaycanlılarını ayağa qaldırıb". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 30 oktyabr 2020.
  296. "Venesiyada erməni terroruna etiraz edilib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2020.
  297. "Sürix şəhərində Gəncə və Bərdə terroruna etiraz edilib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 5 noyabr 2020.
  298. "Osloda yaşayan azərbaycanlılar Parlament binası qarşısında etiraz aksiyası keçirib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 5 noyabr 2020.
  299. "Kanadanın Kalqari şəhərindəki azərbaycanlı icması həmrəylik yürüşü keçirib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 5 noyabr 2020.
  300. "Belçikanın Ham şəhərində terror qurbanlarının xatirəsi yad edilib". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 5 noyabr 2020.
  301. "İordaniyada erməni terrorunun qurbanları anılıb". diaspor.gov.az. diaspor.gov.az. İstifadə tarixi: 5 noyabr 2020.
  302. "Tens of thousands protest outside L.A.'s Turkish Consulate in solidarity with Armenia". Los Angeles Times (ingilis). 2020-10-12. İstifadə tarixi: 2020-10-13.
  303. Sennott, Adam; Lotan, Gal Tziperman (11 October 2020). "'America has to do something': Local Armenian Americans protest Azerbaijan conflict". The Boston Globe (ingilis). İstifadə tarixi: 2020-10-13.
  304. 1 2 "Pro-Armenian rally in France turns violent". www.aa.com.tr. www.aa.com.tr. İstifadə tarixi: 30 oktyabr 2020.
  305. "Temporary suspension of UEFA matches in Armenia and Azerbaijan". www.uefa.com. www.uefa.com. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  306. "Football: Ronaldinho expresses support for Azerbaijan". www.aa.com.tr. www.aa.com.tr. İstifadə tarixi: 30 oktyabr 2020.
  307. "Ozil v Mkhitaryan: Footballers wade into Armenia-Azerbaijan conflict". www.dailysabah.com. www.dailysabah.com. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  308. "Former UFC champ Ronda Rousey shows solidarity with Armenia over conflict with Azerbaijan". www.bloodyelbow.com. www.bloodyelbow.com. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  309. "Cardi B apologises after supporting fundraiser for Armenia as she admits she 'didn't do her research'". metro.co.uk. metro.co.uk. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2020.
  310. "Aİ Dağlıq Qarabağ münaqişəsi tərəflərini gərginliyi azaltmağa çağırıb". ordu.az (ingilis). 27 sentyabr 2020. 2020-10-28 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2020.
  311. Uras, Mersiha Gadzo,Umut (28 sentyabr 2020). "Armenia-Azerbaijan clashes: Live news". www.aljazeera.com (ingilis). 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  312. "BMT TŞ Dağlıq Qarabağdakı vəziyyətlə bağlı təcili iclas keçirəcək". Oxu.az (azərb.). İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  313. Bagirova, Nailia; Hovhannisyan, Nvard; Vladimr, Soldatkin (28 sentyabr 2020). "Armenia-Azerbaijan clashes kill at least 16, undermine regional stability". Reuters (ingilis). 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.
  314. "Statement of the Secretary General of the Turkic Council". Türk Şurası (türk). 28 sentyabr 2020. 28 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 sentyabr 2020.

Xarici keçidlər